[Διαστάσεις] Οι σύγχρονοι Ηγεμόνες

Λίγες ώρες πριν δώσει εντολή να απαγορευτεί η πρόσβαση των συμπατριωτών του στο twitter, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τόνιζε σε χιλιάδες οπαδούς του: «Θα καταργήσουμε το twitter. Αδιαφορώ για το τι θα πει η διεθνής κοινότητα. Θα δουν ποια είναι η δύναμη της Τουρκίας». Προσπαθώντας να απαντήσει στις εντεινόμενες αντιδράσεις για το σκάνδαλο διαφθοράς που μαστίζει την κυβέρνησή του, ο τούρκος πρωθυπουργός ταυτίζει τον εαυτό του με την Τουρκία. Και περιφρονεί επιδεικτικά τόσο τις αντιδράσεις της Ευρώπης – στην οποία ισχυρίζεται ότι θέλει να εντάξει τη χώρα του – όσο και το κράτος του νόμου. Δεν είναι η πρώτη φορά. Την περασμένη εβδομάδα, αντιδρώντας σε δικαστική απόφαση που απαγορεύει την οικοδόμηση ενός πρωθυπουργικού συγκροτήματος αξίας 214 εκατομμυρίων ευρώ σε μια δασική περιοχή έξω από την Αγκυρα, δήλωσε: «Κανείς δεν μπορεί να σταματήσει την κατασκευή αυτού του κτιρίου και κανείς δεν μπορεί να το κατεδαφίσει». Μόνον εκείνος. Ή ο Αλλάχ. Που είναι το ίδιο.

Λίγες ώρες αφού υπέγραψε τη συνθήκη προσάρτησης της Κριμαίας στη Ρωσία, ο Βλαντίμιρ Πούτιν διακήρυσσε σε 100.000 οπαδούς του που είχαν συγκεντρωθεί στην Κόκκινη Πλατεία: «Υστερα από ένα μακρύ και δύσκολο ταξίδι, η Κριμαία και η Σεβαστούπολη επιστρέφουν στο λιμάνι τους». Είκοσι χρόνια μετά την υπογραφή του Υπομνήματος της Βουδαπέστης, στο πλαίσιο της οποίας η Ρωσία και τα άλλα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας δεσμεύτηκαν να σεβαστούν την ανεξαρτησία και εδαφική κυριαρχία της Ουκρανίας, ο ρώσος πρόεδρος δεν δίστασε να πετάξει στα σκουπίδια τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας του και το διεθνές δίκαιο εν γένει. Δεν περίμενε καν να υπερψηφιστεί η συνθήκη από το Κοινοβούλιο. Δεν χρειαζόταν. Το Κοινοβούλιο είναι αυτός. Η Ρωσία είναι αυτός.

Ο Ερντογάν προκαλεί από θέση άμυνας. Ο Πούτιν προκαλεί από θέση επίθεσης. Ο πρώτος θεωρεί ότι είναι θύμα διεθνούς συνωμοσίας. Ο δεύτερος κατασκευάζει ο ίδιος τις συνωμοσίες. (Και στις δύο περιπτώσεις, φυσικά, πρωταγωνιστούν οι Εβραίοι). Ο πρώτος τα βάζει με τους ίδιους τους πολίτες του επειδή δεν μπορεί να τα βάλει με τους γείτονες. Ο δεύτερος τα βάζει με τους γείτονες για να υπνωτίσει τους πολίτες του. Τα γνωρίσματά τους είναι ο αυταρχισμός, ο τσαμπουκάς, το μίσος για την ελεύθερη έκφραση, η βαθιά περιφρόνηση για τη δημοκρατία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι οι σύγχρονοι Ηγεμόνες. Κι έχουν περιέργως οπαδούς και έξω από τα σύνορά τους. Ή όχι τόσο περιέργως.

Μου τηλεφώνησε χθες ο Φίλιππος Παππάς, μπλόγκερ και επισκέπτης καθηγητής στο Αριστοτέλειο. Τον έπιασαν δύο ουκρανές φοιτήτριές του που ζουν στη Θεσσαλονίκη και τον ρώτησαν τι συμβαίνει με τη χώρα μας. Γιατί τέτοια μονομέρεια απέναντι στην ουκρανική κρίση; Γιατί τα κανάλια έχουν τέτοια λατρεία για τον Πούτιν; Πώς είναι δυνατόν να πιστεύουμε έτσι εύκολα τη ρωσική προπαγάνδα ότι στο Κίεβο κυβερνούν οι ακροδεξιοί; Τι συμβαίνει με τη χώρα μας;

Απάντηση δεν είχα. Ή, μάλλον, από όσες είχα, δεν ήξερα ποια μου προκαλεί λιγότερη απελπισία.