…και οι διαφορετικές οπτικές για τον έρωτα

Ο Πασκάλ Μπρικνέρ διατηρεί λοιπόν ακμαία την πολεμική του διάθεση. Ακόμη και για το ζήτημα του έρωτα, όπου, κατά τη γνώμη του, αποτυπώνεται σε μεγάλο βαθμό το προφίλ μιας κοινωνίας. Εδώ οι απόψεις του συγκρούονται με εκείνες του κορυφαίου διανοητή της γαλλικής Αριστεράς και άλλοτε μαοϊκού, Αλέν Μπαντιού, που την περασμένη εβδομάδα άνοιξε ένα τριήμερο συνέδριο φιλοσοφίας υποστηρίζοντας ότι «η επανεφεύρεση του έρωτα θα σημάνει και την επανεφεύρεση της σκέψης». Ο Μπρικνέρ διαφωνεί, όπως μου είπε. «Τον έρωτα πρέπει να βιώσουμε στην τραγική και στη θαυμαστή του διάσταση, ενώ το να τον επανεφεύρουμε, μου ακούγεται σαν να θέλουμε να τον εξαγνίσουμε και να τον μετατρέψουμε σε συναίσθημα αποκλειστικά θετικό. Ομως η λέξη αυτή, στα γαλλικά τουλάχιστον, σημαίνει και επιθυμία και γενναιοδωρία και εγωισμό και αμφιβολία κ.ο.κ. Αυτή η αμφισημία πρέπει να διατηρηθεί πάση θυσία».

Ωστόσο ο Μπαντιού το πάει πιο μακριά υποστηρίζοντας μια επανενεργοποίηση του ερωτικού πάθους ως μιας στάσης στη ζωή που μας βοηθά να αποδεχτούμε την ιδέα του Αλλου δίπλα μας και που αντιστρατεύεται την κυρίαρχη λογική του συμφέροντος. «Εγώ έχω ενστάσεις με τη χρήση του έρωτα στην πολιτική», απαντά ο Μπρικνέρ, που πάντως το 1975 εστίασε το διδακτορικό του στη «Σεξουαλική χειραφέτηση στη σκέψη του Φουριέ» (με επιβλέπουσα την Κρίστεβα), ενώ το 1981 μίλησε για τη σκοτεινή πλευρά του ερωτισμού στο μυθιστόρημα «Μαύρα φεγγάρια του έρωτα» και πρόσφατα έγραψε τα δοκίμια «Το ερωτικό παράδοξο» (2009) και «Ο γάμος από έρωτα έχει αποτύχει;» (εκδ. Πατάκη). «Ο έρωτας έχει πια ενταχθεί στον κοινωνικό κανόνα και φυσικά η σεξουαλική απελευθέρωση είναι προτιμότερη από την καταπίεση. Πέρα από αυτό όμως, δεν βλέπω άλλη πρόοδο. Αντίθετα, βλέπω τους έφηβους να μαθαίνουν τον έρωτα μέσα από την πορνογραφία και να περιορίζουν τις ερωτικές σχέσεις σε μια σειρά στάσεων, και βλέπω τη γενιά μου να υπερηφανεύεται για την ανηθικότητά της, ενώ οι έρευνες 30 χρόνια τώρα δείχνουν ότι τα προβλήματα των ερωτικών σχέσεων παραμένουν αναλλοίωτα: είναι η στύση για τους άντρες και η απουσία οργασμού για τις γυναίκες».