[Διαστάσεις] Η δύναμη της σιωπής

Η σιωπηλή πορεία ξεκίνησε το Σάββατο από το Μνημείο του Ολοκαυτώματος στην Πλατεία Ελευθερίας και κατέληξε στον παλιό σταθμό της Θεσσαλονίκης, απ’ όπου έφυγαν πριν από εβδομήντα χρόνια τα τρένα με τους 50.000 Εβραίους για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Κάποιος είχε γράψει ότι θα ήταν ευχαριστημένος αν στην πορεία λάμβαναν μέρος πεντακόσιοι άνθρωποι. Ηταν δύο χιλιάδες. Μικροί, μεγάλοι, απόγονοι των θυμάτων και κάτοικοι που ήθελαν να τιμήσουν τη μνήμη τους, Εβραίοι, χριστιανοί, αγνωστικιστές, άθεοι. Στον σταθμό ακούστηκαν τα ονόματα των εβραιομαχαλάδων απ’ όπου έδιωχναν τους μελλοθάνατους, μια μικρή χορωδία έψαλε το Γις Γκορ, την εβραϊκή προσευχή γι’ αυτούς που χάθηκαν, ο δήμαρχος εκφώνησε έναν λιτό και περιεκτικό λόγο, ενώ παιδιά έριξαν λουλούδια στις ράγες. «Επιτέλους, αυτή η πόλη ήρθε αντιμέτωπη με τη σιωπή δεκαετιών» μου έγραψε μια φίλη που ήταν εκεί. Οπως ομολογεί, είχε πολύ καιρό να νιώσει τόσο κοντά σε συμπολίτες της.

Είναι μεγάλη υπόθεση να αναμετριέσαι με το παρελθόν σου και με την ιστορία σου, με τις ευθύνες και με τις ενοχές σου. Είναι λυτρωτικό, είναι εξαγνιστικό, είναι σωτήριο. Αλλοι το κάνουν στο σπίτι τους, άλλοι στο καφενείο, άλλοι στον ψυχαναλυτή. Οι Θεσσαλονικιοί το έκαναν δημοσίως, και σιωπηλά. Η σιωπή είναι άλλωστε ένα πανίσχυρο όπλο – αρκεί να χρησιμοποιείται σωστά. Μπορείς να σωπάσεις από αδιαφορία, μπορείς να σωπάσεις και από ταπεινότητα. Από φόβο ή από σεβασμό. Επειδή είσαι γενικά άνθρωπος χαμηλών τόνων ή επειδή οι περιστάσεις είναι τόσο ιδιαίτερες που αισθάνεσαι ότι οποιαδήποτε λέξη είναι φτωχή, ανεπαρκής, σχεδόν παραπλανητική. Σώπαιναν οι αριστεροί όταν τους βασάνιζαν στη χούντα για να καταδώσουν τους συντρόφους τους, σώπαιναν και οι κάτοικοι του Κωσταλέξη ενώ διαπραττόταν δίπλα τους το έγκλημα. Σωπαίναμε όλοι μας για χρόνια ενώ δολοφονούσαν δίπλα μας οι τρομοκράτες τούς «πράκτορες του ιμπεριαλισμού».  

Το βέβαιο είναι ότι η σιωπή είναι προτιμότερη από την μπουρδολογία. Το «ποτέ ξανά!» που διακήρυξαν με τη σιωπηλή τους πορεία οι συμπατριώτες μας είναι πολύ πειστικότερο από τη διαβεβαίωση του Πρωθυπουργού μας ότι δεν θα γνωρίσουμε ξανά τον φασισμό στην Ελλάδα επειδή «υπάρχουν πολύ ισχυρά αντισώματα στο DNA μας, στο γονίδιό μας, που πολεμούν αυτόν τον ιό». Μια μαζική και σιωπηλή διαδήλωση διαμαρτυρίας για τη δράση της Χρυσής Αυγής θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματική από τις εκκωφαντικές, υποκριτικές, ανθρωποφαγικές επιθέσεις εναντίον ενός ανόητου ποδοσφαιριστή για μια προκλητική του ενέργεια στο γήπεδο – εκεί όπου κάθε Κυριακή τα κάθε λογής φασιστοειδή κάνουν πάρτι.

Νομίζω πως μια παύση σιωπής θα έκανε καλό και στους Κυπρίους. Θα τους έδινε την ευκαιρία να αναρωτηθούν πώς και γιατί σπαταλήθηκε τόσο γρήγορα το κεφάλαιο συμπάθειας που διέθεταν στην Ευρώπη.