[Φαινόμενα] Ανάπνευσε και θυμήσου

Μερικά δευτερόλεπτα όλα κι όλα. Κάθε εικόνα και μια ιστορία. Κάθε ιστορία και ένα ογκώδες κεφάλαιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού, των μεγάλων οραμάτων του και της πικρής τους διάψευσης στους καιρούς της άγριας κρίσης. Είναι εδώ όλα αυτά. Χωρούν σε ένα διαφημιστικό σποτ για την πανευρωπαϊκή απεργία της 14ης Νοεμβρίου, φτιαγμένο από την Ισπανική Γενική Συνομοσπονδία Εργασίας (σαν να λέμε ΓΣΕΕ;) με τον τίτλο «Respira» (Ανάπνευσε»). Εμείς θα λέγαμε και «Θυμήσου».

Γιατί σε αυτό το σποτάκι (YouTube) είναι συμπυκνωμένο το αλλοτινό όραμα ενός πολιτισμού που διαμορφώθηκε μέσα στους αιώνες με επίκεντρο τον άνθρωπο, την ελευθερία του, τα δικαιώματά του, το κράτος δικαίου, την αλληλεγγύη, την ανοχή. Ενός πολιτισμού που εμπεριείχε την ελπίδα στην πνευματική του παράδοση και που πίστεψε στην προσπάθεια να την κάνει πραγματικότητα.

Κάθε εικόνα, κάθε ελπίδα μπορεί σήμερα να πνίγεται. Και όλο αυτό συμβολίζεται με σακούλες νάιλον στο κεφάλι κάθε πρωταγωνιστή που του κόβουν την ανάσα. Το όραμα  όμως είναι εκεί. Αρκεί να σκίσουν την πλαστική κουκούλα. Με μια κραυγή.

Οπως η πρώτη που δίνει στον άνθρωπο, τη στιγμή που γεννιέται, το οξυγόνο για να λειτουργήσει ο εγκέφαλος.

Οι εικόνες περνούν με ταχύτητα. Μια μαύρη μετανάστρια ζητά εργασία. Δέχεται αρνητική απάντηση. Δύο ομοφυλόφιλα ζευγάρια, ένα ανδρών και ένα γυναικών, κρύβονται πίσω από σκονισμένα ράφια για να ανταλλάξουν ένα φιλί. Το λευκό πλαστικό τούς τυφλώνει και τους κόβει το οξυγόνο. Είναι η Ευρώπη της δυσανεξίας που ξύπνησε άγρια μέσα στην οικονομική κρίση για να προσφέρει στους απελπισμένους υποτιθέμενους «εχθρούς».

Ναι, και η ελευθερία των ερωτικών επιλογών στο επίκεντρο αυτής της μικρής αφήγησης του ευρωπαϊκού ζόφου αλλά και του αληθινού οράματος. Γιατί η Ευρώπη δεν μπορεί, δεν της επιτρέπεται να ξεχάσει ότι οι φαιές ιδεολογίες που την αιματοκύλισαν πριν από μερικές δεκαετίες είχαν επίκεντρο τον έλεγχο της σεξουαλικότητας, καθώς και του χρώματος και της καταγωγής για να υποτάξουν την ανθρώπινη ψυχή στον τρόμο. Καλλιέργησαν στους αφελείς την ψευδαίσθηση ότι η καθαρότητα και η ομαλότητα θα ξεσκαρτάρουν τις κοινωνίες από μιαρούς ανταγωνιστές των ψευδοπρονομίων και έτσι μετέτρεψαν τη ζωή των ανθρώπων σε κόλαση φόβου, χαφιεδισμού και αλληλοεξόντωσης.   

Είναι ένα σποτάκι που δεν το χορταίνεις. Γιατί για πρώτη φορά το μήνυμα δεν θρηνεί για χαμένα ευρουδάκια, δεν μετράει δισεκατομμύρια χρεών, δεν κολλάει σε ρητορείες για «εθνικές κυριαρχίες», δεν αναθεματίζει το παρόν αναζητώντας στο σκοτεινό κομμάτι του παρελθόντος τα στερεότυπα που θα φρεσκάρουν διχασμούς και έχθρες μεταξύ των λαών, μεταξύ των ανθρώπων, αναζητώντας διαφορές χρώματος ή ερωτικών επιλογών.

Είναι ένα σποτάκι που δεν το χορταίνεις. Γιατί με τις ελάχιστες εικόνες του ακυρώνει όλους τους πανηγυρικούς τού «ακαδημαϊκού» λαϊκισμού στις πλατείες των «Αγανακτισμένων», όλους τους ανατρεπτικούς λίβελους ψευδοπρωτοποριών με την αφοπλιστικά απλή αλήθεια του.

Τολμηρό για όσους δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι αυτή η κρίση απειλεί περισσότερο από τις τσέπες και τα εκλογικά κουκιά των κομμάτων, τις αξίες και τα νοήματα πάνω στα οποία οι πολίτες της Ευρώπης έχτισαν τις ζωές τους.

Στο ίδιο σποτ και ένα ζευγάρι που άρχισε τη ζωή του επενδύοντας τις ελπίδες σε τραπεζικό δάνειο, για να βρεθεί δίχως στέγη, πληρώνοντας ακριβά την πλάνη. Ολοι εγκλωβισμένοι στις λευκές σακούλες να πνίγονται, δίχως οξυγόνο, δίχως ορίζοντα.

Ωσπου ένας ένας σκίζει τη σακούλα της πολιτισμικής ασφυξίας, της δυσανεξίας, του φόβου, της απελπισίας και αφήνει ελεύθερος μια κραυγή για να ανασάνει, βλέπει τον διπλανό του, του σφίγγει το χέρι, ανοίγει την αγκαλιά του. Το οξυγόνο της Ευρώπης δεν είναι τα ευρώ, είναι οι αξίες που γίνονται κραυγή πριν ξαναγίνουν ελπίδα.