[Κιόσκι] Ενα μικρό και ένα μεγάλο λάθος

Τελικά, η ξερή διατύπωση εκείνης της παλιάς δημοτικής απόφασης που έλεγε ότι «δικαίωμα ταφής στον δήμο έχουν όσοι αποδήμησαν εντός των ορίων του» δεν ήταν αρκετή για να αναπαυθεί εν ειρήνη ο Εριχ Πρίμπκε. Οι προθέσεις του νομάρχη της Ρώμης σκόνταψαν πάνω στο τείχος της οργής του πλήθους και η κηδεία του αμετανόητου ναζιστή ματαιώθηκε. Χθες, η σορός του βρισκόταν σε ένα ιταλικό στρατιωτικό αεροδρόμιο. Ο Πρίμπκε παραμένει ένα πτώμα non grata στην Ιταλία όπου καταδικάστηκε για τα εγκλήματά του, στην Αργεντινή όπου έζησε πολλές δεκαετίες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη Γερμανία από όπου κατάγεται.

Οπου και να βρίσκεται αυτό το πτώμα σήμερα, στο στρατιωτικό αεροδρόμιο, καθ’ οδόν προς κάποιο νεκροταφείο για να θαφτεί μυστικά ή παρατημένο στο νεκροτομείο, τα ερωτήματα δεν χάνουν τη σημασία τους. Τι κάνεις με το άψυχο πτώμα του δολοφόνου σου; Το τιμωρείς στερώντας του ένα κομμάτι γης; Το εκδικείσαι αφήνοντάς το να αποσυντίθεται από το οξυγόνο, όπως άφησε ο Πρίμπκε τα δικά του θύματα έπειτα από εκείνη τη μαζική εκτέλεση που σημάδεψε τη συλλογική μνήμη της Ιταλίας; Η ανατριχιαστική αναλογία, «δέκα εκτελέσεις αμάχων για κάθε γερμανό στρατιώτη που σκότωσαν οι παρτιζάνοι», θα αλλάξει αν στερήσεις στο πτώμα του παρανοϊκού εκτελεστή το δικαίωμα στην ταφή;

Η Μπάρμπαρα Σπινέλι παραδέχεται στη Ρεπούμπλικα το αυτονόητο: δεν είναι καθόλου εύκολο να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου απέναντι στην ανήκουστη προκλητικότητα ενός ανθρώπου που μέχρι να αφήσει την τελευταία του πνοή επέμενε ότι οι θάλαμοι αερίων στα ναζιστικά στρατόπεδα ήταν κουζίνες. Μπορεί να παρεκκλίνεις από το αξιακό σου σύστημα όταν δεν εισπράττεις ούτε μισό ίχνος τύψης από έναν εγκληματία πολέμου που δηλώνει ότι έκανε απλώς τη δουλειά του. Αλλά αυτό που πρέπει να κάνεις είναι να μην ξεχάσεις, όχι να τον αφήσεις άθαφτο. Αυτό που πρέπει να σε ενδιαφέρει είναι να μην του μοιάσεις, όχι να του στερήσεις ό,τι στέρησε ο ίδιος στα θύματά του.

Η ταφή δεν είναι αμνησία ούτε απονομή χάριτος. Δεν είναι πράξη ελέους αλλά ούτε συγχώρεσης – μόνο τα θύματα του Πρίμπκε θα μπορούσαν να συγχωρήσουν τον δήμιό τους. Ο λόγος που πρέπει να θαφτεί ο αμετανόητος ναζιστής έχει να κάνει με την ίδια την ανθρώπινη ιδιότητα, με τη δυσκολία να τη διατηρήσει κανείς αλώβητη, με την προσπάθεια που πρέπει να καταβάλει για να μην την αποστερηθεί. Γι’ αυτό πριν επαναπαυθούμε στις ηθικές μας βεβαιότητες, γράφει η Σπινέλι στην ιταλική εφημερίδα, ας συγκρατήσουμε κάτι στο μυαλό μας: ο Εριχ Πρίμπκε δεν είναι παρά σύμβολο του πιο αποκρουστικού κομματιού της ψυχής μας.