[Στιγμές] Οχι άλλα Ντιτρόιτ

Οι Αμερικανοί προσπαθούν να βρουν τι θα κάνουν με τα συνταξιοδοτικά τους ταμεία μελετώντας πρακτικές άλλων χωρών. Δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γράφουν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», για το παράδειγμα της Ολλανδίας.

Το ολλανδικό σύστημα βασίζεται στην ιδέα ότι κάθε γενιά θα πρέπει να πληρώνει το δικό της κόστος – και για να επιτευχθεί αυτό θα πρέπει το κόστος να μετράται επακριβώς. Μετά την κρίση που ξέσπασε το 2008, οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι στην Ολλανδία δέχτηκαν το πικρό χάπι που χρειαζόταν για να στηρίξουν τον τομέα αυτόν – οι εργαζόμενοι συνέβαλαν με αυξημένες εισφορές και οι συνταξιούχοι δέχθηκαν περικοπές στα επιδόματα.

Τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι στις ΗΠΑ τα δημόσια συνταξιοδοτικά ταμεία κρατούν 67 σεντς για κάθε δολάριο που οφείλουν σε σημερινούς και μελλοντικούς συνταξιούχους. Στην Ολλανδία, αντίθετα, δεν υπάρχουν Ντιτρόιτ (δηλαδή πόλεις που να πτωχεύουν επειδή το συνταξιοδοτικό κόστος μεγάλωσε ενώ ο πληθυσμός μειώθηκε). Σχεδόν το 90% των ολλανδών εργαζομένων εξασφαλίζει τις συντάξεις από την εργασία του. Τα επιδόματά τους ισούνται με περίπου το 70% του μέσου μισθού της καριέρας τους. Γι’ αυτόν αλλά και για άλλους λόγους οι Ολλανδοί βρίσκονται επί χρόνια στις πρώτες θέσεις του καταλόγου με τις συντάξεις παγκοσμίως.

Η χορήγηση καλών συντάξεων για τους περισσότερους πολίτες δεν είναι κάτι εύκολο. Οι ολλανδοί εργαζόμενοι αποταμιεύουν το 18% του μισθού τους συνήθως σε συνταξιοδοτικά ταμεία που τα επενδύουν. Στο σύστημα συμβάλλουν και οι ολλανδοί εργοδότες. Εάν οι χρηματιστηριακές αγορές πέσουν, κανείς δεν ζητά από τους εργοδότες να εισφέρουν περισσότερα. Αλλά εάν οι αγορές ανέβουν και ένα συνταξιοδοτικό ταμείο κερδίσει περισσότερα από όσα χρειάζεται δεν επιτρέπεται στους εργαζομένους να αγγίξουν το πλεόνασμα.

Οι ολλανδικές εταιρείες, όπως και οι δημόσιοι υπάλληλοι, συνήθως ενώνονται ανά τομέα σε μεγάλα συνταξιοδοτικά ταμεία και κατόπιν προσλαμβάνουν μη κερδοσκοπικές εταιρείες που επενδύουν τα κεφάλαιά τους. Οι διαπραγματεύσεις για τους όρους γίνονται σε κάθε τομέα, την επίβλεψη των οποίων έχει η ολλανδική κεντρική τράπεζα.

Πριν από μία δεκαετία, με την κατάρρευση των μετοχών των κλάδων υψηλής τεχνολογίας, ένας διοικητής της κεντρικής τράπεζας προειδοποίησε για την επερχόμενη κρίση. Το 2002 η κεντρική τράπεζα αποφάσισε να ζητά από τα συνταξιοδοτικά ταμεία να κρατούν τουλάχιστον 1,05 δολάριο για κάθε δολάριο που θα πρέπει να πληρώσουν μελλοντικά. Εάν κάποιο ταμείο πέσει κάτω από αυτό το όριο έχει τρία χρόνια περιθώριο να προσαρμοστεί. Η συζήτηση για το τι θα γίνει με τις συντάξεις στην Ολλανδία, είναι από τις βασικές στη χώρα. Και εκεί δεν έχουν, ακόμη έστω, τεράστια ελλείμματα…