[Ιστορίες] …από τα παλιά

Νοέμβριος του 1945. Ο βρετανός στοχαστής Αϊζάια Μπερλίν βρίσκεται στο Λένινγκραντ. Κάποιος φίλος τον ρωτάει αν θα ήθελε να επισκεφθεί την Aννα Αχμάτοβα. Χωρίς να γνωρίζει πολλά για τη σπουδαία ποιήτρια, ο Μπερλίν απαντά θετικά. Εκείνη είναι 20 χρόνια μεγαλύτερή του. Και τα τελευταία 20 χρόνια οι Σοβιετικοί δεν της έχουν επιτρέψει να δημοσιεύσει το παραμικρό. Ο πρώτος της σύζυγος εκτελέστηκε με βάση ψευδείς κατηγορίες, το 1921. Ο γιος της φυλακίστηκε το 1938. Στο διαμέρισμά της, ο Μπερλίν συναντά μια γυναίκα πάντα όμορφη και δυνατή, αν και τραυματισμένη από την τυραννία και τον πόλεμο.

Αρχικά η συζήτησή είναι βεβιασμένη. Επισκέπτες πάνε κι έρχονται.
Τα μεσάνυχτα έχουν μείνει πια μόνοι. Εκείνη του μιλάει για την παιδική της ηλικία και τον γάμο της και την εκτέλεση του συζύγου της. Αρχίζει να απαγγέλλει τον «Δον Ζουάν» του λόρδου Βύρωνα με τόσο πάθος που
ο Μπερλίν στρέφει το πρόσωπό του αλλού για να κρύψει τη συγκίνησή του. Eπειτα απαγγέλλει κάποια δικά της ποιήματα, καταρρέει καθώς του περιγράφει πώς είχαν επιτρέψει στους Σοβιετικούς να εκτελέσουν έναν συνάδελφό της. Στις 4 το πρωί μιλούν για τους μεγάλους. Συμφωνούν όσον αφορά τον Πούσκιν και τον Τσέχοφ. Εκείνος προτιμά την ανάλαφρη ευφυΐα του Τουργκένιεφ, εκείνη τη σκοτεινή ένταση του Ντοστογιέφσκι.
Η κουβέντα γίνεται όλο και πιο προσωπική. Η Αχμάτοβα ομολογεί τη μοναξιά της, τα πάθη της. Eχουν διαβάσει και οι δύο τα ίδια πράγματα, μιλούν την κοινή γλώσσα της λογοτεχνίας, επικοινωνούν σε ένα μύχιο επίπεδο. Εκείνο το βράδυ η ζωή του Μπερλίν «έφτασε εγγύτερα από ποτέ στην ακίνητη τελειότητα της τέχνης».
Hταν 11 το πρωί όταν επέστρεψε στο ξενοδοχείο του. Σωριάστηκε στο κρεβάτι και αναφώνησε «Είμαι ερωτευμένος· είμαι ερωτευμένος». Διαβάζοντας μετέπειτα ποιήματα της Αχμάτοβα συνάγει κανείς πως κοιμήθηκαν μαζί, και όμως, σύμφωνα με τον βιογράφο τού Μπερλίν, τον Μάικλ Ιγκνάτιεφ, μόλις που αγγίχτηκαν. Εκείνη θα πληρώσει ακριβά τον συγχρωτισμό της με έναν, υποτίθεται, «βρετανό κατάσκοπο», αλλά δεν θα τον ψέξει ποτέ, το αντίθετο. Για εκείνον η νύχτα εκείνη θα παραμείνει η πιο σημαντική της ζωής του.  

Παλιά ιστορία. Τη θυμήθηκε ο Ντέιβιντ Μπρουκς γράφοντας στους Νιου Γιορκ Τάιμς. Αναρωτιόταν αν, την εποχή της συνεχούς ροής πληροφοριών και δεδομένων που ζούμε, το σχολείο προετοιμάζει τους ανθρώπους για αυτού του είδους την αγάπη.
Αλλά μήπως τους προετοίμαζε ποτέ;