Το πάθος του δρομέα

Πέρυσι, στον τερματισμό στο Παναθηναϊκό Στάδιο, πρέπει να συνάντησα όσους γνωστούς δεν έχω συναντήσει ποτέ στη ζωή μου σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Εκτός από τη γυναίκα μου, που με κέρδισε και με περίμενε, βρήκα μια πρώτη μου εξαδέλφη που είχα να τη δω πολλά χρόνια, τον πρώτο μου προπονητή όταν ήμουν αθλητής στίβου στην Παναχαϊκή, το 1980, τον φίλο και συμμαθητή μου Σπύρο Ανδριόπουλο, κάτοχο του ρεκόρ στον Μαραθώνιο, φοιτητές μου νυν και πρώην και δεκάδες άλλους.

Δεν υπάρχει άλλη διαδικασία στην κοινωνική ζωή του ανθρώπου που να αγκαλιάζεσαι στον τερματισμό με τον συναθλητή σου με τέτοια χαρά. Χωρίς να ξέρεις ποιος είναι, πού δουλεύει, τι κόμμα υποστηρίζει, πόσα χρήματα έχει, αν είναι φοροφυγάς κ.λπ. Δεν υπάρχει, ούτε πιστεύω θα υπάρξει, κοινωνική διαδικασία που να ενώνει έτσι τους ανθρώπους όσο η συμμετοχή σε αγώνες μεγάλων αποστάσεων – και δη στον Μαραθώνιο. Είναι η κοινή προσπάθεια που βλέπεις τον άλλον να είναι κατάκοπος όπως εσύ, ράκος, έτοιμος να καταρρεύσει, και ξέρεις ότι έκανε ό,τι και εσύ. Το είδες μόλις. Και τον αγκαλιάζεις και τον φιλάς. Χωρίς να τον ξέρεις. Γνωρίζοντας ότι πιθανότατα δεν θα τον ξαναδείς. Ισως σε κάποιον άλλο τερματισμό. Ισως. Μόνο ο τερματισμός στον Μαραθώνιο θα έκανε να αγκαλιαστούν ακόμα και ο Κασιδιάρης με την Κανέλλη. Δεν είναι, βέβαια, μόνο αυτή η συγκίνηση που κάνει όσους έχουν τρέξει να «κολλάνε» με τις μεγάλες αποστάσεις.

Στη ζωή του ο σύγχρονος άνθρωπος, ιδίως στην εποχή μας, έχει διάφορους κύκλους κοινωνικής εμπλοκής: τη δουλειά του, την οικογένειά του, τη σχέση του με τα προσφιλή και αγαπημένα πρόσωπα. Από όλες αυτές τις σχέσεις και τις δραστηριότητες ανακαλύπτει σε διάφορες εποχές ότι η ικανοποίηση είναι τελικά υπό αίρεση. Είτε πρόκειται για την ικανοποίηση και την αποδοχή που θα πάρει από την επαγγελματική του επιτυχία είτε από τη συναισθηματική του σχέση ή από την αποδοχή του στον κοινωνικό του περίγυρο.

Ομως υπάρχει κάτι που αν το βιώσει δεν θα το αφήσει. Θα το αναζητά ξανά και ξανά. Γιατί του προσφέρει ικανοποίηση de facto. Είναι το καταφύγιό του τις μοναχικές ώρες που τρέχει. Και αυτή η ικανοποίηση είναι κάτι που έρχεται σε κάπως μεγάλη ηλικία, γι’ αυτό το τρέξιμο σε αιχμαλωτίζει κάπως μεγάλο. Γιατί τότε έρχεται σαν φάρμακο, σαν να το είχε κάποιος εφεύρει και σ’ το κρατούσε κρυφό, περίμενε να σ’ το δώσει όταν πραγματικά θα το εκτιμούσες.

Ο αθλητισμός στη μικρή ηλικία έχει άλλα στοιχεία, τελείως διαφορετικά από ό,τι να ασχολείσαι μαζί του μεγάλος. Σε μικρή ηλικία δεν σου βελτιώνει τον χαρακτήρα, απλά σ’ τον αποκαλύπτει. Στη μεγάλη ηλικία είναι συντροφιά, καταφύγιο και, δευτερευόντως, βελτιώνει την υγεία. Βέβαια, όσοι τον διαφημίζουν συνήθως δεν έχουν βιωματική σχέση με αυτόν. Οπότε λένε στα συνθήματα: «τρέξε για την υγεία σου» ή «γίνε μέρος του θρύλου» ή κάτι τέτοια συνθήματα επικού περιεχομένου. Ενώ το απόλυτο σύνθημα για κάποιον που ξέρει θα ήταν κάτι τύπου: «άκουσε την ιστορία του διπλανού σου δρομέα, γιατί τρέχει άραγε;». Τέτοια συνθήματα θα ήταν ελκυστικά για τους μυημένους και ερωτεύσιμα για τους αρχάριους.

Ενα παράπονο. Πρωτότρεξα στον Μαραθώνιο της Αθήνας το 1981. Δύο ημέρες μετά τις εκλογές που κέρδισε το ΠΑΣΟΚ. Ηταν Τρίτη. Είχαμε συμμετάσχει περίπου 600 άτομα. Μετά την Αγία Παρασκευή, ήταν εξίσου άθλος να τερματίσεις και να μη σε χτυπήσει κάποιο αυτοκίνητο, μια και τότε δεν κοβόταν η κυκλοφορία.

Τα τελευταία χρόνια ο ΣΕΓΑΣ έχει κάνει καταπληκτική δουλειά με τον Μαραθώνιο. Χίλια μπράβο. Κάποια στιγμή, λοιπόν, όπως λέμε London School of Economics και γεμίζει το στόμα, να πούμε και στην Ελλάδα Σχολή Μαραθωνίου – ή κάτι τέτοιο. Η οποία ίσως να ασχολείται με ό,τι μας έχει απομείνει. Αντικείμενό της, από το να διδάσκει σε προπονητές τα πάντα για τον Μαραθώνιο μέχρι να εξηγεί σε όλο τον κόσμο τη σημασία του.

Ο Δημήτρης Κουρέτας είναι καθηγητής και αναπληρωτής πρύτανης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, πρόεδρος του Συλλόγου Μαραθωνοδρόμων Λάρισας