Το έργο της Ακαδημίας

Με λύπη παρακολουθώ κατά τους τελευταίους μήνες πολλές έγκριτες εφημερίδες να φιλοξενούν απόψεις επιστημόνων και άλλων αξιολόγων ανθρώπων, οι οποίες απαξιώνουν το έργο της Ακαδημίας φθάνοντας μέχρι του σημείου να μη θεωρούν αναγκαία ακόμη και την ύπαρξή της και τη λειτουργία της.

Η 25ετής θητεία μου στο Ιδρυμα, η οποία με καθιστά το αρχαιότερον μέλος της Α’ Τάξεως των Θετικών Επιστημών και το τέταρτο της Ολομελείας, μου επιβάλλει να παρουσιάσω μερικές πληροφορίες, όχι για να αντιπαρατεθώ με τις απόψεις των αξιολόγων αρθρογράφων αλλά για να αποκαταστήσω με κάθε ταπεινότητα και ειλικρίνεια την αλήθεια για το Ιδρυμα, διότι πιστεύω ότι η απαξίωσις δεν είναι σκόπιμη αλλά οφείλεται κυρίως στην ανεπαρκή πληροφόρηση.

Το καταστατικό και ο κανονισμός της Ακαδημίας, βάσει των οποίων λειτουργεί, χαρακτηρίζονται από απλότητα και σαφήνεια.

Σκοπός της είναι η συμβολή στην πρόοδο και ανάπτυξη των Επιστημών, των Γραμμάτων και των Τεχνών, η προστασία της Γλώσσης, η μελέτη της Ελληνικής Φύσεως και του Περιβάλλοντος καθώς και η επιστημονική υποστήριξη στην ανάπτυξη της Γεωργίας, της Βιομηχανίας και της Ναυτιλίας.

Προς τούτο εκδίδει γνωματεύσεις, προτάσεις και κρίσεις όταν της ζητηθεί.

Για την εκπλήρωση των σκοπών της διαθέτει 14 Ερευνητικά Κέντρα και 10 Γραφεία καθώς και το Ιδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών.

Παρότι ο αριθμός των ερευνητών είναι πολύ μικρός και οι επιχορηγήσεις για την έρευνα σχεδόν ανύπαρκτες, δημοσιεύονται πολλές αξιόλογες ερευνητικές εργασίες κατ’ έτος στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και εκδίδονται πολλά αξιόλογα συγγράμματα.

Δεν θα αναφέρω τα επιτεύγματα του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών διότι τυγχάνω Πρόεδρος αυτού.

Η Ακαδημία ευρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με όλες τις Ακαδημίες και ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές, μέσω της Ενώσεως των Ευρωπαϊκών Ακαδημιών (All European Academies), θεωρείται δε πρώτη τη τάξει ως η συνέχιση της Ακαδημίας του Πλάτωνος.

Εκτός των ερευνητικών εργασιών που εκπονούνται στα εργαστήριά της, οι περισσότεροι των Ακαδημαϊκών δημοσιεύουν αξιόλογες επιστημονικές εργασίες στο εξωτερικό και συμμετέχουν σε διάφορα διοικητικά όργανα ξένων Ακαδημιών.

Σοβαρά απασχόληση αποτελεί η διαχείρισις πλειάδος κληροδοτημάτων με διαφορετικό σκοπό το καθένα, όπως υποτροφίες, βραβεία κ.λπ., υπό την εποπτεία του Υπουργείου Οικονομικών. Από τη διαχείριση αυτή προκύπτει πλήθος επιπόνων εργασιών για το σύνολον των Ακαδημαϊκών, χωρίς οικονομικόν όφελος για την Ακαδημία και βέβαια για τους Ακαδημαϊκούς.

Λίαν επίπονος είναι επίσης η ενασχόλησή τους για την αξιολόγηση και επιλογή των νέων συναδέλφων τους. Ανεπιφύλακτα υποστηρίζω ότι είναι επάξια όλα τα μέλη που πλαισίωσαν τις Τάξεις της κατά τα τελευταία έτη.

Παρατηρείται ότι από δεκαετίες διεξάγεται ένας «πόλεμος» σχετικά με τη μη ολοκλήρωση του ιστορικού λεξικού της Νέας Ελληνικής Γλώσσης. Τούτο αποτελεί πρόβλημα που ορισμένες μόνον Ακαδημίες έχουν επιλύσει.

Ουδέποτε μέχρι σήμερα υπήρξε η δυνατότητα απασχολήσεως επαρκούς προσωπικού για την ολοκλήρωση του τεραστίου αυτού εγχειρήματος. Σήμερα εργάζονται δέκα ερευνητές, ενώ σε άλλες Ακαδημίες με μικρότερη ιστορία και μικρότερη ποικιλότητα εργάζεται συγκριτικά μεγαλύτερος αριθμός ερευνητών, ο οποίος υπερβαίνει τους 50.

Κατά τα τελευταία έτη κατεβλήθη έντονος προσπάθεια για να εκσυγχρονισθούν οι έξι τόμοι, σύμφωνα με τα νεότερα επιτεύγματα της γλωσσολογίας και της τεχνολογίας και τούτο επετεύχθη.

Λίαν συντόμως θα παρουσιασθεί νέος τόμος, ο οποίος ευρίσκεται στο στάδιο της ολοκληρώσεώς του και σύντομα θα σταλεί στο τυπογραφείο.

Ευρίσκομαι πολύ μακράν της γλωσσολογίας και δεν έχω τη δυνατότητα να παρουσιάσω εξειδικευμένα θέματα. Τούτο μπορεί να γίνει από τους επικεφαλής ερευνητές του Κέντρου Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωμάτων.

Το πρόβλημα της εκδόσεως του Λεξικού με απασχόλησε έντονα το 2003 όταν ήμουν Πρόεδρος. Παρεκάλεσα τότε πολλούς ευπόρους Ελληνες να βοηθήσουν στην επίλυσή του αλλά δυστυχώς απέτυχα.

Επιθυμώ να πληροφορήσω ότι το χρηστικό λεξικό της ελληνικής γλώσσης, η συγγραφή του οποίου είχε αποφασισθεί κατά την προεδρία μου, έχει περαιωθεί και σύντομα θα κυκλοφορηθεί.

Επικρινόμεθα επίσης ότι δεν λαμβάνουμε θέση σε μεγάλα προβλήματα που απασχολούν τη χώρα. Υπενθυμίζω ότι η Ακαδημία είναι σύμβουλος της Πολιτείας και οσάκις εκλήθη να εκφέρει άποψη το έπραξε πάντοτε με γνώμονα το εθνικό συμφέρον. Τονίζω ιδιαιτέρως ότι όσες φορές απευθυνθήκαμε προς διεθνείς Ακαδημίες για ενημέρωσή τους επί εθνικών μας θεμάτων μάς απάντησαν ότι οι Ακαδημίες είναι Ερευνητικά Κέντρα και δεν ασχολούνται με την πολιτική. Επιθυμώ να διαβεβαιώσω τους ανησυχούντες ότι η Ακαδημία επιτελεί την αποστολή της.

Δεν θα ήμουν ειλικρινής βέβαια εάν υπεστήριζα ότι η Ακαδημία κατά τα τελευταία έτη λειτουργεί όπως παλαιότερα. Η κοινωνική και οικονομική κρίσις και τα πολλαπλά προβλήματα της Παιδείας την επηρεάζουν δυσμενώς. Ελπίζω ότι η πολιτική μας ηγεσία θα δώσει λύση στα δυσχερέστατα αυτά προβλήματα και θα ανοίξει διεξόδους βελτιώσεως και της λειτουργίας της Ακαδημίας αλλά και γενικότερα όλων των δομών της κοινωνίας.   

Ο Γρηγόριος Δ. Σκαλκέας είναι καθηγητής Ιατρικής, Ακαδημαϊκός