[Προεκτάσεις] Απλοϊκότητα

Την περασμένη Παρασκευή, ο Σταύρος Θεοδωράκης άρχισε την ομιλία του στο Λαύριο με το ερώτημα: «Μπορεί να υπάρξει πολιτική χωρίς κομματικό παρελθόν;». Εννοεί χωρίς όσους θήτευσαν στην πολιτική έως τώρα. Η συλλήβδην ενοχοποίησή τους προβάλλεται εξαρχής ως λόγος για να υπάρχει Το Ποτάμι. Αυτή η θεωρία κάνει έξαλλους ιδίως τους νεότερους πολιτικούς. Τον Γιάννη Ραγκούση, π.χ., που δεν αντιλαμβάνεται τι έκανε στραβά ως υπουργός και καθίσταται ύποπτος ιδιώνυμου αδικήματος.

Πού οδηγεί όμως η αντίληψη την οποία λανσάρει ο Σταύρος για το πολιτικό προσωπικό της Μεταπολίτευσης, ορίζοντας ως πλεονέκτημα για τον δικό του σχηματισμό τον αποκλεισμό όσων μετείχαν σε κόμματα έως τώρα; Αν ήταν σκάρτοι απαξάπαντες οι πολιτικοί των τελευταίων δεκαετιών, οι δημοσιογράφοι, οι πανεπιστημιακοί, οι διανοούμενοι ήταν όλοι καλοί; Δεν άσκησαν κάποιοι τη δική τους εξουσία με ανεπάρκεια ή ιδιοτέλεια και δεν συναντήθηκαν ενίοτε με πολιτικούς στη διαφθορά; Δεν έβλαψαν το δημόσιο συμφέρον και δεν εξυπηρέτησαν τις επιδιώξεις τους με αθέμιτα μέσα; Αν πάρει όλους τους πολιτικούς η μπάλα, γιατί όχι και τους υπόλοιπους;

Η θεωρία «οι πολιτικοί είναι υπόλογοι» ισοδυναμεί με τη λογική της «συλλογικής ευθύνης». Δεν υπάρχουν ευθύνες για «τους πολιτικούς», για «τους δημοσιογράφους», για «τους γιατρούς», για τους κοντούς, ή για τους μουστακαλήδες. Και η πολιτική ευθύνη είναι προσωπική υπόθεση και πρέπει να αποδίδεται με ονοματεπώνυμο. Η ρητορική που ρίχνει τους πάντες στον Καιάδα συνιστά απλοϊκότητα – σαν τις πολλές που διάνθιζαν την εισαγωγική ομιλία του Σταύρου.

Στην ουσία αυτή η συνθηματολογία απευθύνεται στα κατώτερα συναισθήματα των πολιτών. Το περιεχόμενό της ακυρώνει αβασάνιστα τα θεμελιακά χαρακτηριστικά της δημοκρατίας μας. Οταν όσοι μετείχαν έως τώρα στον δημόσιο βίο υποδεικνύονται συλλήβδην για πέταμα, αμφισβητείται η ουσία της κοινοβουλευτικής διαδικασίας που τους ανέδειξε. Ο γενικός αφορισμός των πολιτικών, για να δικαιολογηθεί η κατασκευή νέων κομμάτων, λειτουργεί συμπληρωματικά στις αντικοινοβουλευτικές κορόνες των άκρων και, τελικά, καταλήγει άλλοθι νομιμοποίησης θεωριών και αντιλήψεων που καλλιεργούν κανιβαλικές διαθέσεις στην καταπονημένη κοινωνία.

Παρθενογένεση στην πολιτική δεν υπάρχει, όπως και δεν υπάρχει πολιτική χωρίς πολιτικούς. Οι ποταμίτες, ρίχνοντας με ευκολία στην πυρά όσους είχαν έως τώρα δημόσιο αξίωμα, στρέφονται κατά της πολιτικής. Ας τηρήσουν τουλάχιστον τον κανόνα του αμερικανού γερουσιαστή Ντάνιελ Μιούνιχαν (1927-2003): «Κανένας δεν είναι αθώος μετά την εμπειρία της συμμετοχής στην κυβέρνηση – δεν είναι όμως όλοι ένοχοι».