[Εναλλακτικά] Ενα συν ένα (=μηδέν)

Όλες οι ευτυχισμένες οικογένειες είναι ίδιες, γράφει ο Λέον Τολστόι στο ξεκίνημα του μυθιστορήματος «Αννα Καρένινα», αλλά κάθε δυστυχισμένη οικογένεια είναι διαφορετική. Με τον ίδιο τρόπο, στο μυθιστόρημα της ευρωζώνης, όλες οι κυβερνήσεις των χωρών που δεν ανήκουν στον ευρωπαϊκό Βορρά έχουν κάτι κοινό: έχουν επενδύσει τα πάντα στην ανάκαμψη και την περιμένουν από το ένα τρίμηνο στο άλλο να φανεί. Αλλά αυτή δεν φαίνεται.

Την εβδομάδα που μας πέρασε, ο Φρανσουά Ολάντ, παρότι αθεράπευτα αισιόδοξος, όπως επισημαίνει ειρωνικά η όχι φίλα προσκείμενη σε αυτόν εφημερίδα «Φιγκαρό», παραδέχθηκε τελικά ότι η ανάκαμψη μπορεί και να μην είναι στο ραντεβού το φθινόπωρο. Ακόμη χειρότερα: οι οικονομικοί παρατηρητές επισημαίνουν την πιθανότητα η Γαλλία να βρεθεί το τελευταίο τρίμηνο του 2014 σε αρνητική ανάπτυξη. Με κίνδυνο να μπει σε ύφεση στο ξεκίνημα του 2015, αφού ο κλασικός ορισμός της ύφεσης είναι δύο τρίμηνα αρνητικής ανάπτυξης. Αν αυτό συμβεί, τα πράγματα δεν θα είναι εύκολα. Ο Ολάντ υποστηρίζει τις προσπάθειες του νέου πρωθυπουργού Μανουέλ Βαλς για μεταρρυθμίσεις που το γαλλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα τις στηρίζει με πολύ σφιγμένα δόντια. Αν αυτές δεν φέρουν ανάπτυξη, τότε δεν αποκλείεται στο Παρίσι να ξεκινήσει μια αμφισβήτηση του Συμφώνου Σταθερότητας – πιάσ’ τη Μέρκελ και κούρευ’ τη δηλαδή. Στην Ιταλία πάλι ο Ματέο Ρέντσι βασίζεται σε έναν δυναμισμό που συνδυάζει την αριστερή προέλευση με το είδος των πολιτικών, ιδίως στα εργασιακά, που αρέσουν στους βιομηχάνους. Εκλογικό ταμείο έκανε – το 40% που πήρε στις ευρωεκλογές του Μαΐου είναι η μόνη αχτίδα φωτός σε ένα σκοτεινό πολιτικό ευρωπαϊκό τοπίο. Ολα αυτά όμως είναι προεξόφληση ελπίδας και όχι οικονομικό κεκτημένο. Απλώς ο Ρέντσι έπεται, άρα έχει ακόμη χρόνο.  

Τα ίδια και στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση – ιδίως δε το Μαξίμου – περιμένει την ανάκαμψη. Εντάξει – ο τουρισμός πάει καλά. Επενδυτές ξένοι υπάρχουν και επενδύσεις είναι στα σκαριά. Η Ελλάδα έχει στόρι – αυτό όμως έχει να κάνει με συγκεκριμένους τομείς και κλάδους. Στο γενικό επίπεδο, η οικονομία είναι χαμένη στην ομίχλη και τα νοικοκυριά μαζί. Η διευθέτηση του χρέους εκκρεμεί, η αναδιάρθρωση των κόκκινων δανείων μόλις ξεκινάει, η αναμόρφωση του Δημοσίου και η εκκαθάριση της γραφειοκρατίας μένουν στα χαρτιά. Οπως συμβαίνει και με τις άλλες χώρες – η Γαλλία, παραδείγματος χάριν, έχει το πρόβλημα του κρατισμού και μιας ανελαστικής αγοράς εργασίας -, η Ελλάδα είναι ιδιαίτερη περίπτωση. Το κοινό στοιχείο είναι ότι η κυβερνητική πολιτική έχει δομηθεί επάνω στην προσδοκία της ανάκαμψης και αυτή δεν έρχεται.

Η διαπίστωση αυτή δεν είναι άσχετη με το αν Σαμαράς και Βενιζέλος «βρίσκουν» ήδη τους 180 για την προεδρική εκλογή, με το ξόρκισμα των πρόωρων εκλογών αλλά και με το ότι η επιθυμία της συμπολίτευσης είναι να τρέξει αργά ο πολιτικός χρόνος. Η βραδύτητα της οικονομίας καθηλώνει την πολιτική. Ο κίνδυνος είναι να την παγιδεύσει στην κινούμενη άμμο του «1+1», δηλαδή 1% πληθωρισμός και 1% ανάπτυξη (που σημαίνει ουσιαστικά μηδέν).