[Φαινόμενα] Ρατσιστικά στερεότυπα στην οθόνη

Σε έναν κόσμο αναστατωμένο από την έξαρση του φανατισμού με άλλοθι την πίστη στον Θεό ή τον Μωάμεθ, όπου ιδανική αφορμή για ακραία ξεσπάσματα – και συγχυσμένες μέχρι γελοιότητας αντιδράσεις – γίνονται προπαγανδιστικά φιλμάκια κάθε είδους, εικόνες και ιντερνετικά site, η προβολή από το BBC της κωμικής σειράς «Citizen Khan» («Πολίτης Καν») με ήρωες μια οικογένεια βρετανών μουσουλμάνων (η πρεμιέρα έγινε στις 29 Αυγούστου) θα μπορούσε να αποτελεί ιδανικό παράδειγμα της τηλεόρασης που υπηρετεί τις ιδέες της ανοχής και της κατανόησης του διαφορετικού. Αυτές ακριβώς είναι όμως που δοκιμάζονται περισσότερο σε τέτοιου είδους απόπειρες να επιδειχθεί ευρύτητα αντιλήψεων μέσα σε ένα μιντιακό περιβάλλον που δεν έχει απαλλαγεί από προκαταλήψεις. Νωπή είναι ακόμη η ανάμνηση από τη σύγχυση που προκάλεσε στους διοργανωτές των Ολυμπιακών Αγώνων το περασμένο καλοκαίρι η αθλήτρια του τζούντο από τη Σαουδική Αραβία με την επιμονή της να μην αποχωριστεί τη μαντίλα της κατά τη διάρκεια των Αγώνων.

Και πάλι η μαντίλα της μεγάλης κόρης των Καν προκάλεσε τις έντονες επικρίσεις κατά της σειράς. Και μπορεί το χιούμορ να έχει αποτελέσει ανά τους αιώνες (από την εποχή του Αριστοφάνη) το ιδανικό όχημα για την εκτόνωση διαφορών και για τη διαμόρφωση αισθήματος κοινότητας σε εκείνους που το μοιράζονται και το απολαμβάνουν, εν προκειμένω όμως θεωρήθηκε ατυχές. Για την ακρίβεια ενόχλησε στο πρώτο επεισόδιο η σκηνή όπου η μάλλον έντονα μακιγιαρισμένη μεγάλη κόρη της οικογένειας φοράει βιαστικά τη μαντίλα της και παριστάνει ότι διαβάζει το Κοράνι, όταν μπαίνει απότομα στο δωμάτιό της ο πατέρας της.

Για την «Γκάρντιαν» η σειρά απαιτεί ένα ανοιχτόμυαλο κοινό με αίσθηση του χιούμορ. Συμφώνησε απολύτως και ο πρώην γενικός γραμματέας του Μουσουλμανικού Συμβουλίου της Βρετανίας Γιουσούφ Μπχαϊλόκ, προσθέτοντας ότι πρόκειται για το καλύτερο πράγμα που έχει κάνει το BBC τον τελευταίο καιρό. Παράλληλα μουσουλμάνα αρθρογράφος τής «Γιορκσάιρ Ποστ» έγραψε απευθυνόμενη στη δική της κοινότητα ότι πρέπει οι μουσουλμάνοι να διαθέτουν περισσότερο χιούμορ.

Οσο για τη σκηνή που η κόρη Καν φοράει βιαστικά τη μαντίλα για να ξεγελάσει τον πατέρα της, βούιξε το twitter. Υπήρξαν σχόλια που αναφέρονταν στις γυναίκες-θύματα τιμής ενός μουσουλμανικού φανατισμού, για τις οποίες η μαντίλα υπήρξε «βραχνάς». Εσπευσαν να απαντήσουν σε αυτά μουσουλμάνες χαρακτηρίζοντας «προκατάληψη των Δυτικών» το γεγονός ότι έχουν αναδείξει τη μαντίλα σε σύμβολο της γυναικείας καταπίεσης στον μουσουλμανικό κόσμο – θέμα πάντως που αναλύει και ο Γάλλος Εμάνουελ Τοντ στο «Μετά την αυτοκρατορία».

Οπως και να έχει, η σειρά – οκτώ συνολικά επεισοδίων – με τίτλο «Πολίτης Καν» συνάντησε την εποχή της, την εποχή της έξαρσης των προκαταλήψεων και κατάφερε να ανοίξει διάλογο με αυτές επενδύοντας στους συμβολισμούς. Ο τίτλος της προκαλεί συνειρμούς με το «Πολίτης Κέιν», όμως Kαν, εκτός από κοινό μουσουλμανικό όνομα, είναι το όνομα μουσουλμάνου βρετανού πυγμάχου, εξαιρετικά δημοφιλούς. Δημιουργός της, ο ασιατικής καταγωγής μουσουλμάνος Αντίλ Ρέι, ο οποίος κρατά και τον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Αστείες σκηνές της άρχισαν να κυκλοφορούν με μεγάλη επιτυχία στο ΥouΤube από το δεύτερο επεισόδιο ενώ ο χαρακτήρας της μεγάλης κόρης της οικογένειας θεωρείται από τους πιο κωμικούς, καθώς μοιάζει με οποιοδήποτε ψωνισμένο κοριτσόπουλο των δυτικών μεγαλουπόλεων, θύμα του μάρκετινγκ των περιοδικών μόδας, που παριστάνει μπροστά στον πατέρα-αφέντη τη σεμνότυφη. Hταν επόμενο να ξεσηκώσει θύελλα διαμαρτυριών από τους φανατικούς μουσουλμάνους αλλά δεν πρόκειται παρά για σάτιρα των δυτικών καταναλωτικών ηθών, ανεξαρτήτως θρησκεύματος.