[Κιόσκι] Επιστροφή στην μπελ επόκ

Οι αριθμοί σπάνια προκαλούν ανία και ακόμη πιο σπάνια κάνουν τα βλέφαρα να βαραίνουν όταν είναι αιρετικοί. Βολεύει λοιπόν να ξεκινάει κανείς καμιά φορά από αυτούς. Σήμερα, λέει ο Τομά Πικετί σε συνέντευξή του στη Ρεπούμπλικα, έχουμε περισσότερο κεφάλαιο από χρέος. Ο πλούτος μας δεν ήταν ποτέ τόσο μεγάλος. Το μέγεθός του στην Ευρώπη είναι όσο έξι ΑΕΠ, ενώ τη δεκαετία του 1950 η αξία του ιδιωτικού πλούτου αντιστοιχούσε σε μόλις δύο ΑΕΠ. Η αύξηση του πλούτου τον τελευταίο μισό αιώνα είναι συνεχής και σταθερή. Πολλοί λένε ότι στα παιδιά μας θα αφήσουμε ένα βουνό από χρέη. Στην πραγματικότητα θα αφήσουμε μια τεράστια περιουσία που καμία γενιά στο παρελθόν δεν είχε κληροδοτήσει στην επόμενη.

Είμαστε πλούσιοι λοιπόν; Μπορούμε να χαλαρώσουμε, να σταματήσουμε να κυνηγάμε τα ελλείμματα και το δημόσιο χρέος; Να ξεχάσουμε τη δημοσιονομική πειθαρχία και να το ρίξουμε λίγο έξω; Οχι. Και ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι δεν μας το επιτρέπουν οι οικονομικές ανισότητες που παραμένουν ακόμη τεράστιες. Η πρόοδος που έχει συντελεστεί σε αυτό το πεδίο δεν είναι σπουδαία. Στις αρχές του 20ού αιώνα, το 90% του παγκόσμιου πλούτου βρισκόταν στα χέρια του 10% του παγκόσμιου πληθυσμού. Σήμερα, το 10% της ηπειρωτικής Ευρώπης κατέχει το 60% του πλούτου που παράγεται στη Γηραιά Ηπειρο, ενώ το ποσοστό αυτό είναι 70% στη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό σημαίνει ότι κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα πέρασε στα χέρια της μεσαίας τάξης μόλις το 20%-30% του κεφαλαίου.

Ο γάλλος οικονομολόγος υπέγραψε πρόσφατα την έκδοση ενός ογκώδους τόμου που φέρει τον τίτλο «Το κεφάλαιο στον 21ο αιώνα» (στα γαλλικά από τις Εκδόσεις Seuil). Ο επεξηγηματικός υπότιτλος θα μπορούσε να είναι «Η επιστροφή του κεφαλαίου». Και αυτό γιατί ο Τομά Πικετί συγκέντρωσε τα αποτελέσματα μιας μακράς έρευνας για να περιγράψει με τη βοήθεια της οικονομικής θεωρίας και άλλων κοινωνικών επιστημών την εξέλιξη και τη δυναμική του καπιταλισμού τους τελευταίους τρεις αιώνες. Το πρόβλημα που τον απασχολεί είναι η αναδιανομή του πλούτου και η οικονομική ανισότητα. Και το βασικό του συμπέρασμα είναι ότι μία από τις γενεσιουργούς αιτίες του προβλήματος είναι η ανισορροπία ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και στην απόδοση του κεφαλαίου. Το αποτέλεσμα αυτής της ανισορροπίας είναι ότι επιστρέφουμε στον καπιταλισμό εκείνων των εποχών όπου η κληρονομιά είχε δεσπόζουσα θέση στην οικονομία.  Είναι μια επιστροφή στην μπελ επόκ – χωρίς φυσικά το πνεύμα της εποχής.

Να λοιπόν που καμιά φορά οι αριθμοί μπορούν να γίνουν η αρχή μιας πολύ ενδιαφέρουσας συζήτησης.