«Κάθε ευτυχισμένη οικογένεια είναι απλώς ευτυχισμένη. Κάθε δυστυχισμένη οικογένεια είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο». Οι πρώτες φράσεις από την «Αννα Καρένινα» περιγράφουν την άποψη αρκετών πολιτικών για τα κράτη τους και τις εγχώριες ιδιαιτερότητες στην αντιμετώπιση των προβλημάτων. Ωστόσο, η αφήγηση περί ιδιαιτεροτήτων έχει όρια, τα οποία καθορίζονται από το παγκόσμιο πλαίσιο στο οποίο ζούμε. Η άνοδος της Ανατολής σε σχέση με τη Δύση, η διάχυση στοιχείων της κρατικής κυριαρχίας στον ιδιωτικό τομέα και σε μη κυβερνητικές οργανώσεις, η ταχύτητα της τεχνολογικής καινοτομίας, τα δομικά χαρακτηριστικά της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, όλα αυτά επιδρούν στα κράτη, φυσικά με ασύμμετρο τρόπο.
Το πρόσφατο βιβλίο του Τομά Πικετί «Το Κεφάλαιο στον 21ο αιώνα» ιχνηλατεί το πώς η υπερσυσσώρευση πλούτου στην κορυφή έχει δράσει διαστρεβλωτικά για την κατοχύρωση της κοινωνικής συνοχής και για την υγιή λειτουργία της οικονομίας. Το κεντρικό επιχείρημά του είναι πως όσο οι αποδόσεις του χρηματοοικονομικού κεφαλαίου παραμένουν υψηλότερες του μέσου ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης η κατάσταση θα επιβαρύνεται διαρκώς για τη μεσαία τάξη.
Το πλαίσιο αυτό υπονομεύει τα στοιχεία που αναδεικνύουν τις διαφορές Αριστεράς και Δεξιάς. Το κοινωνικό κράτος, π.χ., δύναται να υπάρχει ως μηχανισμός κοινωνικής συνοχής και πάταξης των ανισοτήτων εφόσον μπορεί να χρηματοδοτηθεί. Η αυξανόμενη κινητικότητα κεφαλαίων, ωστόσο, δημιουργεί ολοένα και μεγαλύτερη αδυναμία φορολόγησης του πλούτου. Οι ενδοομιλικές συναλλαγές, η ύπαρξη φορολογικών παραδείσων και ο φορολογικός ανταγωνισμός συμπιέζουν την ευχέρεια των κυβερνήσεων να φορολογήσουν τους έχοντες, αναγκάζοντάς τες να εστιάσουν παραπάνω στη φορολόγηση της εργασίας. Αυτό αναγκαστικά ωθεί στη μείωση της κοινωνικής δαπάνης και σε πιο στοχευμένη κοινωνική πολιτική για τους συγκριτικά μη προνομιούχους. Ο φαύλος αυτός κύκλος, συνολικά, οδηγεί στη χαμηλότερη εκλογική διεισδυτικότητα των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, απομονώνοντάς τα ακόμα και από παραδοσιακούς υποστηρικτές, που είτε στρέφονται στα άκρα ή επιλέγουν την αποχή.
Στα καθ' ημάς, μπορεί το ΠΑΣΟΚ να έχει υποστεί ακραία κάμψη των ποσοστών του, ωστόσο τα σοσιαλιστικά και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα παρουσιάζουν κακή εικόνα σε όλη σχεδόν την ευρωπαϊκή ήπειρο. Το πρόβλημα, δυστυχώς, είναι δομικό.
Το πρώτο βήμα για να λύσεις ένα πρόβλημα είναι να αποδεχτείς την ύπαρξή του. Μπορεί το αξιακό πλαίσιο της σοσιαλδημοκρατίας να είναι σταθερό, πολλές από τις οικονομικές πολιτικές που υπήρξαν μέσα εκπλήρωσης αυτών των αξιών όμως έχουν καταστεί απλώς μη εφαρμόσιμες. Είναι συνεπώς επίκαιρη η διαμόρφωση μιας ατζέντας η οποία αφενός θα διεκδικήσει αλλαγή της οικονομικής αρχιτεκτονικής σε ό,τι αφορά τη ρυθμιστική πολιτική και την κινητικότητα του χρηματοοικονομικού κεφαλαίου, αφετέρου θα προωθήσει έξυπνες πολιτικές στο εθνικό πλαίσιο, οι οποίες θα στοχεύσουν στην πάταξη των ανισοτήτων με καινοτόμους τρόπους. Εκεί πρέπει να στοχεύσει η συζήτηση για την ανασυγκρότηση της Κεντροαριστεράς στη χώρα μας και όχι απλά στην επανασυσπείρωση και την ανανέωση του πολιτικού προσωπικού του χώρου.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης είναι ερευνητής πολιτικής οικονομίας, μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από