«Η Βρετανία είναι ένα μικρό νησί χωρίς καμία βαρύτητα». Το είπε αρχές Σεπτεμβρίου ένας ρώσος χαμηλόβαθμος αξιωματούχος που πιθανότατα δεν έχει ιδέα από διπλωματική ή οποιουδήποτε άλλου είδους αβρότητα. Και δεν θα το είχε πάρει είδηση κανένας αν δεν αναλάμβανε να υπερασπίσει το βρετανικό μεγαλείο ο Ντέιβιντ Κάμερον αυτοπροσώπως.
Η απάντηση του βρετανού Πρωθυπουργού έχει αξία όχι γιατί βάζει στη θέση του τον ρώσο αξιωματούχο, αλλά επειδή είναι ένα μνημείο της τόσο οικείας σε εμάς εθνικής ανασφάλειας, ένα υπέροχο δείγμα εθνικής μειονεξίας που προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από τη μάσκα μιας τάχα πληρωμένης απάντησης.
«Μπορεί να είμαστε ένα μικρό νησί», παραδέχθηκε στην αρχή ο Κάμερον. «Αλλά πολεμήσαμε τον φασισμό και τη δουλεία, εφηύραμε τα περισσότερα πράγματα που άξιζε να εφευρεθούν, μεταξύ των οποίων και όλα τα δημοφιλή αθλήματα, και θα προκαλούσα οποιονδήποτε να βρει ένα έθνος με Ιστορία πιο ένδοξη από τη δική μας, με μεγαλύτερη καρδιά και μεγαλύτερο σθένος».
Κανονικά θα έπρεπε να σχηματιστεί μια μεγάλη ουρά έξω από την Ντάουνινγκ Στριτ 10. Προχείρως, μπορεί να θυμηθεί κανείς πολλά έθνη με ένδοξο παρελθόν και διαπιστευτήρια μεγαλείου ψυχής και σθένους. Τα έθνη δεν είναι τόσο παλιά όσο η ανθρωπότητα. Ευτυχώς, οι homo sapiens δεν έκαναν τέτοιου τύπου διαχωρισμούς και έτσι σήμερα δεν τσακωνόμαστε για την πατρότητα της ανακάλυψης της φωτιάς ή του τροχού. Κατά μία έννοια, τότε τρώγαμε όλοι βελανίδια.
Αλλά και σήμερα που τρώμε πουτίγκα, σπαγκέτι, λουκάνικα, χάμπουργκερ ή μουσακά, έχει νόημα μια τέτοια συζήτηση; Στο κάτω κάτω, τα σπουδαία έθνη έχουν ανάγκη να θυμίζουν στον κόσμο για ποιο λόγο είναι σπουδαία; Οπως φαίνεται, όμως, το σαράκι της μειονεξίας έχει διαβρωτική δύναμη. Ο Κάμερον απάντησε όπως απάντησε και το BBC αναζήτησε τους καλύτερους γεωγράφους για να πληροφορήσει το κοινό του πόσο μικρό νησί είναι η Βρετανία.
Εντάξει, δεν είναι και πρώτο. Αλλά είναι έβδομο. Ή έκτο, αν εξαιρέσει κανείς τη Γροιλανδία που σχεδόν δεν κατοικείται, δεύτερο αν βγάλει και τη Νέα Γουινέα, το Βόρνεο, τη Μαδαγασκάρη και τη Σουμάτρα που για ένδοξο παρελθόν ούτε λόγος. Ποιος απομένει; Μόνο η Ιαπωνία.
Περισσότερη σημασία, όμως, δεν έχει η παραπλανητική εθνική παρηγοριά αλλά η έντιμη εθνική αποτίμηση. Την επιχειρεί ο βρετανός συγγραφέας Τζον Λόιντ στη Repubblica υπενθυμίζοντας ότι και άλλοι έχουν εφεύρει πράγματα που «άξιζε να εφευρεθούν».
Αυτή η μάλλον άχαρη συζήτηση δεν θα είχε γίνει αν ο Κάμερον είχε μείνει πιστός στο πνεύμα μιας γνήσια βρετανικής φράσης που πραγματικά άξιζε να εφευρεθεί: «*Ποτέ μη διαμαρτύρεσαι, ποτέ μην εξηγείς». Ας τη θυμόμαστε και εμείς κάπου κάπου.