[Ιστορίες] Οράνια τόξα

Στα μισά του δρόμου ανάμεσα στο Κέιπ Τάουν και στην Πρετόρια, στις όχθες του ποταμού Οράγγη αλλά με την αφιλόξενη έρημο Καρού ολόγυρα, υπάρχει μία πόλη 1.000 κατοίκων όπου οι μαύροι δεν επιτρέπονται – εκτός και αν εξασφαλίσουν ειδική άδεια εισόδου, όπως κατάφερε προσφάτως να κάνει μία ανταποκρίτρια του BBC, η Πούμζα Φιλάνι. Το απαρτχάιντ καταργήθηκε το 1991, τρία χρόνια αργότερα τερματίστηκε και η κυριαρχία της λευκής μειοψηφίας στη Νότια Αφρική. Σε αυτή την πόλη, όμως, το απαρτχάιντ ζει. Καλοδεχούμενοι είναι μόνο αφρικάνερς, απόγονοι των ολλανδών, γερμανών και γάλλων εποίκων που κατέφθασαν στη χώρα τον 17ο αιώνα. Και δεν αρκεί να μιλάνε τα αφρικάανς, αυτά τα μιλούν και πολλοί μαύροι και μιγάδες Νοτιοαφρικανοί. Οχι, προκειμένου να τους δεχθεί ως κατοίκους το δημοτικό συμβούλιο πρέπει να αποδείξουν την εθνοτική καταγωγή τους. Περιέργως πώς, η ύπαρξη της πόλης προστατεύεται μέσω ενός άρθρου του νοτιοαφρικανικού Συντάγματος που διασφαλίζει το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.

Η πόλη ονομάζεται Οράνια και έχει δικό της νόμισμα, το όρα. Την ίδρυσε το 1990 ο Κάρελ Μπόσοφ, ένας αφρικάνερ ακαδημαϊκός, ανιψιός του πρώην πρωθυπουργού και αρχιτέκτονα του απαρτχάιντ, Χέντρικ Φέρβερντ. Αποκλειστική γλώσσα εδώ είναι τα αφρικάανς. Η πόλη έχει καταστήματα, βιβλιοθήκη, ταχυδρομείο, ξενοδοχείο, σχολεία, κομμωτήρια, εκκλησίες – πολλές εκκλησίες. Ολες τις χειρονακτικές εργασίες που αναλαμβάνουν συνήθως μαύροι στην υπόλοιπη χώρα, από την κηπουρική μέχρι την αποκομιδή των σκουπιδιών, τις κάνουν εδώ οι ίδιοι οι κάτοικοι. Στην είσοδο της περιφραγμένης κοινότητας φιγουράρει ένας ανδριάντας του Φέρβερντ και η σημαία της Οράνια, που παραπέμπει στην παλιά σημαία της Νότιας Αφρικής, εκείνη που αντικαταστάθηκε το 1994.

Οι κάτοικοι αντιμετώπισαν την Πούμζα Φιλάνι με την πρέπουσα ευγένεια και πολιτική ορθότητα. Σκοπός της Οράνια, της είπαν, είναι απλώς να διαφυλάξει τη γλώσσα και την κουλτούρα των αφρικάνερς. «Δεν είμαστε εναντίον των μαύρων», της είπαν, «είμαστε υπέρ των εαυτών μας». «Δεν μπορούμε να προσαρμοστούμε εύκολα στη νέα Νότια Αφρική», της είπαν, «η Οράνια ήταν μια απάντηση στο να μην κυριαρχούμε και να μην κυριαρχούμαστε από τους άλλους». Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Νότια Αφρική, μία από τις πιο βίαιες κοινωνίες παγκοσμίως, οι κάτοικοι εδώ κοιμούνται με τις πόρτες ξεκλείδωτες, δεν φοβούνται τίποτα – εκτός από όλο τον κόσμο που τους περιβάλλει. Στη Φιλάνι έκανε εντύπωση η απόκοσμη ησυχία. Δεν θα έπρεπε: είναι χαρακτηριστικό του θανάτου.