Τα παράδοξα της Υγείας

Το Εθνικό Σύστημα Υγείας βιώνει την κρισιμότερη καμπή από τη σύστασή του. Οι εργαζόμενοι ιατροί διαμαρτύρονται για τις χαμηλές απολαβές, οι εργαζόμενοι νοσηλευτές για τον ίδιο λόγο και τον φόρτο εργασίας, οι πάροχοι γιατί το Δημόσιο είναι κακοπληρωτής. Και οι πολίτες γιατί ταλαιπωρία αντικαθιστά τη λέξη εξυπηρέτηση, παρά το ότι καταβάλλονται κανονικά οι κρατήσεις των αποδοχών τους. Την ίδια στιγμή, ο νέος οργανισμός ΕΟΠΥΥ δεν έχει εξασφαλίσει τη χρηματοδότησή του και αιμορραγεί μήνα με τον μήνα. Επιπλέον, οι δαπάνες για την υγεία δεν είναι λίγες και όλοι αναρωτιόμαστε γιατί δεν έχουν το προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Στο ερώτημα αυτό θα προσπαθήσω να δώσω απαντήσεις αναδεικνύοντας τις παραδοξότητες του συστήματος.

Υπάρχει κανείς σήμερα που πιστεύει, π.χ., ότι τα ελληνικά νοσοκομεία έχουν πληθώρα ιατρών; Κι όμως. Οι αριθμοί μπορεί να είναι άχαροι, λένε όμως την αλήθεια.

Γνωρίζετε ότι η Ελλάδα με 5,35 ιατρούς/1.000 κατοίκους διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό ιατρών μεταξύ των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ και σχεδόν τον διπλάσιο από τον μέσο όρο των χωρών-μελών της ΕΕ (3,4/1.000 κατοίκους, OECD 2010); Διπλάσιος είναι και ο αριθμός των οδοντιάτρων με 1,31 οδοντιάτρους ανά 1.000 κατοίκους το έτος 2008, σε σύγκριση με τον μέσο όρο των χωρών της ΕΕ που ανέρχεται σε 0,69 οδοντιάτρους ανά 1.000 κατοίκους (OECD 2010).

Αν μάλιστα εστιάσουμε στα δημόσια νοσοκομεία, αυξημένος αριθμός ιατρών παρατηρείται και εδώ με τον αριθμό κλινών ανά ιατρό να κυμαίνεται σε όλες τις ΥΠΕ από 1,2 έως 1,8, ενώ η πλειονότητα των ΥΠΕ εμφανίζει 1,5 κλίνες ανά ιατρό, σύμφωνα με τα στοιχεία σε έρευνα της επ. καθηγήτριας Δ. Καϊτελίδου.

Η αυξημένη στελέχωση των δημόσιων ελληνικών νοσοκομείων με ιατρούς δεν φαίνεται όμως να ακολουθείται και από το λοιπό προσωπικό των υπηρεσιών υγείας. Σίγουρα όχι το νοσηλευτικό. Σε σύγκριση με χώρες-μέλη της ΕΕ (19), η χώρα μας κατέχει την τελευταία θέση με μόλις 3,4 νοσηλευτές ανά 1.000 κατοίκους, όταν το 2007 ο μέσος όρος στις χώρες-μέλη της ΕΕ είναι 8,6 νοσηλευτές. Αρκεί μια επίσκεψη σε οποιοδήποτε δημόσιο νοσοκομείο για να δει κανείς ότι η χώρα αντιμετωπίζει σημαντικό πρόβλημα στη νοσηλευτική στελέχωση των υπηρεσιών υγείας, όταν πολλά τμήματα λειτουργούν μονίμως, ειδικά στις βραδινές βάρδιες, πολύ κάτω από τα επιτρεπόμενα όρια ασφαλείας, με δείκτες στελέχωσης που σε πολλές περιπτώσεις φθάνουν τους 40 ασθενείς ανά νοσηλευτή! Την ίδια στιγμή, πλειάδα διεθνών μελετών υποστηρίζει ότι η επαρκής στελέχωση σε νοσηλευτές οδηγεί σε ποιοτικότερη και «φθηνότερη» νοσηλεία, αφού συμβάλλει σε λιγότερες ημέρες νοσηλείας, λιγότερες επιπλοκές, λοιμώξεις κ.τ.λ.

Αλλά και πέρα από τους νοσηλευτές, το συνολικό υγειονομικό προσωπικό στην Ελλάδα ως ποσοστό του συνολικού εργατικού δυναμικού (πλην των Ενόπλων Δυνάμεων) το 2007 δεν ξεπερνούσε το 5,3%, σε αντίθεση με το 9,9% που ήταν ο μέσος όρος της ΕΕ (19), φέρνοντας την Ελλάδα στην τελευταία θέση με προτελευταία την Πολωνία (5,7%), ενώ στην πρώτη θέση βρίσκεται η Σουηδία με 15,9%.

Συνεκτιμώντας τα προαναφερόμενα νούμερα, το βασικό συμπέρασμα είναι πως παρότι η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση ως προς τη συνολική στελέχωση των νοσοκομείων της, φαίνεται ότι είναι ανάμεσα στις πρώτες όσον αφορά τον αριθμό των ιατρών ανά κλίνη, όπως άλλωστε μεγάλος είναι και ο συνολικός αριθμός ιατρών. Και μη βιαστεί να νομίσει κανείς ότι αυτό είναι για το καλό της υγείας των πολλών, καθώς ο ιατρικός πληθωρισμός συνδέεται, σύμφωνα με μελέτες, με προκλητή ζήτηση ιατρικών υπηρεσιών, η οποία αποτελεί σίγουρη εγγύηση για δαπάνες όχι όμως για καλύτερες παρεχόμενες υπηρεσίες στον πολίτη.

Εν κατακλείδι, η έλλειψη οργάνωσης και διοίκησης με όρους κοινής λογικής – προσλαμβάνω όσους γιατρούς χρειάζομαι για να μπορώ να προσλάβω προσωπικό που έχω πραγματικά ανάγκη – είναι μόνο ένα από τα πολλά αίτια της στρεβλής κοινωνικής πολιτικής στην Ελλάδα. Μιας πολιτικής όπου υψηλές κοινωνικές δαπάνες – αγγίζουν το 25% του ΑΕΠ – συνυπάρχουν με πολύ κακές υπηρεσίες υγείας προς τους πολίτες. Κάτι που έχει, δηλαδή, πρακτικά ως αποτέλεσμα λεφτά να φεύγουν από τα κρατικά ταμεία χωρίς όμως να φτάνουν σε αυτούς που πραγματικά έχουν ανάγκη.

Γι’ αυτό επαναλαμβάνω προς κάθε κατεύθυνση ότι η στελέχωση της διοίκησης του ΕΣΥ είναι πολύ σοβαρή υπόθεση και πρέπει να γίνεται με αξιοκρατικά και όχι κομματικά κριτήρια.

Επιλογή με τεχνοκρατικά κριτήρια με βάση τη σχετική εκπαίδευση, την επαγγελματική εμπειρία και την κοινωνική αποδοχή. Που θα συνδέουν τα πρόσωπα με δείκτες αποδοτικότητας. Την περίοδο 2009-2011 τουλάχιστον τέθηκαν τα κριτήρια. Δεν μπορούμε να γυρίσουμε πίσω.

Ο Συμεών Κεδίκογλου είναι βουλευτής, εισηγητής του κοινοβουλευτικού τομέα Υγείας του ΠΑΣΟΚ