[Εναλλακτικά] Δεν μπορείς μόνος σου

«ΤΟ τέλος της ισχύος: Από τα διοικητικά συμβούλια ώς τα πεδία μαχών κι από τις εκκλησίες ώς τα κράτη – γιατί το να έχεις εξουσία δεν είναι αυτό που ήταν». Αυτός είναι ο ελαφρώς σιδηροδρομικός τίτλος του βιβλίου του πολιτικού επιστήμονα Μόοζες Ναΐμ. Το παρουσίασε, σε μια συγκριτική βιβλιοκρισία που αναφερόταν και άλλα συναφή βιβλία, το περασμένο Σαββατοκύριακο ο βασικός πολιτικός αναλυτής των «Financial Times» Φίλιπ Στίβενς.

Η περίληψη του βιβλίου είναι ότι σε όλους τους τομείς η εξουσία έχει μικρύνει και δεν μπορείς να την ασκήσεις μόνο σου. Αν είσαι, ας πούμε, υπουργός Οικονομικών της ευρωζώνης δεν μπορείς να τυπώσεις χρήμα. Ακόμη όμως κι αν είσαι μανδαρίνος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είσαι υποχρεωμένος να έχεις διαρκώς στο μυαλό σου τις αντιδράσεις των αγορών. Το πρόβλημα είναι γενικό. Αν είσαι μεγιστάνας των ΜΜΕ αντιμετωπίζεις τον παρασιτισμό του Διαδικτύου κι αν είσαι πολυεθνική πρέπει να έχεις στον νου σου τους πάσης φύσεως ακτιβιστές και τα social media. Αν είσαι η βρετανική κυβέρνηση δεν έχεις αρκετά χρήματα για στρατιωτικές επεμβάσεις χωρίς συμμάχους – με οκτώ αεροπλάνα συμμετείχε το Λονδίνο στον πόλεμο της Λιβύης – κι αν είσαι το Ισραήλ δεν μπορείς να χτυπήσεις μόνος σου το Ιράν.

Η απομείωση της εξουσίας εικονογραφείται και πολιτικά. Ζούμε στην εποχή των κυβερνήσεων συνασπισμού. Ακόμη και χώρες με παράδοση σκληρού πλειοψηφικού συστήματος, όπως η Βρετανία, έχουν κυβέρνηση Συντηρητικών και Φιλελεύθερων. Είναι δύο κόμματα που δεν πολυσυμπαθιούνται, αλλά δεν γινόταν αλλιώς. Από την άποψη αυτή, το γεύμα του Φρανσουά Ολάντ όχι με τον Πρωθυπουργό, αλλά με Σαμαρά, Βενιζέλο και Κουβέλη μαζί είναι δηλωτικό μιας νέας εποχής. Ασφαλώς, τα πράγματα δεν γίνονται αυτόματα. Οπως ο Ντέιβιντ Κάμερον δεν ήθελε να κυβερνήσει μόνος του, έτσι και ο Σαμαράς, από το ξεκίνημα της κυβέρνησης των τριών έχει δείξει ότι αντιλαμβάνεται ότι ο χειρισμός της εξουσίας έχει αλλάξει. Ο Πρωθυπουργός αφήνει μετά τις συναντήσεις των τριών κυβερνητικών εταίρων το μικρόφωνο στους Βενιζέλο και Κουβέλη. Με τον ίδιο τρόπο που μετέτρεψε σε τραπέζι για τρεις το γεύμα με τον Ολάντ.

Είναι ένας ρεαλιστικός τρόπος διαχείρισης της εξουσίας γιατί εκθέτει τους κυβερνητικούς εταίρους – κυρίως τον Κουβέλη – στις πραγματικότητες των διεθνών σχέσεων της χώρας. Αλλά επιτρέπει και στους ξένους – ακόμη και σε κάποιον φιλικά διακείμενο όπως ο Φρανσουά Ολάντ – να πάρουν την ατμόσφαιρα μιας κυβέρνησης όπου αν δεν λαλούν, πάντως, συγκατοικούν πολλοί κοκόροι. Εδώ που τα λέμε κι ο Ολάντ τα ξέρει αυτά. Ούτε εκείνος μπορεί να κάνει μόνος του οικονομική πολιτική – όταν υπάρχουν οι Γερμανοί που έχουν άποψη για όλα. Οπως και οι Γερμανοί – παρά τις γκρίνιες και τις καθυστερήσεις – κατάλαβαν ότι δεν μπορούν να είναι μόνοι τους στην ευρωζώνη, άρα, έστω και γκρινιάζοντας, έβαλαν το χέρι στην τσέπη.