[Προεκτάσεις] Κανόνες

Γιατί; Γιατί συμβαίνουν όλα όσα παρακολουθούμε τις τελευταίες ημέρες; Υπάρχουν ερμηνείες παντός τύπου: από σκληρά πολιτικά σενάρια μέχρι αστυνομικού τύπου μυθοπλασίες. Στην πραγματικότητα, η εξήγηση είναι ότι δεν ίσχυσε ο θεμελιώδης κανόνας της Δημοκρατίας: ο κανόνας της νομιμότητας. Από την ώρα που στη θέση του νόμου μπήκαν οι ερμηνείες του η αποσταθεροποίηση ήταν θέμα χρόνου.

Στην υπόθεση της ΕΡΤ τα πράγματα ήταν απλά. Μια κυβέρνηση με ισχυρή κοινοβουλευτική στήριξη όπως η κυβέρνηση Σαμαρά δεν είχε παρά να ακολουθήσει τον μόνο δρόμο που είχε στη διάθεσή της: να εισηγηθεί στη Βουλή έναν νόμο για την αναδιοργάνωση της ΕΡΤ. Ή ακόμη και για το κλείσιμό της, αν έτσι έκρινε ο αρμόδιος υπουργός. Και η Βουλή ως μόνο όργανο θα αποφάσιζε αναλόγως. Τι σχέση έχουν οι Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου ή τα επιχειρήματα του τύπου «οι συνδικαλιστές δεν θα εφάρμοζαν τον νόμο»; Τι σημαίνει «ήταν άντρο αδιαφάνειας και σπατάλης και γι’ αυτό το χειριστήκαμε έτσι»; Πού είναι γραμμένο ότι υπάρχουν νομοθετικές ρυθμίσεις που επιβάλλονται προτού τις αποφασίσει η Βουλή; Η προσφυγή στην Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου – με υπογραφή του… μισού Υπουργικού Συμβουλίου – ήταν λάθος ή μεθόδευση.

Αλλά σε ένα λάθος είχε θεμελιωθεί εξαρχής η κυβέρνηση Σαμαρά. Ορθώς τα τρία κόμματα αποφάσισαν να συνεργήσουν πάνω σε ένα πρόγραμμα που θα κρατούσε τη χώρα ζωντανή, θα απομάκρυνε τον κίνδυνο εξόδου από την ευρωζώνη και θα έβαζε τις βάσεις εξόδου από την κρίση με αναγκαίες αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Το σκέφθηκαν σωστά, το υλοποίησαν λάθος. Αντί να μπουν στην κυβέρνηση τα καλύτερα στελέχη των τριών κομμάτων και προπαντός οι αρχηγοί τους ώστε να καταστεί το Υπουργικό Συμβούλιο ισχυρό όργανο λήψης αποφάσεων, μετακίνησαν σε μια εξωθεσμική διαδικασία – αδιαφανή και χωρίς πρακτικά – την ευθύνη για την πορεία της χώρας. Ηταν θέμα χρόνου να αρχίσει η παραβίαση της τριμερούς συμφωνίας για κομματικούς λόγους και να φτάσουν τα πράγματα εδώ που έφτασαν.

Τα συμπεράσματα από αυτή την περιπέτεια είναι απλά. Στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες μόνο μια μέθοδος αποδίδει: η μέθοδος της θεσμικής λειτουργίας. Η απόλυτη τήρηση των  συνταγματικών διατάξεων, των νόμων και των διαδικασιών που προβλέπονται. Οτιδήποτε άλλο συνιστά παραβίαση κανόνων της συντεταγμένης δημοκρατικής πολιτείας. Οι θεσμοί προβλέπουν διεξόδους για κάθε θέμα. Και πρωτίστως αποτρέπουν την αυθαιρεσία στην άσκηση της εξουσίας από οποιονδήποτε. Γιατί όπως έλεγε η βρετανίδα συγγραφέας Σίλια Γκριν: «Στη μοναρχία ένας άνθρωπος κάνει ό,τι θέλει, στην ολιγαρχία λίγοι άνθρωποι κάνουν ό,τι θέλουν, αλλά στη Δημοκρατία κανείς δεν κάνει ό,τι θέλει».