[Τρίτη άποψη] Δύο εκλογές σε δύο φράσεις

Την επόμενη φορά που θα με διαβάζετε από αυτές τις στήλες θα έχουν ανοίξει, και κλείσει, οι πρώτες κάλπες ενός πολύ πολιτικού μήνα. Πολιτικού κυρίως στα χαρτιά, όπως μέχρις στιγμής αποδεικνύεται, αφού την ομόθυμη κατάφαση για την πολλαπλή κρισιμότητα των εκλογών (τοπικών και ευρωπαϊκών) δεν έχει συνοδεύσει ούτε το ανάλογο λαϊκό ενδιαφέρον ούτε ο αρμόζων δημόσιος διάλογος. Ισως να είναι ακόμα νωρίς ή να γίναμε και σε αυτό «Ευρωπαίοι», πιο ψυχροί και πιο ψύχραιμοι. Ισως η αντίφαση – αυξημένη κρισιμότητα και προϊούσα αδιαφορία – να είναι σημάδι των καιρών, να συνιστά άλλη μια κληρονομιά της «Ελλάδας του Μνημονίου». Ισως πάλι η ιδιαιτερότητα του ώς τώρα εκλογικού αγώνα να εικονογραφείται καλύτερα από δύο φράσεις.

Η πρώτη ανήκει σε μια υποψήφια περιφερειάρχη και μας διδάσκει ότι «υπάρχει δεξιός και αριστερός τρόπος να μαζεύουμε τα σκουπίδια». Θα μπορούσε να την έχει πει και ο Μπρεχτ, αλλά μάλλον με υπονομευτικό τρόπο. Στη σημερινή συγκυρία και στην υπηρεσία της πόλωσης που επιχειρεί να δημιουργήσει το κόμμα της συγκεκριμένης υποψήφιας, η φράση σημαίνει ότι τα πάντα, ακόμη και οι τοπικές εκλογές, ακόμη και καθαρά τοπικές υποθέσεις, έχουν ιδεολογικό – κομματικό πρόσημο. Η στάση αυτή, συμπληρούμενη από επιλογές σε επίπεδο προεκλογικού λόγου και υποψηφίων στα τοπικά ψηφοδέλτια, συντελεί στην απομάκρυνση του πολίτη από τις κάλπες και πάντως στην αποξένωσή του (και) από την τοπική πολιτική. Γιατί η στιγμή επιζητά λύσεις, αποφάσεις και αποτελέσματα και τα πραγματικά τοπικά προβλήματα είναι υπερβολικά πολλά για να ασχολούμαστε με το φύλο των αγγέλων ή το πρόσημο των σκουπιδιών. Ειδικά για τα σκουπίδια, οι υποψήφιοι θα έπρεπε, αντί να φιλοσοφούν, να προτείνουν συγκεκριμένους τρόπους για να περάσουν όσο το δυνατόν περισσότερες περιοχές από το όνειδος των χωματερών στην ανακύκλωση τύπου Σύρου ή στους βυθιζόμενους κάδους τύπου Καρδίτσας, που ουδεμία σχέση έχουν με τη Δεξιά ή την Αριστερά. Και αν ο φακός άνοιγε στο γενικότερο ζήτημα της περιβαλλοντικής υποβάθμισης, πάλι θα έπρεπε οι υποψήφιοι να αντιλαμβάνονται ότι κρίση – ανάπτυξη – περιβάλλον, τοπικές αρμοδιότητες και εθνικό πελατειακό σύστημα, αντιπεριβαλλοντικοί νόμοι (όπως ο συζητούμενος για τους αιγιαλούς) και νομολογία του Συμβουλίου Επικρατείας, συνιστούν μείγματα πολύ εκρηκτικά για να αντιμετωπίζονται με τσιτάτα. Που είναι ακόμη πιο αδύναμα απέναντι στο μείζον πρόβλημα της διαφθοράς σε τοπικό επίπεδο, όπως αναδεικνύεται κάθε χρόνο μέσα από επίσημες εκθέσεις, ή σε ζητήματα ηθικής στάσης τοπικών αρχόντων που αρνούνται να δημοσιοποιήσουν το υποχρεωτικό πόθεν έσχες τους ή που δεν παραιτούνται όταν συμβαίνουν τραγικά ατυχήματα σε χώρους που λειτουργούσαν παράνομα στην περιοχή ευθύνης τους.

Η δεύτερη φράση, ή μάλλον δικαιολογία, αφορά τις ευρωπαϊκές εκλογές και προέρχεται από υποψήφιο για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και, αύριο, την ηγεσία της χώρας. «Για λόγους προγράμματος» (τη συμμετοχή σε εκδήλωση υποστήριξης του Κομμουνιστικού Κόμματος Βοημίας – Μοραβίας) ο εν λόγω υποψήφιος αρνήθηκε τη συμμετοχή του στην πρώτη στην ιστορία τηλεμαχία μεταξύ των εκπροσώπων των ευρωπαϊκών πολιτικών παρατάξεων και «για λόγους προγράμματος» (αλλά διαφορετικά νοούμενου) το κόμμα του ίδιου ζήτησε εσωτερική τηλεμαχία από τον Πρωθυπουργό. Αλλά μακάρι αυτή να ήταν η μόνη αμφισημία της ισχυρότερης σήμερα αντιπολιτευτικής δύναμης στον δρόμο προς τις ευρωεκλογές. Χωρίς να ξεκαθαρίζει αν θέλει ή όχι το ευρώ, αν χρειάζεται και αν θα πάει ή όχι σε δημοψήφισμα, αν υπάρχει ή όχι «απεχθές χρέος» και αν, σε τι ποσοστό και με τι τρόπο, θα ζητήσει την άρση του αν νικήσει στις ευρωεκλογές, αν το πρόγραμμά του, στις ευρωεκλογές και επέκεινα, έχει και ποιο «ονοματεπώνυμο», χωρίς να απαντά, ή να γνωρίζει τι να απαντήσει σε όλα αυτά, αυτή η «δύναμη ανατροπής» εξαφανίζει τον ήδη μικρό ενθουσιασμό για τις ευρωεκλογές. Και τελικά, με τον πολιτικό της λόγο, ανατρέπει την ίδια την πολιτική.

O Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος, πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς