[Φαινόμενα] Κυνικός ρεαλισμός ή προφητεία;

Οι ενθουσιώδεις κριτικές, που διαπίστωναν πριν από μερικές εβδομάδες ότι ο νέος κύκλος του εμβληματικού «Homeland» μοιάζει να αποτυπώνει την επικαιρότητα των ημερών – αν και τα γυρίσματα των επεισοδίων έχουν ολοκληρωθεί ήδη προ καιρού -, δεν φαντάζονταν ίσως ότι οι συμπτώσεις θα κατέληγαν σχεδόν σε προφητεία.

Η ιστορία μοιάζει ενδιαφέρουσα, αν μη τι άλλο. Την Κυριακή 14/10 προβλήθηκε στη Βρετανία το δεύτερο επεισόδιο του τρίτου κύκλου του «Homeland» – στη χώρα μας βλέπουμε προς το παρόν τον πρώτο κύκλο από το Fox – που διαδραματίζεται στη Βηρυτό. Δείχνει την πράκτορα της CIA και κεντρικό χαρακτήρα της σειράς Κάρι Μάθισον (Κλερ Ντέινς) να καταφθάνει στη Βηρυτό για να ερευνήσει υπόθεση τρομοκρατίας. Η πολυσύχναστη πόλη μοιάζει, κατά το σενάριο πάντα, να κρύβει τη μεγαλύτερη απειλή.

Ενα 48ωρο αργότερα, οι Αρχές του Λιβάνου εκδήλωσαν τη δυσαρέσκειά τους. Βρετανικά ενημερωτικά sites δημοσίευσαν δηλώσεις εκπροσώπων της κυβέρνησης, που έλεγαν ότι θα κινηθούν νομικά εναντίον των παραγωγών της σειράς. Ο δε υπουργός Τουρισμού του Λιβάνου φερόταν να αναλαμβάνει πρωτοβουλία για τη νομική αντιμετώπιση του ζητήματος, θεωρώντας ότι τέτοια εικόνα για τη Βηρυτό είναι συκοφαντική και ότι δεν είναι δυνατόν μια κοσμοπολίτικη πόλη, ένα στολίδι για τον αραβικό κόσμο, να αντιμετωπίζεται από τους αμερικανούς παραγωγούς της σειράς σαν άντρο τρομοκρατών και πόλη όπου κυκλοφορούν Καλάσνικοφ.

Δύο ημέρες μετά, την περασμένη Παρασκευή, η άγρια, δολοφονική επίθεση σε χριστιανική γειτονιά της Βηρυτού αποκάλυπτε τη σκληρή πραγματικότητα ενός κόσμου με βαθιές πληγές και ακόμη βαθύτερες έχθρες, που καμιά πολιτική εξωραϊσμού, είτε αφορά την εικόνα μιας πόλης μέσα από κυβερνητικά έργα είτε την εικόνα μιας χώρας μέσα από τηλεοπτικές σειρές, δεν μπορεί να συγκαλύψει.

Ανατριχιαστικά «προφητικό» το επεισόδιο του «Homeland»; Θα μπορούσε να είναι και σύμπτωση σε έναν έτσι κι αλλιώς αναστατωμένο κόσμο, που μοιάζει αυτή την εποχή να έρχεται αντιμέτωπος με τα βαθύτερά του τραύματα από την επί μακρόν μιντιακή και κατ’ επέκταση πολιτική εκμετάλλευση των συναισθηματικών του επενδύσεων σε ιδεολογίες και θρησκείες.

Είναι αλήθεια ότι στο Χόλιγουντ επικρατεί η αντίληψη ότι σεναριογράφοι και σκηνοθέτες θα μπορούσαν να προβλέψουν το μέλλον. Και οι μεν εχέφρονες θεωρούν ότι οι σεναριογράφοι απλώς κάνουν εξονυχιστική έρευνα για τα θέματά τους, ώστε φτάνουν πολύ κοντά στους πυρήνες της διαμόρφωσης της πολιτικής ή στα ερευνητικά κέντρα των παντός είδους επιστημών. Οι δε πιο ευφάνταστοι, ότι οι σεναριογράφοι είναι κάτι σαν σύγχρονες Πυθίες που προβλέπουν το μέλλον με τέτοια ακρίβεια ώστε να ενημερώνουν τις Αρχές για τα μελλούμενα. Και αυτοί οι τελευταίοι βρίσκονται και μεταξύ των κυβερνητικών αξιωματούχων.

Τις ημέρες που ακολούθησαν την 11η Σεπτεμβρίου εξελίχθηκε ένα όργιο παραλληλισμών με τα μυθιστορήματα του Τομ Κλάνσι που έγιναν σενάρια των ταινιών «Ο πύργος της κολάσεως» και «Πολύ σκληρός για να πεθάνει».

Αλλά η ίδια η ιδέα ότι η μυθοπλασία προβλέπει την πραγματικότητα είναι τόσο βαθιά ριζωμένη, που έγινε και αυτή σινεμά. Δείγμα το «Minority Report» του Σπίλμπεργκ, βασισμένο στην εξαιρετική νουβέλα του Φίλιπ Κ. Ντικ, όπου εγκέφαλοι κάτω από ειδικές συνθήκες κάνουν προφητικά όνειρα προβλέποντας εγκλήματα πριν διαπραχθούν.

Την αποδόμηση αυτής της ψευδαίσθησης ανέλαβε ένας μυθιστοριογράφος, ο Ντον ΝτεΛίλο (στο βιβλίο του «Ζυγός»), που παρουσιάζει την αμερικανική κοινωνία σαν έναν κόσμο υπερκορεσμένο από μυθοπλασίες, που προτιμά τον μύθο από την πραγματικότητα μπερδεύοντας το ένα με το άλλο.

Πάντως οι σεναριογράφοι του «Homeland», που επικρίνουν αυτή την κοινωνία της τρομοκρατικής μυθολογίας, ίσως δεν φαντάζονταν και οι ίδιοι πόσο κοντά στην πραγματικότητα είναι ο ευφάνταστα κυνικός ρεαλισμός τους.