[Προεκτάσεις] Θαύμα

Οι εκθέσεις της Τραπέζης της Ελλάδος έπαψαν να είναι ανούσια τεχνοκρατικά κείμενα από τότε που την ανέλαβε ο Γιώργος Προβόπουλος. Η παρουσίασή τους από τον ίδιο τις έκανε προσιτές οικονομικές αναλύσεις της συγκυρίας, με εφικτές προτάσεις. Η ίδια η παρουσίαση, χωρίς να είναι τυπικό πολιτικό κείμενο, εμπεριέχει την πολιτική – ενίοτε και την κριτική της.

Τη Δευτέρα, π.χ., όλοι κατάλαβαν τι εννοούσε και για ποιους, όταν σημείωνε ότι «εάν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είχαν εφαρμοστεί με συνέπεια από την αρχή του προγράμματος, σήμερα θα είχαν ήδη γίνει αισθητές οι ευνοϊκές επιδράσεις τους στην οικονομική δραστηριότητα». Ή ότι «η ύφεση δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για τη μη εφαρμογή των συμφωνηθέντων».

Ο κεντρικός τραπεζίτης είχε εξαρχής ανοικτό δίαυλο με το πολιτικό σύστημα. Είναι γνωστό ότι το θέρος του 2009 χτύπησε τις καμπάνες της δημοσιονομικής εκτροπής στην κυβέρνηση και στην αξιωματική αντιπολίτευση. Ο Καραμανλής το ‘πιασε, πήγε σε εκλογές ποντάροντας σε νέα εντολή και έχασε. Ο Παπανδρέου το αγνόησε, ποντάροντας στην «πράσινη ανάπτυξη», πήγε στο ΔΝΤ κι έχασαν όλοι.

Στη λίθινη εποχή που ακολούθησε ο Προβόπουλος υπήρξε βασική σταθερά αποτροπής της τραγωδίας και οιονεί σύμμαχος όσων χειρίστηκαν την οικονομία – χωρίς να παραβιάζει ρόλους και όρια. Ωστόσο δεν ήταν πάντα καλοδεχούμενος από τους συνομιλητές του. Από μερικούς δεν ήταν καν κατανοητός. Σε κάθε περίπτωση πάντως δεν είχε δύο γλώσσες: αυτά που διαπίστωνε ως επόπτης της οικονομίας αυτά πίστευε, αυτά τόνιζε στους πολιτικούς ταγούς, αυτά διατύπωνε και στις εκθέσεις του. Οποιος ήθελε να διαβάσει, διάβαζε…

Η φετινή έκθεση θέτει το όριο ανάμεσα στη θετική αποτίμηση της πορείας που ακολουθεί πλέον η χώρα – όπως προκύπτει από το διεθνές περιβάλλον και τη βελτίωση των αριθμών – και στη θεωρία τού «καθαρίσαμε» που αναδύεται με ευκολία. Δεν παρακάμπτει το γεγονός ότι οι επιδόσεις στους αριθμούς έχουν βαρύ κόστος στους ανθρώπους, αλλά πιστεύει πως θα υπάρξει αποκατάσταση. Αρκεί οι κυβερνήσεις να κρατήσουν στη σημερινή πορεία το καράβι.

Χωρίς να ταυτίζεται με την αβασάνιστη κυβερνητική ρητορική της «οριστικής σωτηρίας», ο διοικητής της ΤτΕ θεωρεί εφικτό «να εξασφαλίσουμε ότι οι θυσίες των πολιτών δεν θα πάνε χαμένες και ότι, αντίθετα, μας περιμένει αυτή τη φορά ένα νέο, καλύτερο μέλλον». Δεδομένου για ποιο πολιτικό σύστημα μιλάμε, ακούγεται παράξενα: μπορεί ο ρεαλισμός ενός τεχνοκράτη να περιμένει κάτι σαν θαύμα; Γιατί όχι; Οπως έλεγε ο ισραηλινός πολιτικός Δαβίδ Μπεν Γκουριόν, «πρέπει να είσαι ρεαλιστής για να πιστεύεις στα θαύματα».