Εθαψαν το τσεκούρι του πολέμου

To 1997, από τις στήλες επιστολών της εφημερίδας «Γκάρντιαν», ο Σάλμαν Ρούσντι και ο Τζον Λε Καρέ αντάλλαξαν βαριές κουβέντες. Και σήμερα, 15 χρόνια μετά, αποκαθιστούν τις σχέσεις τους – μέσω των «Τάιμς», αυτή τη φορά.

Ο καβγάς τους είχε κάνει μεγάλη αίσθηση τότε. Αρχισε ως διαφωνία για την αξία της ελευθερίας του λόγου σε σχέση με τα όρια της θρησκευτικής ανοχής αλλά εκφυλίστηκε σε χαρακτηρισμούς: ο Ρούσντι αποκάλεσε τον Λε Καρέ «στούρνο» και «ξιπασμένο γάιδαρο» ενώ ο Λε Καρέ απάντησε περιγράφοντας τον Ρούσντι ως «αλαζόνα» που «έχει χρίσει τον εαυτό του άγιο».

Η πρώτη ένδειξη ότι οι πάγοι λειώνουν ήρθε τον προηγούμενο μήνα στο Chelentham Literature Festival των «Τάιμς», όπου ο Ρούσντι είπε ότι λυπάται γι’ αυτόν τον καβγά. «Θα προτιμούσα να μην τον είχαμε κάνει» είπε μπροστά στο ακροατήριο του φεστιβάλ. «Είναι ένας συγγραφέας που θαυμάζω ειλικρινά. Νομίζω ότι το «Και ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι» είναι ένα από τα μεγάλα μυθιστορήματα της μεταπολεμικής Βρετανίας».

Ο Τζον Λε Καρέ, από την πλευρά του, εκμεταλλεύτηκε την πρόσκληση των «Τάιμς» να απαντήσει, προκειμένου να επιβεβαιώσει ότι το τσεκούρι του πολέμου έχει πια θαφτεί. «Λυπάμαι πολύ για την έριδα» είπε. «Θαυμάζω τον Σάλμαν για το έργο, το θάρρος του και σέβομαι τη θέση του. Απαντάει αυτό στη γενικότερη συζήτηση που συνεχίζεται μέχρι σήμερα; Θα πρέπει να αισθανόμαστε ελεύθεροι να καίμε Κοράνια, να κοροϊδεύουμε τις θρησκείες άλλων που παθιάζονται με αυτές; Ισως και να πρέπει – αλλά θα πρέπει να μας εκπλήσσει όταν οι πιστοί τους οποίους προσβάλλουμε μας απαντούν με οργή; Δεν ήμουν σε θέση τότε να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση και παρά την καλή μου διάθεση δεν είμαι ούτε τώρα. Αλλά είμαι λιγάκι περήφανος, αναδρομικά, που μίλησα κόντρα στο ρεύμα, δεχόμενος τη μήνη των οργισμένων δυτικών διανοουμένων. Οσο για το τι θα έκανα αν συναντούσα τον Σάλμαν αύριο… Θα έσφιγγα θερμά το χέρι ενός λαμπρού συναδέλφου συγγραφέα».

Αλλη πρόσφατη συμφιλίωση είναι αυτή των Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες και Μάριο Βάργκας Λιόσα που είχαν ανταλλάξει και γροθιές σε σινεμά στο Μεξικό, το 1976.