Είναι αργά να διορθώσει κανείς ένα λάθος έπειτα από πέντε ολόκληρους αιώνες; Ή ο χρόνος δεν έχει καμία σημασία όταν πρόκειται να αποκατασταθεί μια αδικία; Το ερώτημα έχει πιθανότατα φιλοσοφικό χαρακτήρα. Η απάντηση, πάντως, που έδωσαν οι Ισπανοί είναι θετική. Αυτό μαρτυρεί τουλάχιστον η πρόθεση της κυβέρνησής τους να παράσχει την ισπανική υπηκοότητα στους απογόνους των σεφαρδιτών Εβραίων που είχαν εκδιωχθεί από την Ισπανία τον 15ο αιώνα. Περίπου 200.000 Σεφαρδίτες είχαν αναγκαστεί τότε να πάρουν τον δρόμο της εξορίας εξαιτίας της διωκτικής μανίας της Ιεράς Εξέτασης. Οι περισσότεροι από αυτούς βρήκαν καταφύγιο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Και η Θεσσαλονίκη εμπλούτισε το πολυπολιτισμικό της πρόσωπο με μια εβραϊκή κοινότητα η οποία διαδραμάτισε πρωτεύοντα ρόλο στην άνθησή της.
Η Θεσσαλονίκη έχασε τους Εβραίους της στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και στη συνέχεια έκανε ό,τι μπορούσε για να εξαφανίσει τα ιστορικά τεκμήρια της ύπαρξής τους. Η Ισπανία θέλει τους δικούς της Εβραίους πίσω. Και ο λόγος δεν είναι μόνο η διόρθωση αυτού που ο ισπανός υπουργός Δικαιοσύνης Αλμπέρτο Ρουίθ Γκαγιαρντόν χαρακτήρισε ως ένα από τα «μεγαλύτερα ιστορικά λάθη» της Ισπανίας. Ο βασικός λόγος είναι ότι η χώρα του αιμορραγεί. Οπως μας πληροφορούν οι Financial Times, τα τελευταία χρόνια έχουν εγκαταλείψει την Ισπανία περισσότεροι από 700.000 άνθρωποι. Η Μαδρίτη φιλοδοξεί να αντισταθμίσει αυτήν τη διαρροή εγκεφάλων με τον ετεροχρονισμένο επαναπατρισμό των Σεφαρδιτών οι οποίοι - όπως γνώριζαν πολύ καλά οι Οθωμανοί - κατέχουν άριστα την τέχνη του εμπορίου.
Το αρχικό ερώτημα, όμως, για τον ρόλο του χρόνου στην αποκατάσταση μιας αδικίας έχει και μια πρακτική διάσταση. Οπως επισημαίνει το ηλεκτρονικό περιοδικό Slate, η Ισπανία δεν είναι η πρώτη που προχωρά σε μια τέτοια κίνηση. Η Ιρλανδία, για παράδειγμα, προσφέρει το ιρλανδικό διαβατήριο σε όσους είχαν παππούδες Ιρλανδούς. Το ίδιο κάνει και η Αρμενία με τους Αρμένιους της διασποράς. Πώς μπορεί, όμως, να γυρίσει κανείς δέκα και δεκαπέντε γενιές πίσω για να αποδείξει ότι κάποιος πρόγονός του ήταν ένας Σεφαρδίτης που προτίμησε να πάρει τον δρόμο της εξορίας αντί να γίνει χριστιανός;
Το επόμενο ερώτημα που προκύπτει είναι ηθικής φύσης. Γιατί η αποκατάσταση της αδικίας αφορά μόνο τους Εβραίους και όχι τους μουσουλμάνους που επίσης εκδιώχθηκαν από την Ισπανία από τον Φερδινάνδο και την Ισαβέλλα; Είναι δυνατόν μια διάκριση να θεραπεύεται με μια άλλη διάκριση; Θα άξιζε να περιμένει κανείς μια απάντηση. Και να ελπίζει ότι δεν θα περάσουν άλλα 500 χρόνια για να καλέσει πίσω η Ισπανία τους Αφρικανούς της. Αλλά και ότι η Θεσσαλονίκη θα αποκαταστήσει τις δικές της αδικίες.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από