Το σεξ των εντελώς παντρεμένων

Λίγοι κινηματογραφόφιλοι θυμούνται σήμερα τον Νίκολας Ρεγκ, στα 70s όμως και μόνο το άκουσμα του ονόματός του αρκούσε για να σύρει το – αρκετά πιο υποψιασμένο εκείνα τα χρόνια – κοινό στις αίθουσες. Ως διευθυντής φωτογραφίας αποτύπωσε σε φιλμ μερικές από τις πιο εμβληματικές εικόνες του σινεμά, πότε στο «Δόκτωρ Ζιβάγκο» το 1965 (σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Λιν), πότε στο «Φαρενάιτ 451» το 1966 (σε σκηνοθεσία Φρανσουά Τριφό) και πότε στο «Μακριά από το αγριεμένο πλήθος» το 1967 (σε σκηνοθεσία Τζον Σλέσινγκερ). Μέχρι που, το 1970, κάθησε και στην καρέκλα του σκηνοθέτη, φωτογραφίζοντας και διευθύνοντας (παρέα με τον συν-σκηνοθέτη Ντόναλντ Κάμελ) το «Performance», με πρωταγωνιστή τον Μικ Τζάγκερ. Οι οπαδοί των Stones παραμιλούν και ο διεθνής Τύπος ξεχωρίζει ένα μεγάλο σκηνοθετικό ταλέντο.

Ο Ρεγκ θα επιστρέψει στο γήπεδο του rock’n’roll όταν θα αγκαζάρει τον Ντέιβιντ Μπάουι για πρωταγωνιστή στο παράξενο «Ο άνθρωπος που έπεσε στη γη» το 1975, πριν, όμως, θα κάνει άνω κάτω τους παραδοσιακούς κώδικες του θρίλερ με το αδιαφιλονίκητο αριστούργημά του, το «Μετά τα μεσάνυχτα», γυρισμένο το 1973 και βασισμένο σε διήγημα της Δάφνης ντι Μοριέ. Αντισυμβατικός σε όλα του, ο Ρεγκ πολλές φορές διακόπτει τη ροή της ιστορίας για να παραθέσει εμβόλιμα πλάνα-σφήνες που μοιάζουν πλήρως ακατανόητα σε πρώτη όψη, δικαιολογούνται όμως απόλυτα όταν η ταινία φτάνει στο (εξαιρετικά) σκοτεινό της τέλος. Περιέργως, παραμένει απολύτως πιστός στο πνεύμα του αυθεντικού αν και, φαινομενικά, δείχνει όσο περισσότερο γίνεται αποκομμένος από αυτό.

Το στόρι είναι λίγο-πολύ γνωστό: λίγο μετά τον απρόσμενο θάνατο της μικρής τους κόρης, ένας συντηρητής έργων τέχνης και η γυναίκα του ταξιδεύουν στη Βενετία για να δουλέψουν σε μια παλιά εκκλησία και να μπορέσουν να ξεπεράσουν την τραυματική απώλεια του παιδιού τους. «Σκαλωμένα» αντισυμβατικός, ο Νίκολας Ρεγκ φιλμάρει μια Βενετία όπως δεν την έχουμε ξαναδεί στο σινεμά: αφιλόξενη, σκοτεινή, γκρίζα, μια ανατριχιαστική πόλη γεμάτη έρημα κανάλια και εκκεντρικούς ανθρώπους. Ανάμεσά τους και δύο παράξενες ηλικιωμένες αδελφές, μία εκ των οποίων είναι τυφλή και μέντιουμ και επιμένει ότι μπορεί να επικοινωνήσει με τη νεκρή κόρη τους, ενώ παράλληλα μια σειρά εγκλημάτων συγκλονίζει τη πόλη. Στη δίνη όλων αυτών των εξελίξεων, που δίνονται στο φιλμ μέσω ενός παράξενου συνδυασμού γραμμικής αφήγησης και εικονοκλαστικής παρεμβολής, έρχεται η ερωτική σκηνή, μία από τις πιο φημισμένες στην ιστορία του κινηματογράφου. Ντόναλντ Σάδερλαντ και Τζούλι Κρίστι ξαπλώνουν γυμνοί και ερωτοτροπούν, ο εναγκαλισμός τους, εναγκαλισμός συντρόφων που αγαπιούνται βαθιά, αρχικά μας εκπλήσσει – ναι, ακόμη και σήμερα. Εχουμε, βλέπετε, συνηθίσει να βλέπουμε τα τρελά ερωτευμένα ζευγάρια, τους μεθυσμένους από το πάθος εραστές, τους μαζοχιστές, τους σαδιστές, απ’ όλα έχουμε δει. Οχι όμως κι αυτό: το πώς δηλαδή δύο – ας την πούμε την κακιά λέξη – παντρεμένοι και αιωνίως αγαπημένοι ενώνονται, δίχως μεν αυτή την αχόρταγη κάψα των φρεσκοκαψουρεμένων αλλά με μια χαλαρή – και ολοκληρωτικά σέξι – τρυφερότητα.

Και, μέσα σε όλα αυτά, το ιδιοφυές άγγιγμα του Νίκολας Ρεγκ. Που κατακερματίζει την ερωτική σκηνή με «σφήνες» από την «άχαρη» προετοιμασία για έξοδο του ζεύγους, λίγο μετά την ερωτική τους συνεύρεση. Ενα εύρημα που όμοιό του δε συναντά κανείς, ούτε πριν ούτε μετά το «Don’t Look Now» – ούτε καν ως αναφορά, αν φυσικά αφήσουμε έξω τα βιντεοκλίπ: οι καλλιτέχνες της γενιάς του MTV χρωστάνε την όποια αναγνώρισή τους στην κληρονομιά του Ρεγκ, πάνω στην πολιτιστική κληρονομιά του οποίου στήθηκε ένα «νέο» ρεύμα… δεκαπέντε περίπου χρόνια μετά την άφιξή του στο κινηματογραφικό τερέν. Ας είναι. Μπορεί λίγοι να θυμούνται το όνομά του σήμερα, το «Μετά τα μεσάνυχτα» όμως δεν ξεχνιέται εύκολα.