[Κιόσκι] Η φωτεινή πλευρά

Αντίθετα με τα θρησκευτικά έπη που γυρίζονταν το ένα μετά το άλλο τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, η θρησκευτική παρωδία είναι ανύπαρκτη στον κινηματογράφο. Υπάρχει, όμως, μια λαμπρή εξαίρεση: σατανικά ευφυής και τρυφερά «βλάσφημη», η ταινία «The life of Brian» των Μόντι Πάιθον αποτελεί ενδεχομένως τον μοναδικό συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη θρησκεία και στο χιούμορ.

Η ταινία που για τις ανάγκες του ελληνικού κοινού τιτλοφορήθηκε «Ενας προφήτης, μα τι προφήτης», περιγράφει τη ζωή ενός 33χρονου Εβραίου, ο οποίος γεννιέται την ίδια ημέρα με τον Ιησού. Μια σειρά από συμπτώσεις κάνει τους συμπατριώτες του να πιστέψουν ότι είναι ο Μεσσίας που περίμεναν. Ο ίδιος προσπαθεί αλλά δεν μπορεί να πείσει ότι είναι ένας κοινός θνητός. Το διψασμένο πλήθος ψάχνει συνεχώς πειστήρια και με λίγη καλή θέληση τα βρίσκει: «Είσαι παρθένα;», ρωτάει κάποιος με όλη την καλή προαίρεση του κόσμου τη μητέρα του Μπράιαν. Στο τέλος, εκείνος συλλαμβάνεται από τους Ρωμαίους και σταυρώνεται. Αλλά αποχαιρετά τη ζωή σιγοτραγουδώντας το «Always looking the bright side of life».  

Μια τέτοια αναπαράσταση του θείου δράματος δεν θα μπορούσε να μην προκαλέσει αντιδράσεις. Πολλά δημοτικά συμβούλια στη Βρετανία απαγόρευσαν την προβολή της ταινίας στις πόλεις τους. Στην Ιρλανδία το φιλμ απαγορεύθηκε για οκτώ χρόνια, στην Ιταλία για δώδεκα. Απαγορεύθηκε ακόμη και στη Νορβηγία, γεγονός που έδωσε στους Σουηδούς την ευκαιρία να κάνουν επίδειξη του δικού τους χιούμορ. «Αυτή η ταινία είναι τόσο διασκεδαστική που οι Νορβηγοί τη λογόκριναν», ήταν το διαφημιστικό σλόγκαν για την προώθησή της. Χρειάστηκε να περάσει ένας ολόκληρος χρόνος για να αφήσουν οι νορβηγικές Αρχές τους πολίτες της χώρας να διασκεδάσουν με την ησυχία τους.

Από τότε έχουν περάσει μόλις τρεις δεκαετίες. Αλλά έχουν αλλάξει πολλά. Ο υπεύθυνος θρησκευτικών προγραμμάτων του BBC κατέθεσε στην εφημερίδα Ιντιπέντεντ μια διαπίστωση: «Οι Βρετανοί έχουμε γίνει ένα έθνος θρησκευτικά αναλφάβητο». Και επισημαίνει κάτι που μοιάζει να είναι στα μάτια του η χειρότερη επίπτωση: «Το κοινό σήμερα δεν θα έπιανε ούτε τα μισά αστεία της “Ζωής του Μπράιαν”». Εχει δίκιο. Πώς να γελάσεις με εκείνο το απροσδόκητο τεστ παρθενίας εάν δεν ξέρεις τι είναι η άμωμος σύλληψις;

Είναι ευτύχημα ότι, μόλις τρεις δεκαετίες από τότε, κάποιος που θρησκεύεται μπορεί να γελάει με την ταινία των Μόντι Πάιθον. Κι είναι ελπιδοφόρο ότι η Μόστρα της Βενετίας καθιέρωσε το 2006 το Βραβείο Μπράιαν για τις ταινίες που «αναδεικνύουν τις αξίες της κοσμικότητας, δηλαδή τον ορθό λόγο, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τον πλουραλισμό, την ελευθερία της συνείδησης». Σε κάνουν να κοιτάς, σαν τον εσταυρωμένο Μπράιαν, τη φωτεινή πλευρά της ζωής.