[Το άλλο πρόσωπο] Ζορμπάς

Εξω πάμε καλά – το είχε πει ο Καραμανλής ο πρεσβύτερος τη δεκαετία του ’70. Αλλά μπορεί να το ψελλίσει κανείς και σήμερα, έπειτα από πέντε χρόνια οικονομικής κρίσης και άλλα τόσα ανηλεούς βομβαρδισμού με αρνητική δημοσιότητα στα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Δεν είναι μόνο ότι έχουν εξαφανιστεί τα αρνητικά δημοσιεύματα – από εκείνα που προέβλεπαν καλοπροαίρετα ότι η ελληνική οικονομία δεν θα αποφύγει την ελεύθερη πτώση στην άβυσσο έως τα κακεντρεχή που υποστήριζαν ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην Ευρώπη από γεωγραφικό ατύχημα. Είναι και ότι πληθαίνουν τα θετικά.

Το πορτρέτο του Μανώλη Γλέζου στη σαββατιάτικη έκδοση των «Νιου Γιορκ Τάιμς» είναι το τελευταίο δείγμα. Γραμμένο με έναν καλοδεχούμενο σεντιμενταλισμό, το κείμενο της αμερικανίδας δημοσιογράφου περιγράφει έναν αειθαλή και ασυμβίβαστο αγωνιστή που εξακολουθεί να κρατά τη γροθιά του υψωμένη, έναν παλιό ήρωα που δεν φοβήθηκε ποτέ τον θάνατο, έναν ανυπότακτο πολιτικό, «ακραίο ακόμη και για το κόμμα του καμιά φορά» που συνεχίζει να μάχεται για τις ιδέες του με ένα σχεδόν παράταιρο πάθος.

Από την άποψη αυτή, ο Γλέζος ενσαρκώνει τον ελληνικό εξαιρετισμό έτσι όπως τον σύστησε στη Δύση ο Καζαντζάκης με τον «Ζορμπά» του. Μόνο που ο Μανώλης Γλέζος είναι ένας Ζορμπάς χωρίς το φολκλόρ της εποχής. Δεν χορεύει συρτάκι με τα μπατζάκια γυρισμένα και φόντο το απέραντο γαλάζιο του κρητικού πελάγους, ούτε δίνει μαθήματα ευδαιμονίας σε άβγαλτους συγγραφείς. Εχει κατεβάσει όμως τη ναζιστική σημαία, έχει φυλακιστεί, έχει καταδικαστεί σε θάνατο, έχει εξοριστεί, έγινε ευρωβουλευτής στα 92 του, διεκδικεί τις γερμανικές αποζημιώσεις. Τι συνιστούν όλα αυτά; Τηρουμένων των αναλογιών, μια μυθιστορηματική προσωπικότητα, μια «ελληνική ψυχή» έτσι όπως θάλλει στο εθνικό μας φαντασιακό.

Ποζάροντας αγέρωχα αλλά και με ανήσυχο βλέμμα στον φωτογραφικό φακό της αμερικανικής εφημερίδας, ο Μανώλης Γλέζος φαίνεται να υπηρετεί τον ρόλο του «Ωραίου ως Ελληνα». Τον υπηρετεί ακόμη περισσότερο, όταν δηλώνει στη δημοσιογράφο ότι αυτός που στέκεται μπροστά της «δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος αλλά όλοι οι σύντροφοί μου που δεν είναι πια μαζί μας». Το κάνει κι όταν λέει ότι «ο χορός του Ζαλόγγου υπάρχει επειδή έτσι φαίνεται να θέλει ο λαός» ή όταν στέλνει επιστολές στον «σύντροφο τότε και κύριο σήμερα» Βλαντίμιρ Πούτιν για να του ζητήσει να εξαιρέσει τους έλληνες ροδακινοπαραγωγούς από τις ρωσικές κυρώσεις επειδή ούτε ένας Ελληνας δεν είχε πολεμήσει τους Σοβιετικούς στο Στάλινγκραντ κι επειδή ήμασταν και κατά της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας και υπέρ της αυτοδιάθεσης των ρωσόφωνων αυτονομιστών. Κάτι σαν καλά παιδιά δηλαδή που δεν ανήκουν και πολύ στη Δύση, όπως θα ήθελε ο Καραμανλής ο προσβύτερος.

Είναι ένα είδος πατριωτισμού που τέμνει οριζοντίως ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Και είναι ένα είδος που αν έχεις λευκή μακριά κόμη και λευκό παχύ μουστάκι σε κάνει και εθνικό μύθο και θέμα στους «Νιου Γιορκ Τάιμς».