[Ανάλυση] Η οικονομία ως ελατήριο

Εδώ και τέσσερα ή μάλλον εδώ και πέντε χρόνια, δηλαδή από το 2009, η οικονομία ήταν μια πέτρα στο πανωφόρι διαδοχικών ελληνικών κυβερνήσεων. Δεν είχε σημασία το κόμμα ή η παράταξη ή ο συνασπισμός κομμάτων ή η προσωπικότητα του πρωθυπουργού και των υπουργών: όλοι πήγαιναν στον πάτο.

Το ναδίρ ήταν το γύρισμα της φετινής χρονιάς. Σε μια Ελλάδα χαμένη στην αιθαλομίχλη από τα ξύλα και τα καδρόνια που έκαιγαν στα τζάκια, το μόνο που διαγραφόταν μέσα στο πολιτικό μούχρωμα ήταν το δημοσκοπικό προβάδισμα του ΣΥΡΙΖΑ. Στη φάση εκείνη, ο Πρωθυπουργός είχε ζητήσει από Στουρνάρα, Μανιάτη και Γεωργιάδη να κάνουν σύσκεψη χριστουγεννιάτικα. Επρόκειτο όντως για «εντολή Σαμαρά» όχι όμως για να γίνει κάτι – αφού δεν θα μπορούσε να γίνει τίποτε μάλλον, έτσι όπως είχαν τα πράγματα.

Τέσσερις μήνες αργότερα, η άνοιξη καθάρισε τους ουρανούς και η εικόνα φαίνεται ξαφνικά πολύ διαφορετική. Το πρωτογενές πλεόνασμα είναι κλειδωμένο. Το χρηματοδοτικό κενό είναι μια τρύπα που διαρκώς γεμίζει – άρα το ρήγμα έως το 2016 μικραίνει. Η έξοδος στις αγορές, χωρίς ψυχαναγκασμούς, είναι πρόωρο και διαρκές σοκ για τους άπιστους Θωμάδες εντός και εκτός χώρας. Ο Κλάους Ρέγκλινγκ, του Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, είπε στο «Βήμα» ότι το ελληνικό χρέος μπορεί να γίνει βιώσιμο και ότι η Ελλάδα μπορεί, τελικά, να μη χρειαστεί άλλη βοήθεια. Η Μέρκελ ξαναέρχεται. Το μαύρο σύννεφο της δραχμής φεύγει.

Εν πολλοίς, πού ‘σαι Μπαλτάκε να τα δεις! Ο Πρωθυπουργός μπορεί να ξεκινάει την εβδομάδα με σύσκεψη στο Γενικό Λογιστήριο και εξαγγελίες για συμψηφισμό ΦΠΑ. Είναι η πρώτη φορά που η κυβέρνηση επιχειρεί – όχι γιατί έως τώρα δεν το ήθελε, αλλά γιατί τώρα πλέον το μπορεί – να κάνει πραγματικές κινήσεις για να δει πώς θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα της ρευστότητας στην αγορά. Την ίδια ώρα που Alpha και Πειραιώς βρήκαν λεφτά και μάλιστα ξένα. Παρεμπιπτόντως, οι ξένοι αναλυτές των μεγάλων funds που παρήλασαν όλοι από την Αθήνα την τελευταία διετία – και όσοι τοποθετήθηκαν το 2012 έχουν ήδη βγάλει χοντρά λεφτά – επέμεναν ότι μια οικονομία δεν επανέρχεται από την ύφεση πηγαίνοντας σε μια οριζόντια κατατονική γραμμή. Η ανάπτυξη τσιμπάει απότομα, σαν ελατήριο.

Μένει τώρα να φανεί ποιες θα είναι οι συνέπειες στην πολιτική. Ετσι όπως πάμε, η φετινή πολιτική περίοδος είναι η σεζόν των μεγάλων ανατροπών. Η Αθήνα ήλπιζε, με όπλο το πρωτογενές πλεόνασμα, να βάλει στο τραπέζι το θέμα του χρέους από τον Δεκέμβριο του 2013. Τελικά, αυτό πάει για το φθινόπωρο του 2014. Αν όμως οι κυβερνήσεις κινούνται με αργόσυρτο ρυθμό, οι αγορές τρέχουν πολύ πιο γρήγορα. Οι αγορές μάς στρίμωξαν πρώτες το 2009-2010 με την κρίση δανεισμού. Οι αγορές δίνουν και το σήμα εξόδου, με τις τοποθετήσεις στο Χρηματιστήριο και στα ομόλογα, αλλά και με τη συμμετοχή στις αυξήσεις κεφαλαίου των τραπεζών.

Ασφαλώς, η κρίση δεν τελείωσε. Ο τραυματισμός της πραγματικής οικονομίας και, βέβαια, της ελληνικής κοινωνίας είναι μεγάλος. Αλλά η ομαλοποίηση των δημόσιων οικονομικών ανοίγει τον δρόμο για την ομαλοποίηση της ελληνικής πολιτικής ύστερα από μια φάση που είδε ουκ ολίγα ανώμαλα φαινόμενα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ευκαιρία είναι οι εκλογές του Μαΐου που θα δώσουν και την πρώτη γεύση από τις διαθέσεις του εκλογικού σώματος. Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι το πολιτικό τοπίο στο οποίο θα γίνουν είναι ακόμη υπό διαμόρφωση – με την έννοια ότι συμπληρώνεται, λίγο σαν το βιβλίο προσφορών για το πρώτο νέο ελληνικό ομόλογο έπειτα από μια τετραετία.