Ωρα μεταρρυθμίσεων

Η οριστικοποίηση και – πιθανότατα – η επικύρωση από τη Βουλή των μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής ύψους 11,8 δισ. ευρώ ολοκληρώνει μια μακρά περίοδο «μετρολογίας» που επηρέασε αρνητικά την πολιτικο-οικονομική ζωή της χώρας. Ηταν βεβαίως απαραίτητη για την ανάκτηση της αξιοπιστίας της χώρας ως προς την προσήλωσή της στη δημιουργία πρωτογενούς δημοσιονομικού πλεονάσματος, αδυνάτισε όμως την ουσιαστική παραγωγή πολιτικής για τη διαχείριση των δομικών προβλημάτων της χώρας. Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής αυτών των μέτρων έχει επίσης σημασία, ωστόσο το υφεσιακό αποτέλεσμά τους είναι δεδομένο, με τις επιπτώσεις τους να προεξοφλούνται ήδη από νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Υπό αυτό το πρίσμα, επείγει η διαμόρφωση των προϋποθέσεων για πολιτικές που μπορούν να αντισταθμίσουν αυτό το αποτέλεσμα. Ενδεικτικά, απαιτούνται:

Α. Ενίσχυση της ρευστότητας στην οικονομία ώστε να επανέλθει μια κανονικότητα στη χρηματοδότηση του επιχειρηματικού τομέα. Η αξιοποίηση κάθε χρηματοδοτικής δυνατότητας ή εργαλείων (ΕΣΠΑ, ΕΤΕπ πρέπει να ενταθεί, όπως και η αποπληρωμή μέρους των χρεών του Δημοσίου στον ιδιωτικό τομέα, μέσω και της δόσης του δανείου της τρόικας. Προφανώς η άρση της νομισματικής αβεβαιότητας και η αλλαγή της σχετικής ρητορικής σε διεθνές επίπεδο θα επιτρέψει και τη σταδιακή επιστροφή των καταθέσεων, που επίσης μπορούν να στηρίξουν τη ρευστότητα.

B. Προώθηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που έχει ανάγκη το παραγωγικό μας σύστημα για να λειτουργήσει αποδοτικότερα και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας. Η σχετική συζήτηση περιορίζεται μυωπικά πολλές φορές στις ομάδες που θίγονται και όχι στα οφέλη συνολικά της οικονομίας, με αποτέλεσμα την αδράνεια και τη χρονική μετάθεση των αλλαγών. Υπάρχουν όμως κλαδικά οικοσυστήματα στη χώρα που μπορούν να δημιουργήσουν βιώσιμη ανάπτυξη και κυρίως να βοηθήσουν στην ποιοτική αναβάθμιση της θέσης μας στον εξελισσόμενο διεθνή καταμερισμό παραγωγής και εργασίας. Θεσμικές παρεμβάσεις άρσης εμποδίων λειτουργίας μπορούν να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα κόστους σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τη μείωση του εργατικού κόστους, η οποία δεν επιλύει επαρκώς το ζήτημα της συνολικής ανταγωνιστικότητας μιας οικονομίας. Ανταγωνιστικότητα άλλωστε δεν σημαίνει αποκλειστικά φθηνά προϊόντα / υπηρεσίες, αλλά ικανοποιητική σχέση τιμής – ποιότητας, για αυτό και η Ελβετία ήταν το 2012 – για 4η χρονιά – η πλέον ανταγωνιστική χώρα στον κόσμο, σύμφωνα με το World Economic Forum.

Γ. Η επιτάχυνση της διαδικασίας αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας είναι ένα εργαλείο που πρέπει να χρησιμοποιηθεί όχι τόσο για το πρόσκαιρο ταμειακό αποτέλεσμα, αλλά για το επενδυτικό και τελικά πολλαπλασιαστικό όφελος που έχει στην οικονομία. Εχει ήδη πραγματοποιηθεί προεργασία ώστε να επιλεχθούν οι περιπτώσεις που μπορούν να προχωρήσουν ταχύτερα, ενώ τυχόν επιφυλάξεις που διατυπώνονται κατά περίπτωση μπορούν να τύχουν κατάλληλης διαχείρισης σε επίπεδο συμβασιοποίησης. Αλλωστε, υπάρχουν σύγχρονα εργαλεία μίσθωσης που εξυπηρετούν τους στόχους της χώρας για αποδοτικότερη χρήση των πόρων της.

Δ. Τέλος, δεν πρέπει να αγνοηθεί ο υπερεθνικός συστημικός χαρακτήρας της κρίσης, καθώς βιώνουμε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή κρίση. Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να συνεισφέρει στη συζήτηση για την αλλαγή της οικονομικής πολιτικής στο σύνολο της ευρωζώνης.

Ο Αγγελος Τσακανίκας είναι διευθυντής Ερευνας του ΙΟΒΕ.