[Κιόσκι] Μίσος και βαρβαρότητα

Ο βρετανός μουσικός Κέλε Οκερέκε είδε την ταινία «12 χρόνια σκλάβος» σε έναν κινηματογράφο στο Μπρίστολ. Μολονότι είχε διαβάσει πολλά για την ταινία και πήγε προετοιμασμένος γι’ αυτό που θα έβλεπε, ο τρόπος που κινηματογράφησε τη βία ο σκηνοθέτης Στιβ Μακ Κουίν τον συγκλόνισε. Στο τέλος έμεινε για αρκετά λεπτά σιωπηλός – όπως σχεδόν όλοι στην γεμάτη αίθουσα. Αισθανόταν δέος αλλά και φρίκη. Συγχρόνως, όμως, ένιωθε ικανοποίηση για το γεγονός ότι ο σκηνοθέτης μιας ταινίας με ένα τέτοιο θέμα ήταν μαύρος.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες τα συναισθήματα ήταν διαφορετικά. Το περιοδικό Variety, για παράδειγμα, χαρακτήρισε «ντροπή» το γεγονός ότι ο σκηνοθέτης που περιέγραψε τόσο ρεαλιστικά το δράμα της δουλείας είναι Βρετανός και όχι Αμερικανός. Ο κινηματογραφικός κριτικός του New Yorker, πάλι, δεν στάθηκε σε αυτήν την λεπτομέρεια. Για τον Ντέιβιντ Ντένμπι, το «12 χρόνια σκλάβος» είναι η καλύτερη ταινία που έχει γυριστεί ποτέ με θέμα τη δουλεία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οπως επισημαίνει εξάλλου ο Κέλε Οκερέκε στον Guardian, μόνο ευτυχής μπορεί να είναι κανείς για το γεγονός ότι το Χόλιγουντ αντικατέστησε τα στερεότυπα της «Καλύβας του μπαρμπα-Θωμά» ή του Οσα παίρνει ο άνεμος»  με τον «Λίνκολν» του Σπίλμπεργκ ή το «Τζάνγκο ο τιμωρός» του Ταραντίνο.

Ο βαθμός ωριμότητας μιας κοινωνίας κρίνεται από την αποφασιστικότητά της να αναμετρηθεί με το παρελθόν της, από την προθυμία της να λούσει με φως τις πιο σκοτεινές σελίδες της Ιστορίας της. Η αμερικανική κοινωνία δεν έγινε ξαφνικά «μεταφυλετική», επειδή εξέλεξε πρόεδρο τον Μπαράκ Ομπάμα. Αντίθετα, εμφανίζει αγκυλώσεις και δοκιμάζεται από διαιρέσεις που θα έπρεπε να είχε αφήσει οριστικά πίσω της. Ο λευκός φανατισμός που εκφράζει το Τea Party μεγαλώνει σαν απόστημα και η μισαλλοδοξία δεν κυριαρχεί μόνο στο περιθώριο όπως άλλοτε. Αλλά στο περιθώριο δεν είναι πλέον ούτε ο άτυχος Σόλομον Νόρθαπ, ο κλασικός Λίνκολν ή ο μεταμοντέρνος Τζάνγκο.

Εναν λόγο να ντρέπεται έχει και ο Κέλε Οκερέκε: το αποικιοκρατικό μας παρελθόν, λέει, σκεπάζεται από το πέπλο της μισής αλήθειας. Πολύ συχνά παρουσιάζεται σαν ήπιος ιμπεριαλισμός, σκοπός του οποίου δεν ήταν η κατοχή ξένων εδαφών αλλά η επιβολή του κράτους δικαίου στους απολίτιστους.

Θα βρίσκαμε κι εμείς έναν λόγο να ντρεπόμαστε εάν δεν επιμέναμε να εξωραΐζουμε με τόση επιμέλεια το παρελθόν μας, εάν δεν επιλέγαμε με τόση ευκολία τον βολικό ρόλο του αιώνιου θύματος που δεν φταίει ποτέ και για τίποτε. Επιτέλους, ας δούμε μια ταινία για τον Εμφύλιο χωρίς καλούς και κακούς, αλλά με τον ρεαλισμό αυτού που ήταν στην πραγματικότητα: μια ανηλεής σύγκρουση γεμάτη μίσος και βαρβαρότητα.