[Επισκέπτης] Πέραν αγόνων περιχαρακώσεων

Η πολιτική μπορεί να ασκείται με πάθος και να αναπαράγει πάθη. Αλλά τα πάθη μάλλον δεν παράγουν πολιτική. Ή τουλάχιστον και όταν δεν την ακυρώνουν, οπωσδήποτε την απομειώνουν. Απονευρώνοντας: Και τη λειτουργική της σημασία, όσον αφορά θωράκιση πολιτειακών θεσμών και προαγωγή δημοκρατικών διαδικασιών. Και τον θεμελιώδη της σκοπό (και ρόλο) σε σχέση με τη διαχείριση των εθνικών υποθέσεων και την εξυπηρέτηση των κοινωνικών αιτημάτων και αναγκών. Με αυτονόητη πάντα συντεταγμένη: αφενός τη διασφάλιση, εάν όχι του ευ ζην, τουλάχιστον αξιοπρεπούς  διαβιώσεως των πολιτών. Και αφετέρου εξασφάλιση της ιστορικής συνέχειας και προοπτικής του τόπου. Η άσκηση λοιπόν πολιτικής μέσα σε αυτό το πλαίσιο απαιτεί τον κατά Περικλή «φιλόπολιν» (και «χρημάτων κρείσσονα») άνδρα.

Σήμερα όμως το θέμα δεν είναι αυτό. Ούτε και το αν οι μεν αμφισβητούν (με οιονεί ανθρωποκτόνο πάθος) τους δε, αναπαράγοντας διαγκωνισμούς και προάγοντας άγονες διελκυστίνδες. Το θέμα είναι ότι: σε τέτοιους δύσκολους (έως και βάναυσους) καιρούς και κυρίως σε αδυσώπητες καμπές της εθνικής οδοιπορίας – όπου βιώνονται αποσαθρωτικά φαινόμενα και επαπειλούνται καταρρεύσεις – τα παροξυνόμενα πάθη (με τα εν υποτροπή σύνδρομα) λειτουργούν με άκρως επικίνδυνες δυναμικές. Έως και θανάσιμες. Και αντί να οδηγούν προς αναγκαίες σωστικές υπερβάσεις, αποφράσσουν ελάχιστες εναπομείνασες διεξόδους. Αποδομούν δυνατότητες. Και αγκυλώνουν προοπτικές. Η στυγνή αλήθεια. Χωρίς φιλολογικές υπεκφυγές και παραμύθια. Χωρίς δηλαδή τις κατά συνθήκην παρηγορητικές ψιμυθιώσεις.

Το χειρότερο είναι όμως όταν αυτό γίνεται με καλές (και αυτοδήλως πατριωτικές) προθέσεις. Οι οποίες και διέπουν όλες τις πτυχώσεις της πολιτικής πανίδος. Με τη διαφορά ότι ο καθένας «για πάρτη του» (και ατομικά και κομματικά) διεκδικεί γνησιότερη και αρτιότερη ως προς αυτά «δεδηλωμένη»: α) ως προς την ορθότητα θέσεων, β) ως προς την ακεραιότητα των προθέσεων, γ) ως προς την ικανότητα των πολιτικών και δ) ως προς την εφαρμοστική δεινότητα για αντιμετώπιση των καταλυτικών προβλημάτων και τη διαχείριση της χειμαζόμενης (αν όχι και διακυβευόμενης) εθνικής μοίρας. Με τραυματικό άξονα την καταθλιπτική καθημερινότητα των πολιτών. Η οποία και – αν δεν φοβόμαστε τις λέξεις – οδηγεί εν πολλοίς μέχρι και στην εξουθενωτική τους (ατομική και συλλογική) ταπείνωση! Οπως τη στοιχειοθετούν οι στατιστικοί δείκτες και την εικονογραφούν οι τηλεοπτικές αποτυπώσεις. Ως τεκμαρτές μαρτυρίες ημερησίων ανθρωπίνων παθών. Απόρροια λαθών, δολιεύσεων, ενοχών, αλλά και ανοχών. Η άλλη αλήθεια.

Και η επιπρόσθετη: το πολιτικό σύστημα οδηγείται προς μια προδήλως αδιέξοδη ενδοστρέφεια. Και αυτοαναλίσκεται. Με τους βασικούς του φορείς να εμβυθίζονται ολοένα και περισσότερο σε ιδεολογικές περιχαρακώσεις. Αδυνατώντας να συνδιαλεχθούν και περισσότερο να συνδιαλλαγούν. Το χειρότερο. Στη χειρότερη ώρα. Οταν η κατάσταση της χώρας προαπαιτεί εάν όχι μείζονες συναινέσεις, τουλάχιστον ελάσσονες συγκλίσεις στα ουσιώδη. Με συνείδηση της αναγκαιότητος ενός περιεκτικού (και δυνάμει παραγωγικού) ιστορικού συμβιβασμού. Ως του ρεαλιστικού εφαλτηρίου, που μπορεί να υπερκεράσει σύνδρομα και να συνθέσει δυναμικές. Απαραίτητες: Και για την αποτροπή επαχθεστέρων χρεοκοπικών παραγώγων. Και για την οριοθέτηση προσφερομένων διεξόδων.

Κι αυτό προϋποθέτει πρωταρχικά την εγκατάλειψη ρητορικών αναμηρυκασμών που επιτείνουν την πόλωση και αφοριστικών στερεοτύπων που εγκλωβίζουν μέχρι και σε σαφώς εμφυλιοπολεμικές διαδρομές. Οπου και το απλό ενδεχόμενο διαλόγου για λογική συνεννόηση έφθασε να θεωρείται όχι απλώς αδύνατο, αλλά και παντελώς αδιανόητο!

Ενας όμως τέτοιος ιστορικός συμβιβασμός δεν αντιβαίνει ούτε προς την ιδεολογική αυτονομία, ούτε προς αυτονόητες παραταξιακές ιδιαιτερότητες. Δεν ακυρώνει θέσεις, ούτε αναιρεί διαφορές και αντιθέσεις. Γεφυρώνει όμως διαθέσεις. Και αναπαράγει ευκαιρίες ανανήψεως των εξουθενωμένων ελπίδων.

Ο Ανθος Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος
– πολιτικός αναλυτής