Η λάθος εκτίμηση της Μέρκελ

Η Ανγκελα Μέρκελ φαινόταν πιο διορατική. Η επιλογή του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ στην προεδρία της Κομισιόν έγινε χωρίς την πλήρη συγκατάθεσή της. Η γερμανίδα καγκελάριος συμπορεύτηκε τελικά με την επιλογή της δεξιάς πτέρυγας του Ευρωκοινοβουλίου. Χωρίς μεγάλο ενθουσιασμό συναίνεσε στην ιδέα του «βασικού» υποψηφίου ή Spitzenkandidaten, που υπέδειξε η μεγαλύτερη πολιτική ομάδα του Ευρωκοινοβουλίου για την προεδρία της Κομισιόν. Παρότι ο όρος αυτός είναι γερμανικός, δεν θα τον επιβάλει η Μέρκελ στην ευρωπαϊκή αργκό. Η καγκελάριος προσπάθησε μάταια να αναχαιτίσει την ιδέα που προώθησαν η πολιτική της οικογένεια, τα φιλοευρωπαϊκά κόμματα του Κοινοβουλίου και ο σοσιαλδημοκράτης πρόεδρος Μάρτιν Σουλτς.

Αυτή η μίνι επανάσταση με ομοσπονδιακό όραμα στοχεύει στην πολιτικοποίηση του ηγέτη του εκτελεστικού οργάνου της ΕΕ ώστε να νομιμοποιηθεί ο καθοριστικός ρόλος του στην οικονομική διακυβέρνηση της Ευρώπης. Την προσέγγιση αυτή, που εισήγαγε η συνθήκη της Λισαβόνας, χαρακτήρισε η καγκελάριος «πραξικόπημα», υιοθετώντας σιωπηρά τη στάση του Κάμερον και πολλών άλλων ομολόγων της που υποστηρίζουν ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και όχι το Ευρωκοινοβούλιο πρέπει να επιλέγει τον πρόεδρο της Κομισιόν.

Μετά τη χλιαρή υποστήριξη στον Γιούνκερ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας η Μέρκελ ήλπιζε ότι θα τον απομακρύνει μετά την 25η Μαΐου. Είχε μάλιστα προσπαθήσει να βολιδοσκοπήσει την Κριστίν Λαγκάρντ. Αλλωστε και ο ίδιος ο Γιούνκερ δεν είχε κρύψει ην προτίμησή του για την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Η διπλή πίεση των ευρωβουλευτών και του γερμανικού Τύπου υπέρ της «δημοκρατικής» αυτής εξέλιξης έκαμψε τις επιφυλάξεις της καγκελαρίου μετά τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών. Η Μέρκελ απέδειξε ότι η ηγετική της θέση στην Ευρώπη στερείται οράματος. Πορεύτηκε με αποκλειστική πυξίδα τις διάφορες πιέσεις και εγκατέλειψε τον υποτιθέμενο σύμμαχό της Κάμερον. Ο τελευταίος υπερεκτίμησε τις δυνάμεις του, ελπίζοντας ότι η Μέρκελ θα τον υποστήριζε στην προσπάθειά του να αποτρέψει την εκλογή του Γιούνκερ, «ενός ανθρώπου του παρελθόντος», όπως χαρακτηριστικά δήλωσε. Σε μια προσπάθεια δε να μετριάσει την ήττα του, τόνισε ότι αυτός δεν άλλαξε γνώμη. Η Μέρκελ έχασε λίγο από το κύρος της στην άλλη πλευρά της Μάγχης.

Στη διάρκεια του παζαρέματος, ένας από τους στόχους της Μέρκελ ήταν να εξουδετερώσει τον σοσιαλδημοκράτη υποψήφιο. Πέτυχε τον στόχο της μόνο εν μέρει. Ο αυτοδίδακτος βιβλιοθηκάριος δεν θα γίνει πρόεδρος της Κομισιόν ούτε επίτροπος, καθώς η καγκελάριος προτιμά μη Γερμανούς ομοϊδεάτες της σε θέσεις-κλειδιά στις Βρυξέλλες αντί για συμπατριώτες της. Ομως, την 1η Ιουλίου ο Σουλτς επανεξελέγη πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου. Η ιδέα του «βασικού» υποψηφίου ή Spitzenkandidaten δεν θα πεθάνει.

Αντίθετα με τη Μέρκελ, ο Ολάντ υποστήριξε αρχικά τον Σουλτς και, μετά τη νίκη του Λαϊκού Κόμματος, τον Γιούνκερ ώστε να γίνει πράξη η ιδέα του Spitzenkandidaten. Θορυβημένος από την ήττα του Σοσιαλιστικού Κόμματος και την άνοδο του Εθνικού Μετώπου, προσέγγισε τον Ιταλό Ρέντσι, τον ισχυρό αυτή τη στιγμή άνδρα της ευρωπαϊκής Αριστεράς, προκειμένου να πετύχει μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Η Μέρκελ δεν θέλει να ακούσει για μία σε βάθος αναμόρφωση αυτού του εργαλείου δημοσιονομικής πειθαρχίας. Στο θέμα αυτό παραμένει αμετάπειστη.