[Προεκτάσεις] Παράδοξο

Στο φόντο των εκλογικών αναμετρήσεων υπάρχουν πάντα ζητήματα στρατηγικής – ή άλλως: εθνικής ταυτότητας. Συμβαίνει και σε αυτές τις εκλογές. Στην πραγματικότητα το ερώτημα που καλείται να απαντήσει η κάλπη είναι: «Ποια Ελλάδα θέλουμε;».

  Είχε τεθεί το 2006 σε έρευνα του «Βήματος της Κυριακής». Εκεί για πρώτη φορά η Γιάννα Αγγελοπούλου μίλησε – στον Γιάννη Πρετεντέρη – για «ελληνικό παράδοξο». Το περιέγραφε ως εξής: «Μας χαρακτηρίζει   εγρήγορση και αποτελεσματική επιστράτευση μπροστά στο συγκεκριμένο και το απαιτητικό, ενώ σε άλλες φάσεις απόσταση από τα πράγματα,  χαλαρότητα».  

Εναν χρόνο αργότερα κυκλοφόρησαν σε βιβλίο οι εισηγήσεις επιστημονικού συμποσίου στο John F. Kennedy School του Χάρβαρντ που όριζαν το «ελληνικό παράδοξο» ως «το χάσμα ανάμεσα στην απεριόριστη υπόσχεση της Ελλάδας και στην κατά καιρούς απογοητευτική της επίδοση».

Πιο χαρακτηριστικά από ποτέ το φαινόμενο αναπτύχθηκε την τελευταία εικοσαετία: μεταξύ 1994 – 2004 η άνοδος με την ΟΝΕ και τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Μετά, η κατάρρευση. Πρώτα η επιτυχία στην πιο πολύπλοκη διοργάνωση του πλανήτη έβγαλε την ελληνική κοινωνία στο παγκόσμιο ξέφωτο. Υστέρα το φάντασμα της χρεοκοπίας την έκλεισε πάλι στο βαλκανικό λαγούμι της. Το «Ευχαριστούμε, Ελλάδα» του Ρογκ και το «The game is over» του Γιούνκερ.

Δέκα χρόνια από τον μυθικό Αύγουστο της Αθήνας, η Αγγελοπούλου προλογίζει την επανέκδοση του βιβλίου για το «ελληνικό παράδοξο» – από τον Παπαζήση. Μια ιδιαίτερη εκδοχή του άλλωστε προβλήθηκε στο πρόσωπό της: πολλοί ήταν ευτυχείς γι’ αυτό που κατάφερε και δυστυχείς γιατί ήταν αυτή που το κατάφερε. Σήμερα προτείνει να ξαναδούμε τις παραμέτρους του  «ως εργαλείο κατανόησης και ερμηνείας όσων έγιναν αυτά τα χρόνια και ως βασική κατεύθυνση για να επανέλθει η Ελλάδα σε τροχιά υπέρβασης μιας μοίρας που δεν της αξίζει».

 Το «ελληνικό παράδοξο» βρίσκεται στο συλλογικό DNA και είναι πάντα επίκαιρο. Ιδια χώρα, ίδιοι άνθρωποι, διαφορετικά αποτελέσματα. Το «ποια Ελλάδα θέλουμε» κρίνεται από τις ηγεσίες – όχι μόνο τις πολιτικές – που έχουμε. Εμφανίζονται και η ομάδα πετάει. Χάνονται και αδρανεί. Η βούλησή τους κινεί τα πράγματα και συνεπώς ενίοτε «για να εισαγάγουν μεταρρυθμίσεις θα έπρεπε να αλλάξουν οι ίδιες», όπως επισημαίνει η Γιάννα στο προλογικό σημείωμα. Από αυτή την άποψη το εκλογικό μήνυμα του   «ελληνικού παραδόξου», ισούται με αυτό που έλεγε ο Μαχάτμα Γκάντι (1869-1948): «Πρέπει να γίνουμε η αλλαγή που θέλουμε να δούμε».