Οι Γερμανοί ήταν πάντα εδώ

Υπάρχουν βιβλία για να μαθαίνεις, άλλα για να ψυχαγωγείσαι και μερικά για να ερμηνεύεις τα πράγματα. Στην τελευταία κατηγορία ανήκει το καινούργιο βιβλίο του Γιώργου Ρωμαίου «Από τον ανήλικο Οθωνα στην καγκελάριο Μέρκελ – 180 χρόνια παρουσίας των Γερμανών στην Ελλάδα» (εκδόσεις Πατάκη).

Σε 400 σελίδες  κρύβονται τα κλειδιά που αποκρυπτογραφούν τις σημερινές πολιτικές εξελίξεις. Και κατά κάποιο τρόπο  το βιβλίο αλλάζει τις  συλλογικές προσλαμβάνουσες για τη σημερινή πολιτική κατάσταση. Για παράδειγμα, οι τελευταίες γενιές έχουν μεγαλώσει με την άποψη ότι ο δυτικός ιμπεριαλισμός  εμφανίστηκε με δύο πρόσωπα στην Ελλάδα: πρώτα το βρετανικό και μετά το  αμερικανικό.

Δεν είναι όμως έτσι τα πράγματα. Η πλέον μακροχρόνια – και για την ακρίβεια: εξ όνυχος -, η περισσότερο θεσμοθετημένη και η διαρκέστερη εξωτερική παρουσία στην Ελλάδα είναι η γερμανική. Οι Γερμανοί ήλθαν στην περίοδο της νηπιακής ηλικίας του νεότερου ελληνικού κράτους και δεν έφυγαν ποτέ. Με καμία άλλη δύναμη δεν ήταν, αλλά και δεν είναι,  τόσο βαθιά εξαρτημένη η χώρα.

Τον 19ο αιώνα – όταν οι πολιτικές εξελίξεις κινούνταν γύρω από κόμματα με επωνυμίες «Γαλλικό», «Ρωσικό» και «Αγγλικό» -, αλλά και τον επόμενο, παράλληλα με τη βρετανική και την αμερικανική παρουσία που θεμελίωσαν τα γεγονότα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο γερμανικός παράγων ήταν εδώ. Οπως  αναδεικνύεται από την ιστορική έρευνα του Ρωμαίου, άλλοτε θορυβωδώς και επίμονα ή ακόμη και με τα όπλα και άλλοτε διακριτικά και καλυμμένος έκανε πάντα την ίδια δουλειά: έπαιρνε από την Ελλάδα ό,τι είχε να δώσει. Στην ακραία του μορφή αυτό κορυφώθηκε με κατάλυση της εθνικής κυριαρχίας διά των όπλων και τη γερμανική κατοχή. Σήμερα υπάρχει ως εκχώρηση,  οικειοθελώς – τρόπος του λέγειν -, κυριαρχικών δικαιωμάτων με το Μνημόνιο, σε ένα σύστημα επιτροπείας στο οποίο πάλι η Γερμανία έχει το τιμόνι. Ο Γιώργος Ρωμαίος δεν παραλείπει να υπογραμμίσει τον ρόλο των ποικιλώνυμων ιδρυμάτων που χρηματοδοτεί το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών στην εδραίωση της γερμανικής διείσδυσης στον ελληνικό χώρο, ως προγεφύρωμα για επικυριαρχία στην ευρύτερη περιοχή.  

Από αυτή την άποψη είναι πολύτιμη η συνεισφορά του βιβλίου στην κατανόηση πολλών από τα σημερινά φαινόμενα. Με τον εξαιρετικό τρόπο που έχει να ταξινομεί και να παρουσιάζει τα γεγονότα, ο βετεράνος της ελληνικής δημοσιογραφίας – και της πολιτικής – πραγματεύεται το θέμα της εξάρτησης από τη Γερμανία έγκυρα και  αποκαλυπτικά. Από την επιλογή του ανήλικου Οθωνα για το Βασίλειο της Ελλάδας έως την επιλογή του Ράιχενμπαχ και του Φούχτελ για τη «σωτηρία» της. Πιο σχηματικά, από τη Βαυαροκρατία έως την τροϊκοκρατία.  

Και στις δύο περιπτώσεις το αποτέλεσμα ήταν διαφορετικό από αυτό που διακηρύχθηκε. Ωστόσο ο συγγραφέας και ιστορικός μελετητής εν προκειμένω δεν διστάζει να πιστώσει τους Βαυαρούς με την εδραίωση της έννοιας της Διοίκησης στο νεοπαγές ελληνικό κράτος και ιδίως στον δικαστικό και στον εκπαιδευτικό τομέα. Εκεί όπου τα πράγματα πήγαιναν πάντα αρνητικά για την Ελλάδα ήταν στα οικονομικά…