[Γνώμη] Οι κίνδυνοι μιας εμπλοκής

Ο πρόεδρος Ομπάμα επικρίθηκε έντονα γιατί δήλωσε «ότι δεν έχουμε ακόμα μια στρατηγική» για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ και στη Συρία. Κατηγορώντας τον Ομπάμα για ολιγωρία, ο ρεπουμπλικανός βουλευτής και επικεφαλής της Επιτροπής Πληροφοριών του αμερικανικού Κοινοβουλίου Μάικ Ρότζερς δήλωσε στο Fox News ότι «η πολιτική τού “δεν κάνω ανόητα πράγματα” δεν έχει αποτέλεσμα». Αυτό μου ακούστηκε κάπως περίεργο – πρέπει να βομβαρδίσουμε κάποιον παρότι γνωρίζουμε ότι αυτό είναι ανόητο. Αν ο Ομπάμα ακολουθούσε μια πιο επιθετική πολιτική τι θα αγνοούσε;

Πρώτον, την εμπειρία. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η επιθετική προσέγγιση οδήγησε τον Τζορτζ Μπους να διατάξει μια χερσαία πολεμική εκστρατεία στον Ιράκ δίχως να διαθέτει αρκετά στρατεύματα για τον έλεγχο της χώρας, δίχως να έχει κατανοήσει τη δυναμική της αντιπαράθεσης μεταξύ των σιιτών και των σουνιτών του Ιράκ και δίχως να έχει αντιληφθεί ότι πολεμώντας τους σουνίτες Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και τους σουνίτες μπααθιστές στο Ιράκ οι ΗΠΑ πολεμούσαν τους δύο θανάσιμους εχθρούς του Ιράν, παρέχοντας στην Τεχεράνη την ευκαιρία να αυξήσει την επιρροή της στην περιοχή. Βιαζόμασταν να αλλάξουμε την κατάσταση μετά την 11η Σεπτεμβρίου και όταν κάποιος βιάζεται αγνοεί πολύπλοκα ζητήματα, τα οποία όμως επιστρέφουν αργότερα και τον στοιχειώνουν.

Δεν υπάρχουν λέξεις που να μπορούν να περιγράψουν την αχρειότητα των αποκεφαλισμών των δύο αμερικανών δημοσιογράφων από το Ισλαμικό Κράτος. Αλλά είμαι σίγουρος ότι ο στόχος τους είναι να μας αναγκάσουν να αντιδράσουμε με υπερβολικό τρόπο, όπως μετά την 11η Σεπτεμβρίου, δίχως να έχουμε στρατηγική. Το Ισλαμικό Κράτος είναι φρικτό, αλλά δεν αποτελεί απειλή για την ηπειρωτική Αμερική.

Δεύτερον, το ευρύτερο πλαίσιο. Για να ηττηθεί το Ισλαμικό Κράτος είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστεί το πλαίσιο από το οποίο αναδύθηκε. Και το πλαίσιο αυτό καθορίζεται από τους τρεις εμφυλίους πολέμους που μαίνονται στον αραβικό κόσμο σήμερα: ο εμφύλιος στο εσωτερικό του σουνιτικού Ισλάμ μεταξύ των εξτρεμιστών τζιχαντιστών και των μετριοπαθών ομάδων και καθεστώτων· ο εμφύλιος μεταξύ των σουνιτών που χρηματοδοτούνται από τη Σαουδική Αραβία και των σιιτών που χρηματοδοτούνται από το Ιράν· ο εμφύλιος μεταξύ των σουνιτών τζιχαντιστών και όλων των μειονοτήτων – των Γιαζίντι, των Τουρκμένων, των Κούρδων, των χριστιανών, των Εβραίων και των Αλαουιτών – που ζουν στην ευρύτερη περιοχή.    

Οταν μια περιοχή ταλανίζεται από τόσους πολέμους ταυτόχρονα, αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει κέντρο, υπάρχουν μόνο πλευρές. Και όταν κάποιος επεμβαίνει σε μια περιοχή δίχως κέντρο σύντομα καταλήγει να αποτελεί και ο ίδιος μία από τις πλευρές.

Το Ισλαμικό Κράτος αναδύθηκε ως μια ακραία έκφραση αγανάκτησης από μία συγκεκριμένη πλευρά: από τους ιρακινούς και σύρους σουνίτες οι οποίοι ένιωθαν παραγκωνισμένοι από το φιλοϊρανικό σιιτικό καθεστώς της Βαγδάτης και το φιλοϊρανικό αλαουτικό/ σιιτικό καθεστώς της Δαμασκού. Γι’ αυτό ο Ομπάμα εξακολουθεί να επιμένει ότι μια στρατιωτική επιχείρηση των Αμερικανών θα πρέπει να συνοδευτεί από τον σχηματισμό μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας με τη συμμετοχή σιιτών, σουνιτών και Κούρδων, έτσι ώστε να μην υποστηρίζουμε μόνο τη σιιτική πλευρά.

Ομως το μοίρασμα της εξουσίας δεν είναι εύκολη υπόθεση σε μια περιοχή όπου οι συγγένειες και η θρησκευτική πίστη ξεπερνούν την έννοια μιας κοινής υπηκοότητας. Δίχως αυτήν, η κυρίαρχη νοοτροπία είναι η εξής: «Είμαι ισχυρός, γιατί να συμβιβαστώ;». Ή: «Είμαι ανίσχυρος, πώς μπορώ να συμβιβαστώ;». Οπότε, όσες επιθέσεις και αν πραγματοποιήσουμε κατά του Ισλαμικού Κράτους, απουσία μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας, οι σιίτες θα εξακολουθήσουν να είναι οι ισχυροί και οι σουνίτες οι ανίσχυροι.

Τρίτον, οι σύμμαχοί μας δεν είναι ακριβώς σύμμαχοί μας. Την ώρα που οι κυβερνήσεις της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ και του Κουβέιτ είναι φιλοαμερικανικές, εύποροι σουνίτες, τεμένη και φιλανθρωπικές οργανώσεις στις χώρες αυτές αποτελούν βασικές πηγές πόρων, αλλά και μαχητών, για το Ισλαμικό Κράτος.

Τάσσομαι φανατικά υπέρ της καταστροφής του Ισλαμικού Κράτους. Πρόκειται για ένα άρρωστο κίνημα αποσταθεροποίησης. Υποστηρίζω τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς και τις επιχειρήσεις των ειδικών δυνάμεων με στόχο την πάταξή του, αλλά μόνο ως τμήμα ενός συνασπισμού στον οποίο η κάθε πλευρά θα αναλάβει τις ευθύνες που της αναλογούν, με πρώτους τους σουνίτες και τους σιίτες οι οποίοι πρέπει να δείξουν ότι απεχθάνονται το Ισλαμικό Κράτος περισσότερο από ό,τι οι μεν τους δε. Διαφορετικά θα βρεθούμε στη μέση ενός χάους με διπρόσωπους συμμάχους και σεχταριστικά πάθη και ό,τι καλό και αν κάνουμε δεν θα έχει διάρκεια.