[Κιόσκι] Από την πόλωση στη συναίνεση

Οταν ο Αλέκος Αλαβάνος ευχόταν πριν από τρία χρόνια να μετατραπεί η Πλατεία Συντάγματος σε Πλατεία Ταχρίρ, δεν φανταζόταν ότι ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος της Αιγύπτου πρώτα θα έβγαζε τη μισή χώρα στους δρόμους, έπειτα θα ανατρεπόταν από τον Στρατό και στο τέλος θα καθόταν στο εδώλιο του κατηγορουμένου σε μια δίκη – παρωδία. Δεν επιθυμούσε ασφαλώς μια τέτοια τύπου εισαγωγή της Αραβικής Ανοιξης στην Ελλάδα. Η πραγματικότητα, όμως, σε ένα μέρος σπανίως ενδιαφέρεται για τον επαναστατικό οίστρο κάποιων σε ένα άλλο μέρος. Η Αίγυπτος ακολούθησε τον δικό της δρόμο και η Ελλάδα τον δικό της. Το πιθανότερο είναι ότι δεν θα συναντηθούν ποτέ.

Αντίθετα, ο δρόμος της Αιγύπτου διασταυρώνεται με τον δρόμο της Τυνησίας. Και στις δύο χώρες αναπτύχθηκαν μαζικά κινήματα διαμαρτυρίας που οδήγησαν στην ανατροπή δύο μισητών δικτατόρων. Και στις δύο χώρες ενισχυμένοι βγήκαν οι ισλαμιστές. Και στις δύο χώρες το πολιτικό Ισλάμ ηττήθηκε: στην Αίγυπτο με τον τρόπο που δεν φανταζόταν ο κ. Αλαβάνος και στην Τυνησία με την επερχόμενη παραίτηση της κυβέρνησης, βασικός εταίρος της οποίας είναι το ισλαμικό κόμμα Ενάντα. Και στις δύο χώρες της Βόρειας Αφρικής ο κύκλος του πολιτικού Ισλάμ έκλεισε μέσα σε δύο χρόνια, αν και φαινόταν ότι θα διαρκούσε πολύ περισσότερο.

Οι ισλαμιστές θα μπορούσαν να επιστρέψουν μελλοντικά στην εξουσία. Αλλά όχι με τις προθέσεις που την ανέλαβαν στις εκλογές και τους όρους διακυβέρνησης που έθεσαν μετά την ανάληψή της. Οπως παρατηρεί ο καθηγητής Ρέντσο Γκουόλο στη Ρεπούμπλικα, την εποχή της παγκοσμιοποίησης καμία κοινωνία δεν μπορεί να κυβερνηθεί με εκείνο το παλιό σύνθημα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας που λέει «Ο Θεός είναι το πρόγραμμά μας, το Κοράνι το Σύνταγμά μας». Το πολιτικό Ισλάμ ηττήθηκε γιατί η απόπειρα προσαρμογής του στις σημερινές σύνθετες κοινωνίες ήταν δειλή και η πολιτική του κουλτούρα παρωχημένη. Ακόμη και ο σπάνιος πραγματισμός δεν ήταν δείκτης αλλαγής αλλά ευκαιριακός.

Το βασικό λάθος του Ενάντα στην Τυνησία και του κόμματος Ελευθερία και Δικαιοσύνη στην Αίγυπτο είναι ότι δεν αντιλήφθηκαν το είδος της εξουσίας που τους προσέφεραν οι δύο κοινωνίες. Δεν κατάλαβαν ότι η εκλογική επιτυχία ήταν προϊόν κυρίως της συνέπειας με την οποία αντιτάχθηκαν στα αυταρχικά καθεστώτα των χωρών τους και όχι τόσο επιδοκιμασία των ιδεών τους. Οι εξεγέρσεις δεν έγιναν για να αντικατασταθεί η Αστυνομία του Μουμπάρακ από τους Φρουρούς της Επανάστασης στην αιγυπτιακή τους εκδοχή. Εγιναν γιατί οι Αιγύπτιοι όπως και οι Τυνήσιοι δεν θέλουν να ζουν σε συνθήκες ακραίας πόλωσης, αλλά σε ένα περιβάλλον εποικοδομητικής συναίνεσης. Κι αυτό είναι κάτι που έπρεπε να φανταστεί ο Αλέκος Αλαβάνος.