[Διαστάσεις] Είπαν κάτι αριστερό

Δεκαπέντε χρόνια έχουν περάσει από εκείνη την ταινία του Νάνι Μορέτι όπου ο πρωταγωνιστής παρακολουθεί τον Μάσιμο Ντ’Αλέμα να εκφωνεί μια αδιάφορη ομιλία και ξαφνικά εξανίσταται: «Επιτέλους, πες κάτι αριστερό!». Κατά καιρούς θυμόμαστε τη συμβολική αυτή φράση για να γκρινιάξουμε ή να καταδικάσουμε, να απαιτήσουμε ή να μελαγχολήσουμε. Ε, ήρθε η στιγμή που εκπληρώθηκε η επιθυμία μας.

«Η υποτίμηση των πολιτών υποτιμά τη χώρα»: να κάτι αριστερό. «Με απασχολούν οι πολλοί που, όπως στα χρόνια της δικτατορίας, θέλουν να βοηθήσουν, να εκφράσουν τις αγωνίες τους, να δράσουν, να ξεφύγουν από την ισοπέδωση στην οποία έχουν εκτεθεί, να σπάσουν τα αόρατα δεσμά που τους επιβάλλουν να συμμορφωθούν»: να ακόμη κάτι αριστερό. Μπορεί να περίμενε κανείς από τον Κώστα Σημίτη να κάνει περισσότερη αυτοκριτική, να αναγνωρίσει ότι ήταν λάθος που άδειασε τότε τον Γιαννίτση, να μιλήσει περισσότερο για την Ευρώπη. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η προχθεσινή ομιλία του πρώην πρωθυπουργού στη διημερίδα του ΙΣΤΑΜΕ παράγει ιδέες, περιλαμβάνει προτάσεις, ανοίγει δρόμους. Είναι ενωτική και όχι διχαστική, επιδιώκει να γεφυρώσει και όχι να αποκλείσει. Με αυτή την έννοια είναι αριστερή. Σε αντίθεση με τις ομιλίες στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ, για παράδειγμα, που στηρίζονται στο δόγμα «ή αυτοί ή εμείς».

Δεν ήταν ο μόνος ομιλητής που χρησιμοποίησε αριστερή γλώσσα. Η μεγάλη επιτυχία του συμποσίου ήταν ακριβώς αυτή: σε μια εποχή που η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία δυσκολεύεται να αρθρώσει ένα σοβαρό, σύγχρονο, ρεαλιστικό και μη δημαγωγικό λόγο, τόσοι άνθρωποι άκουσαν προσεκτικά τόσες ανοιχτές, τολμηρές και μαχητικές τοποθετήσεις. Δεν συμβαίνει συχνά. Και δεν συμβαίνει σε άλλους πολιτικούς χώρους.

Το επόμενο βήμα είναι η ανάκτηση της αξιοπιστίας, ένα βήμα ιδιαίτερα δύσκολο σε μια τόσο εύθραυστη κοινωνία όπως η ελληνική. Οπως επισήμανε χθες ο Νίκος Μαραντζίδης σε μια συνέντευξή του στη Δημόσια Τηλεόραση, οι πολίτες δεν έχουν πια εμπιστοσύνη στις ελίτ τους, δυσπιστούν, φοβούνται. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται βέβαια στην Ελλάδα. «Πρέπει να ανακαλυφθεί εκ νέου η σημασία του λόγου της αλήθειας», λέει σε συνέντευξή της στη «Φιγκαρό» η ιταλίδα φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Μικέλα Μαρτσάνο, που από τον περασμένο Φεβρουάριο είναι και βουλευτής του Δημοκρατικού Κόμματος. «Αυτό δεν έχει καμιά σχέση με τις υποσχέσεις για διαφάνεια, που οδηγούν συχνά σε αντίθετη κατεύθυνση. Πρέπει να σταματήσουμε να υποσχόμαστε πράγματα που δεν μπορούμε να κάνουμε. Οι πολίτες δεν ανέχονται πια τους απατεώνες. Θέλουν να ξαναβρούν μια μορφή αυθεντικότητας. Θέλουν να είσαι αυτό που λες. Η φιλελεύθερη κοινωνία ισχυρίζεται πως είναι μια κοινωνία εμπιστοσύνης· στην πραγματικότητα είναι μια κοινωνία ελέγχου που αναγορεύει τη δυσπιστία σε κανόνα συμπεριφοράς. Αγωνίζομαι για λίγο λιγότερο έλεγχο και λίγο περισσότερη εμπιστοσύνη».

Να ακόμη κάτι αριστερό.