[Στιγμές] Κάτι δεν πάει καλά

Στη Σκωτία, πριν από μία εβδομάδα, η προσπάθεια για ανεξαρτησία θα είχε ευοδωθεί εάν 5% του πληθυσμού άλλαζε γνώμη. Στη Σουηδία πριν από δέκα ημέρες ένα ακροδεξιό αντιμεταναστευτικό κόμμα κέρδισε το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων στην ιστορία του. Και στις ΗΠΑ, νέα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα δείχνουν ότι οι αμερικανικές οικογένειες μεσαίου εισοδήματος κέρδισαν πέρυσι 8% λιγότερα, προσαρμοσμένα στον πληθωρισμό, απ’ ό,τι το 2007. Τι κοινό έχουν αυτές οι ιστορίες; Αποκαλύπτουν την κρίση πίστης προς την παγκόσμια πολιτική ελίτ.

Στις σύγχρονες δημοκρατίες υπάρχει μια συμφωνία που υπονοείται: είναι αποδεκτό οι πλούσιοι και ισχυροί να απολαμβάνουν ιδιωτικά τζετ και πανάκριβα σπίτια όσο βελτιώνεται το βιοτικό επίπεδο για τις μάζες. Τώρα όμως τηρείται μόνο ο πρώτος όρος της άδηλης αυτής συμφωνίας και οι ψηφοφόροι φαίνεται να εκφράζουν την απογοήτευσή τους με τρόπους που ποικίλλουν αναλόγως της χώρας, δημιουργούν όμως μια κοινή αίσθηση ότι η καθεστηκυία τάξη δεν τους εξυπηρετεί πλέον.

Αυτό είναι προφανές όχι μόνο από τις πρόσφατες ψηφοφορίες στη Σκωτία και στη Σουηδία, γράφουν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», αλλά και από την ενίσχυση των αριστερών και ακροδεξιών κομμάτων στις ευρωεκλογές του Μαΐου, την ενίσχυση του συντηρητικού κινήματος Τσάι Πάρτι στις ΗΠΑ και την αστάθεια στην πολιτική ζωή της Ιαπωνίας που οδήγησε στην ορκωμοσία έξι πρωθυπουργών από το 2007.

Τα παράπονα των Σκωτσέζων από την αγγλική άρχουσα τάξη είναι διαφορετικά από εκείνα των οπαδών του Τσάι Πάρτι ή των σουηδών ακροδεξιών. Οι Σκωτσέζοι θέλουν περισσότερες κοινωνικές δαπάνες – οι άλλοι επιθυμούν ακριβώς το αντίθετο. Βέβαια, κάποιος θα έλεγε ότι πάντα υπάρχουν άνθρωποι που διαφωνούν με την πολιτική της κυβέρνησής τους. Ομως αυτό που διαχωρίζει τη συγκεκριμένη στιγμή είναι ότι η δυσαρέσκεια για τις εξελίξεις είναι τόσο μεγάλη ώστε δοκιμάζει την ανοχή πολλών απέναντι στους θεσμούς.

Στον δυτικό κόσμο, πουθενά οι επιπτώσεις από τις αδυναμίες των κυβερνητικών ελίτ δεν είναι πιο βαριές και επικίνδυνες απ’ ό,τι στη Γηραιά Ηπειρο. Η πορεία προς την ενιαία Ευρώπη οδήγησε σε ενιαίο νόμισμα και νομισματικές αρχές, όχι όμως στην πολιτική, δημοσιονομική και τραπεζική ένωση που θα διευκόλυνε να ξεπεραστούν οι ανισορροπίες μεταξύ των διαφορετικών κρατών. Οταν ξέσπασε η κρίση, το 2008, οι ηγέτες ανησυχώντας για τα ελλείμματα απάντησαν περικόπτοντας δαπάνες και αυξάνοντας φόρους. Ολα αυτά οδήγησαν σε αύξηση της ανεργίας και μειώσεις στους μισθούς στον Νότο, ενώ οι βορειοευρωπαϊκές οικονομίες εμφανίζουν μηδενική ή ελάχιστη ανάπτυξη. Για την ευρωπαϊκή οικονομία τα έξι χρόνια που ακολούθησαν την κρίση του 2008 είναι χειρότερα από ό,τι η αντίστοιχη περίοδος μετά τη μεγάλη ύφεση της δεκαετίας του ’30. Σίγουρα κάτι δεν πάει καλά…