«Εγκαταλείπω το γράψιμο»

Ο Φίλιπ Ροθ αφήνει το γράψιμο. Και η «Νέμεσις», το μυθιστόρημα που έγραψε το 2010 και κυκλοφορεί και στα ελληνικά (εκδ. Πόλις, μετάφραση Κατερίνα Σχινά), θα είναι το τελευταίο! Αυτό είπε ο ίδιος σε συνέντευξή του στο γαλλικό περιοδικό «Les Inrockuptibles», περιοδικό που ανήκει στον μέτοχο της «Λε Μοντ» και γενικό διευθυντή της Τράπεζας Lazard Ματιέ Πιγκάς, ο οποίος μίλησε πρόσφατα στο Μέγαρο Μουσικής και έρχεται ξανά σε λίγες ημέρες στην Αθήνα. Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε πριν από έναν μήνα, είχε όμως περάσει ώς τώρα απαρατήρητη! Ο 79χρονος σήμερα Φίλιπ Ροθ που έχει περίπου 25 βιβλία στο ενεργητικό του (22 μυθιστορήματά του κυκλοφορούν στα ελληνικά) εξηγεί τους λόγους ως εξής: «Στα 74 μου, συνειδητοποίησα ότι δεν μου μένει πια πολύς χρόνος. Αποφάσισα τότε να ξαναδιαβάσω τα μυθιστορήματα που αγάπησα στα είκοσι και τα τριάντα μου, γιατί αυτά ακριβώς είναι που δεν ξαναδιαβάζουμε ποτέ. Ντοστογιέφσκι, Τουργκένιεφ, Κόνραντ, Χέμινγουεϊ… Οταν τελείωσα, αποφάσισα να ξαναδιαβάσω όλα μου τα βιβλία ξεκινώντας από το τέλος: Από το “Νέμεσις” μέχρι εκεί που βαρέθηκα πια, πριν από το “Σύνδρομο Πορτνόι” που έχει ατέλειες. Ηθελα να δω αν έχασα τον χρόνο μου γράφοντας. Και σκέφτηκα ότι το αποτέλεσμα ήταν μάλλον επιτυχημένο. Στο τέλος της ζωής του, ο μποξέρ Τζο Λούις είπε: “Εκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα με αυτά που είχα”. Ακριβώς αυτό θα έλεγα και εγώ για τη δουλειά μου: Εκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα με αυτά που είχα.

Υστερα αποφάσισα ότι είχα τελειώσει με τη μυθοπλασία. Δεν θέλω πια να τη διαβάσω, δεν θέλω να τη γράψω, δεν θέλω καν να μιλήσω πια γι’ αυτήν. Αφιέρωσα τη ζωή μου στο μυθιστόρημα. Το μελέτησα, το δίδαξα, το έγραψα, το διάβασα. Αποκλείοντας πρακτικά όλα τα υπόλοιπα. Αρκετά! Δεν διαθέτω πια τον φανατισμό της γραφής που διέθετα όλη μου τη ζωή. Η ιδέα να αντιμετωπίσω άλλη μια φορά τη γραφή μού είναι ανυπόφορη!

Το να γράφεις σημαίνει να έχεις συνεχώς άδικο. Ολα σου τα πρόχειρα αφηγούνται την ιστορία των αποτυχιών σου. Δεν έχω πια την ενέργεια που δίνει η αναστάτωση, ούτε τη δύναμη να την αντιμετωπίσω. Γιατί το να γράφεις σημαίνει να είσαι αναστατωμένος: περνάς τον καιρό σου γράφοντας τη λάθος λέξη, τη λάθος φράση, τη λάθος ιστορία. Λαθεύεις ασταμάτητα, αποτυγχάνεις ασταμάτητα και πρέπει να ζεις έτσι, σε μια αέναη αναστάτωση. Περνάς τον καιρό σου λέγοντας: αυτό δεν είναι εντάξει, πρέπει να ξαναρχίσω. Το άλλο δεν είναι εντάξει, ούτε αυτό, και ξαναρχίζεις. Κουράστηκα από αυτή τη δουλειά. Βρίσκομαι σε μια εποχή διαφορετική από τη ζωή μου: έχασα κάθε τύπο φανατισμού. Και δεν αναδύεται λόγω αυτού καμία μελαγχολία».

Στην ερώτηση της δημοσιογράφου Νέλι Καπριελιάν που πήρε τη συνέντευξη, αν δεν έχει καν όρεξη να γράψει για την Αμερική τού σήμερα, απαντά: «Είμαι 79 ετών, δεν ξέρω πια τίποτα για την Αμερική σήμερα. Την βλέπω στην τηλεόραση. Αλλά δεν τη ζω πια»…