Από τη διαφήμιση στην περιπέτεια

Ο Τόνι Σκοτ ως γνήσιος pop artist έστησε εκ βάθρων το μοντέλο της σύγχρονης περιπέτειας με τέτοια προσοχή που σήμερα, είκοσι έξι χρόνια μετά το «Top Gun» κανείς δεν έχει τολμήσει να επέμβει σε αυτό, αλλά και ολοκλήρωσε καλλιτεχνικές δημιουργίες γεμάτες έμπνευση και τόλμη, όπως το (άγνωστο ακόμη και ανάμεσα στους κινηματογραφόφιλους) «Loving Memory» του 1971 (μια από τις κορυφαίες στιγμές του βρετανικού κινηματογράφου σύμφωνα με το British Film Institute) ή το «Αίμα και πάθος» («The hunger») του 1983, με Ντέιβιντ Μπόουι, Κατρίν Ντενέβ και Σούζαν Σαράντον.

Ο Σκοτ έφτασε στις ΗΠΑ προερχόμενος από τον χώρο της διαφήμισης, όπως πολλοί φημισμένοι βρετανοί σκηνοθέτες σαν τον Αντριαν Λάιν ή τον Αλαν Πάρκερ. «Μας κατηγόρησαν πως βάλαμε το στυλ πάνω από την ουσία, αλλά η αλήθεια είναι πως οι παραγωγοί του Χόλιγουντ είχαν βαρεθεί με την εικόνα της αμερικανικής περιπέτειας και ζήτησαν από εμάς την αλλαγή», θα πει αργότερα σε μια συνέντευξή του.

Τη μεγάλη αλλαγή κατόρθωσε να την επιτύχει με την πρώτη του μεγάλη επιτυχία (γιατί ακολούθησαν πολλές), το «Top Gun» το 1986. Πρωταγωνιστές δυο πιτσιρικάδες που ήθελαν μόλις ένα μικρό σπρώξιμο για να εκτοξευτούν στη δόξα, ο Τομ Κρουζ και ο Βαλ Κίλμερ. Η ταινία δεν τους έσπρωξε απλώς, τους τίναξε στα σύννεφα.

Και ενώ οι πιτσιρικάδες γούσταραν και οι κριτικοί γκρίνιαζαν, ο Τόνι Σκοτ άλλαζε, κάτω από τη μύτη και των δυο, το μοντέλο του mainstream κινηματογράφου. Με θυμάμαι στο κατάμεστο «Παλλάς», στη Γρηγορίου Λαμπράκη στο Πασαλιμάνι. Πιτσιρικάς αλλά με απόλυτη επίγνωση πως έβλεπα κάτι νέο και συναρπαστικό. Ενας συναρπαστικός συνδυασμός καταιγιστικών εικόνων, που συγκρούονται αδιάκοπα και αλλάζουν ρότα μονάχα όταν «σπάνε» από εμβόλιμες σφήνες σε slow motion, ενώ το τσιτωμένο soundtrack γεμίζει από αδιάκοπες ριπές και μοντέρνες ενορχηστρώσεις.

Αυτό ήταν το αποκορύφωμα της φιλμικής επίδρασης του MTV, και συνάμα ήταν ακραίο και εκκωφαντικό. Ηταν pop art και σινεμά μαζί, τολμηρό και ακαταμάχητα ερωτικό. Ο Σκοτ άλλαξε αυτό που αποκαλούμε λαϊκό σινεμά – και μονάχα για τους σνομπ υπάρχουν «καλά» και «κακά» κινηματογραφικά είδη. Το έχουμε ξαναπεί, υπάρχουν μόνο καλές και κακές ταινίες!

Από το 1986 και μετά, ο Σκοτ άρχισε ένα άνευ προηγουμένου σερί επιτυχιών σκηνοθετώντας τα «Ο μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς 2» (1987 με Εντι Μέρφι), «Εκδίκηση» (1990 με Κέβιν Κόστνερ και Αντονι Κουίν), «Μέρες κεραυνού» (1990 με Τομ Κρουζ και Νικόλ Κίντμαν), «Ο τελευταίος πρόσκοπος» (1991 με Μπρους Γουίλις), «Ιλιγγιώδης έρωτας» (1993 με Πατρίσια Αρκέτ, Μπραντ Πιτ και Γκάρι Ολντμαν), «Crimson Tide» (1995 με Τζιν Χάκμαν και Ντένζελ Ουάσιγκτον), «The fan» (1996 με Ρόμπερτ ντε Νίρο), «Δημόσιος κίνδυνος» (1998 με Γουίλ Σμιθ και Τζιν Χάκμαν), «Παιχνίδι κατασκόπων» (2001 με Ρόμπερτ Ρέντφορντ και Μπραντ Πιτ) και «Διά πυρός και σιδήρου» (2004 με Ντένζελ Ουάσιγκτον και Βαλ Κίλμερ). Μέχρι εκεί, μιλάμε μόνο για εμπορικές επιτυχίες πολλών εκατομμυρίων, μέχρι δηλαδή το πρώτο – και μοναδικό του – στραβοπάτημα με το «Dominο» το 2005.

Ο ίδιος θεωρούσε τον «Ιλιγγιώδη έρωτα» την αγαπημένη του δουλειά, όπου δούλεψε βασισμένος σε σενάριο του «πολύ» Κουέντιν Ταραντίνο. Δεν πάνε λίγα χρόνια που μαζί με τον αδελφό του ίδρυσαν την εταιρεία παραγωγής Scott-free (ήταν η εταιρεία πίσω από τον Προμηθέα), ενώ κάποιοι έσπευσαν να υποθέσουν πως τα δύο αδέλφια θα συνεργάζονταν και σε σκηνοθετικό επίπεδο. «Αστειεύεστε, κάποιος από τους δυο μας θα πέθαινε τη πρώτη μέρα!», απάντησε με ένα καλαμπούρι ο Τόνι Σκοτ. «Ο Ρίντλεϊ είναι πατρική φιγούρα για μένα και ο καλύτερος μου φίλος, αλλά είμαστε διαφορετικοί σε αυτό που κάνουμε, πολύ διαφορετικοί».