Η ώρα της Κεντροαριστεράς

Ενώ θα περίμενε κανείς μετά τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών να σημάνει η ώρα της ενότητας στην Κεντροαριστερά,
ΠαΣοΚ και ΔΗΜΑΡ παραπέμπουν τις μεγάλες αποφάσεις σε φθινοπωρινά συνέδρια. Χρόνος όμως για καθυστερήσεις δεν υπάρχει. Είναι προφανές πως εθνικές εκλογές μπορεί να προκύψουν οποιαδήποτε στιγμή μεταξύ Οκτωβρίου και Μαρτίου. Γι’ αυτό και η νέα κυβέρνηση έχει έντονο προεκλογικό προφίλ. Είναι όμως εξίσου προφανές πως στην περίπτωση αυτή, η ισχυρή πόλωση που θα υπάρξει μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ θα συνθλίψει ό,τι μπόρεσε να επιβιώσει στις πρόσφατες ευρωεκλογές. Τη μοίρα της ΔΗΜΑΡ είναι πολύ πιθανό να ακολουθήσουν Το Ποτάμι αλλά και το ΠαΣοΚ, έστω και σε μικρότερο βαθμό.

Το σενάριο αυτό, του νέου δικομματισμού που στον βωμό της αυτοδυναμίας θα αναβιώσει όλες τις παθογένειες του πολιτικού μας συστήματος, μόνο μια ενωμένη και ανανεωμένη Κεντροαριστερά μπορεί να αποτρέψει. Το πολιτικό σύστημα θα ισορροπήσει προς όφελος της χώρας εάν υπάρξει τρίτος ενδιάμεσος ισχυρός φορέας, που θα εξασφαλίζει κυβερνητική σταθερότητα αλλά και προοδευτικές πολιτικές, ανάλογα με τους εκάστοτε συσχετισμούς και με γνώμονα το κοινωνικό συμφέρον.

Για να υπάρξει όμως ενωμένη και ισχυρή Κεντροαριστερά θα πρέπει να απαντηθούν πειστικά, και κυρίως ορθολογικά, τρία επίμαχα ζητήματα που σήμερα διχάζουν, άλλοτε καλόπιστα και άλλοτε προσχηματικά: ΠαΣοΚ ή Ελιά; ΝΔ ή ΣΥΡΙΖΑ; Βενιζέλος ή νέα ηγεσία;

Στο πρώτο ζήτημα η απάντηση είναι γνωστή και δεδομένη. Και ΠαΣοΚ και Ελιά. Και γιατί όχι και ΔΗΜΑΡ, και Ποτάμι – εάν και εφόσον οριοθετηθούν στον χώρο της σύγχρονης ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας – από τη στιγμή που η πρόταση αφορά συμπαράταξη και όχι ενοποίηση, τουλάχιστον σε πρώτη φάση. Ο,τι, δηλαδή, έκανε η ιταλική Κεντροαριστερά αλλά και ο αρχικός ΣΥΡΙΖΑ, μέχρι να υπάρξει η αναγκαία ώσμωση και να ωριμάσουν οι συνθήκες για την ενοποίηση σε νέα πολιτική οντότητα.

Σε ό,τι αφορά τη σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ, ο διάλογος των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς με την Αριστερά είναι εθνικά αναγκαίος και κοινωνικά χρήσιμος για τη χάραξη μιας πολιτικής εθνικής ανασυγκρότησης, για τη διαμόρφωση πανδημοκρατικού μετώπου κατά της Χρυσής Αυγής αλλά και για την επιτυχή επαναδιαπραγμάτευση του χρέους. Ο διάλογος όμως αυτός, για να έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα, θα πρέπει να γίνει στο πλαίσιο συσχετισμών που θα αποτρέπουν τις ανεδαφικές αλλά και επικίνδυνες για την παραμονή της χώρας στο ευρώ επιλογές και ταυτόχρονα θα διευκολύνουν τις αναγκαίες διαρθρωτικές αλλαγές, τις οποίες σήμερα αντιστρατεύονται ο κρατισμός και ο λαϊκισμός του ΣΥΡΙΖΑ. Τέτοιου είδους ευνοϊκούς συσχετισμούς, μόνο μια ισχυρή και πολιτικά αυτόνομη Κεντροαριστερά μπορεί να εξασφαλίσει. Κάθε προσπάθεια ετεροπροσδιορισμού της ή μονιμότερης στρατηγικής σύμπλευσης, είτε προς τα δεξιά είτε προς τα αριστερά, καθιστά την Κεντροαριστερά συμπληρωματική, και άρα φθίνουσα, πολιτική δύναμη. Ούτε υπάρχει σοσιαλιστικό κόμμα στην Ευρώπη που εκ των προτέρων και ανεξαρτήτως εκλογικών αποτελεσμάτων να επιλέγει κυβερνητικούς εταίρους. Εκτός και αν κάποιοι ονειρεύονται νέα μέτωπα Σοσιαλιστών – Κομμουνιστών και χρεοκοπημένους σοσιαλισμούς.

Στο θέμα της ηγεσίας, είναι φανερό ότι η αμφισβήτηση δημοκρατικά εκλεγμένων κομματικών ηγεσιών εντείνει την εσωστρέφεια και την περιχαράκωση εις βάρος κάθε ενωτικής πρωτοβουλίας και προοπτικής. Ετσι κι αλλιώς, ΠαΣοΚ και ΔΗΜΑΡ έχουν δρομολογήσει τα συνέδριά τους, που είναι και τα μόνα αρμόδια όργανα για να αποφανθούν. Από την άλλη, όμως, η ηγεσία της μελλοντικής παράταξης, εφόσον βέβαια αυτή θα συναποτελείται από επιμέρους δυνάμεις με ουσιαστική πολιτική οντότητα, θα πρέπει να προκύψει, μονοπρόσωπη ή πολυπρόσωπη, με δημοκρατικές ή συναινετικές διαδικασίες, έτσι ώστε να εκφράζει το σύνολο των δυνάμεων που θα συμπαραταχθούν.

Για να γίνουν όμως όλα αυτά και μέχρι να αποφανθούν τα κομματικά συνέδρια, θα πρέπει η Ελιά να συγκροτηθεί από εκλογική συνεργασία σε πολιτικό οργανισμό, κεντρικά και τοπικά, με συλλογικά όργανα και παραταξιακές λειτουργίες ώστε να αποτελέσει χώρο γόνιμης πολιτικής παραγωγής και δραστηριοποίησης, γιατί η ανασυγκρότηση της δημοκρατικής παράταξης θα επιτευχθεί κυρίως με όρους πολιτικούς και όχι μόνο οργανωτικούς. Παράλληλα, για να κινηθούν πιο γρήγορα οι δείκτες στο ρολόι της Κεντροαριστεράς θα πρέπει να κτιστούν γέφυρες διαλόγου και να πυκνώσουν οι σχετικές πρωτοβουλίες, χωρίς προαπαιτούμενα και αστερίσκους, με τη συντονισμένη συμμετοχή στελεχών από όλο τον χώρο.

Ο Γιάννης Τούντας είναι καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής «Πολιτεία 2012»