[Προεκτάσεις] Αντιευρωπαϊσμός

Η ομιλία του Γ. Παπανδρέου στο Ζάππειο δεν είχε κάτι ασυνήθιστο, είχε όμως κάτι συνηθισμένο στον λόγο του: αντιευρωπαϊκό πνεύμα. Διακριτικά, συγκαλυμμένα, προσεκτικά, αλλά περί αυτού πρόκειται: οι θεωρίες που αναπτύσσει πυροδοτούν σε όποιον τις πάρει στα σοβαρά αντιευρωπαϊκά αισθήματα.

Υποτίθεται ότι η κριτική του στην Ευρωπαϊκή Ενωση δεν στρέφεται κατά της ευρωπαϊκής ιδέας αλλά κατά των πολιτικών ηγεσιών της εποχής του – για τις οποίες μιλάει σαν να είχαν προσωπικά μαζί του. Κατά την εκδοχή του, υπήρχε μια σωτήρια πολιτική που πρότεινε ο ίδιος – με επιστέγασμα το εμμονικό δημοψήφισμα -, αλλά Μέρκελ και Σαρκοζί, ως κατώτεροι των περιστάσεων, δεν δέχθηκαν τις ιδέες του!

Ο πρώην πρωθυπουργός υποτιμά το γεγονός ότι Ενωση είναι πρωτίστως ό,τι ορίζουν οι Συνθήκες της. Οταν σχολιάζει κατά πόσο οι τότε ηγεσίες της κατανόησαν και αντιμετώπισαν σωστά το ελληνικό πρόβλημα πιάνει την ιστορία από τη μέση: παρακάμπτει τις ευθύνες της Ελλάδας στη δημιουργία αυτού του προβλήματος ή τις περιορίζει στον προκάτοχο του.

Το «ελληνικό πρόβλημα» δεν δημιουργήθηκε το 2009 ούτε η λύση του χάθηκε το 2012 στις Κάννες. Αντίθετα, χάρη στις ηγεσίες που καταγγέλλει ο πρώην πρόεδρος του ΠαΣοΚ η χώρα παρέμεινε στην ευρωζώνη. Το πραγματικό πρόβλημα δημιουργήθηκε από την αδυναμία, αν όχι την άρνηση, του εγχώριου πολιτικού προσωπικού να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που έδωσε η ένταξη στην Ευρώπη να αλλάξει τα πράγματα, να αφομοιώσει το ευρωπαϊκό μοντέλο και να ξεφύγει από τα στερεότυπα της ανατολίτικης περιφέρειας. Οπως η διαχείριση του κράτους σαν φέουδο του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος και του κόμματος σαν φέουδο του εκάστοτε αρχηγού του, η μετατροπή του δημόσιου χρήματος σε λάφυρο, η κληρονομική δημοκρατία κ.λπ.

Από την αφήγηση Παπανδρέου λείπουν η αυτοκριτική και η αξιόπιστη αποτίμηση της ελληνικής συμπεριφοράς στο κοινοτικό πλαίσιο. Αποσιωπώνται οι ευθύνες στη διάλυση της θεσμικής υπόστασης πολλών τομέων στο εσωτερικό της χώρας, ο κομματισμός και οι σπατάλες, οι παροχές από λεφτά που δεν υπήρχαν και η καλλιέργεια λανθασμένων προτύπων από ένα σύστημα εξουσίας στο οποίο ο ίδιος μετείχε προνομιακά.

Συνεπώς, θα δυσκολευθεί να πείσει ότι δεν ήταν μέρος του προβλήματος αλλά μέρος της λύσης. Οπως δυσκολεύεται να δεχθεί αυτό που έγραψε για τον ίδιο ο Μίμης Ανδρουλάκης: «Στην πολιτική υπάρχει ένα σημείο καμπής που αν το περάσεις και χρυσάφι να πιάνεις, κάρβουνο θα γίνεται».