[Ενστάσεις] Και πού και πού μουγκρίζουν

^«Αργά τα βόδια περπατούν και πού και πού μουγκρίζουν». Ο στίχος του Κώστα Κρυστάλλη, ποιητή ενός ειδυλλιακού βουκολικού ελληνικού παρελθόντος, απόσπασμα από ένα συνολικότερο ποίημα που περιγράφει μια όψη του παρελθόντος αυτού, θα μπορούσε να παραπέμπει σήμερα στην εικόνα του οκνηρού διπλανού μας, που, απλώς, καμιά φορά διαμαρτύρεται όταν κάποιο από τα συμφέροντά του βρίσκεται σε κίνδυνο. Ετσι όμως συμβαίνει στον μεγάλο κόσμο. Πολλά πράγματα από όσα έχουν γραφτεί τα ανακαλούμε αποσπασματικά, άλλα δεν τα θυμόμαστε ακριβώς όλοι για τον σκοπό για τον οποίο γράφτηκαν, πολλά έχουν διαστρεβλωθεί από τις αναγνώσεις τους: για παράδειγμα, «πήραμε τη ζωή μας λάθος, κι αλλάξαμε ζωή», τραγουδάμε την «Αρνηση» του Σεφέρη μελοποιημένη από τον Θεοδωράκη, αν και ο στίχος δεν λέει αυτό: «Mε τι καρδιά, με τι πνοή, / τι πόθους και τι πάθος, / πήραμε τη ζωή μας· λάθος! / κι αλλάξαμε ζωή».

Η ζωή δεν είναι μάθημα νεοελληνικής λογοτεχνίας στο πανεπιστήμιο, οπότε οι παρεξηγήσεις μπορούν να κυκλοφορούν άνετα – ιδίως οι παρεξηγήσεις για την απόδοση των ποιητών και τα νοήματά τους. Η ποίηση είναι η τελευταία πληθωρική μονάδα που μας απέμεινε. Δυσανάλογα πολύς κόσμος επικαλείται τους ποιητές. Στο βιβλίο του «Επιδημία», ο συγγραφέας Τάκης Θεοδωρόπουλος θέτει την ποιητική φύση του Νεοέλληνα στο επίκεντρο μιας αφηγηματικής αλληγορίας για την κρίση: ο πληθυσμός έχει προσβληθεί από τον ιό της ποίησης, μάλιστα η ποιητική ασθένεια που προσβάλλει τους πολίτες τούς απομακρύνει από την παραγωγική εργασία. Ολοι γράφουν ποιήματα, που είναι διαδικασία υψηλή, κανείς δεν παράγει, κάτι που είναι ταπεινό, νομοτελειακό αποτέλεσμα: η χρεοκοπία.

Η αλήθεια είναι ότι, όντως, οι Ελληνες είναι ποιητικές ψυχές – ακόμα και ο «φύρερ» της Χρυσής Αυγής Νίκος Μιχαλολιάκος έχει γράψει ποιητικό βιβλίο. Ως εκ τούτου, ήταν αναμενόμενη η απήχηση που θα είχε η επιλογή της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών να γεμίσει τα μέσα μεταφοράς της Αθήνας με αποσπάσματα ποιημάτων του Καβάφη. Την έκπληξη από την αισθητική παρέμβαση, ωστόσο, σχεδόν αμέσως διαδέχθηκε η γκρίνια: κάποιοι θεώρησαν ότι η αποσπασματικότητα των χωρίων στερεί την ομορφιά ή τα νοήματα των συνολικών ποιημάτων και κάποιοι συριζαίοι γκρινιάζουν για το χωρίον «Είν’ επικίνδυνον πράγμα η βία», διότι, λέει, η βία δεν έχει την έννοια που υπονοεί η διδακτική χρήση του αποσπάσματος (μάθανε, φαίνεται, από το 2009, όταν ο συριζαίος ακόμα Αλέκος Αλαβάνος επικαλούνταν τον Σολωμό, «σε γνωρίζω από την όψη, που με βια μετράει τη γη», για τους αναγκαίους συνειρμούς με τα γκαζάκια και τις μολότοφ).

Συμπέρασμα; Ζούμε σε μια χώρα όπου τα πλήθη διαμαρτύρονται για την αποσπασματική χρήση μιας ποιητικής πληροφορίας. Τα ίδια πλήθη συζητούν αποσπασματικά τα πάντα, την ποίηση, την ιδεολογία, την πολιτική, την οικονομία, και φανατίζονται από αυτή την αποσπασματικότητα – και πού και πού μουγκρίζουν.