Παζάρι στην Τουρκία

Ενα βαλς του Στράους, σε ηλεκτρονική βερσιόν, εισέβαλε ξαφνικά στον χώρο. Την ίδια ακριβώς στιγμή, στη μικρή δεξαμενή του εμπορικού κέντρου μερικές δροσοσταλίδες άρχισαν να αναβλύζουν στον ρυθμό, φωτισμένες από μπλε και πράσινα σποτ που αναβόσβηναν.  

Ολος ο κόσμος πάγωσε∙ η ήσυχη συντροφιά κάτω από τους πλαστικούς φοίνικες, η οικογένεια στο κατώφλι ενός καταστήματος, οι πελάτες της καφετέριας ακίνητοι κι αυτοί, με τους δίσκους του φαγητού στα χέρια.

Μέσα από τα ηχεία, τα συνθεσάιζερ διπλασίαζαν τον ενθουσιασμό. Το νερό γουργούριζε γενναία σε ένα φεστιβάλ σωληνώσεων. Μετά όλα σταματούν. Θα αρχίσουν ξανά σε μία ώρα. «Ποιος θα φανταζόταν μια τέτοια μαγεία σε λίγα μόλις χρόνια;» σκέφτεται δυνατά μια γυναίκα. Γνωρίζει την παράσταση απέξω και ανακατωτά: έρχεται κάθε μέρα στο εμπορικό κέντρο Historia στο Φατίχ της Κωνσταντινούπολης. Συνήθως δεν αγοράζει τίποτα, ούτε ένα ποτό. «Ομως εδώ έχουμε την αίσθηση του ζεστού χρήματος να κυλάει στις φλέβες της περιοχές», σημειώνει ο άνδρας της. «Ενα εμπορικό κέντρο που ανεγείρεται σημαίνει ότι είμαστε υγιείς».

Η Κωνσταντινούπολη μετρά περίπου 90 εμπορικά κέντρα. Σχεδόν όλα ξεφύτρωσαν την τελευταία δεκαετία. Το γενναιόδωρο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) τα έχει καταστήσει σύμβολά του: τα εμπορικά κέντρα, σε περιοχές επιχειρηματικές ή παραδοσιακές, εγκαινιάστηκαν από τον Ταγίπ Ερντογάν αυτοπροσώπως, τον πιο δυνατό άνδρα της χώρας.

«Η Ευρώπη είχε για πολύ καιρό την εικόνα των Τούρκων που μετακινούνται ακόμη με τα γαϊδούρια», εξηγεί μια φοροεισπράκτορας. «Ημασταν φτωχοί», προσθέτει.

Μερικοί φίλοι μπαίνουν στο Sakko, μια πολύ μεγάλη τουρκική φίρμα με γραβάτες και φουλάρια. «Για μένα αντιπροσωπεύει την ελευθερία», λέει ένας από αυτούς. Στη βιτρίνα, μια αφίσα διαφημίζει «την εθνική γιορτή των αγορών». Σε άσχημη ώρα, σχολιάζει συγκρατημένα μια πωλήτρια. Και λίγα λέει.

Ενα σχέδιο ανέγερσης εμπορικού κέντρου ακριβώς στη θέση ενός δημόσιου κήπου ετοιμάζεται να φέρει στη χώρα τα πάνω κάτω∙ στην Πλατεία Ταξίμ. Απέχει μόλις λίγους σταθμούς με το μετρό. Εκεί όμως είναι ένας άλλος κόσμος. Εκεί τα εμπορικά κέντρα δεν θεωρούνται πρόοδος αλλά αλλοτρίωση. Μέσα σε έναν μήνα η εναντίωση στην οικοδόμηση έχει κρυσταλλώσει δέκα χρόνια δυσαρέσκειας.

Μια κοπέλα πιστεύει πως ο Πρωθυπουργός καλώς έπραξε παρεμβαίνοντας «με σκληρότητα». Διαφορετικά, πού θα έφθανε όλο αυτό; Και αν σταματούσε η κατασκευή, πού είναι η πιο μεγάλη δύναμη της χώρας – και προσελκύει το ενδιαφέρον Γερμανών και Ολλανδών; Και αν η οικονομία κατέρρεε; Και αν γινόταν Ισπανία;

Η Κίττυ Ξενάκη είναι σε άδεια.