[Φαινόμενα] Ισχυρό θηλυκό πνεύμα

Μπορεί η εγχώρια τηλεόραση να βρίσκεται από όλες τις πλευρές στην εποχή του σιδήρου – πλην της τεχνολογίας της εικόνας και αυτό είναι το παράδοξο. Μπορεί να αγωνίζεται να συντηρήσει τα στερεότυπα των κοινωνικών αντιλήψεων του χθεσινού κόσμου της τρελής κατανάλωσης και αφασίας. Μπορεί να επιμένει στην ανάδειξη θηλυκών ρόλων που υπηρετούν την αναχρονιστική αντίληψη της ανοήτως φλυαρούσας για κοινοτοπίες (γάμους, βαφτίσια, αποθέωση των ξεπεσμένων πλέον σελέμπριτι) Barbie, όπως ο καινούργιος τηλεοπτικός ρόλος της Τσιμτσιλή.

Ωστόσο, όπως διαμορφώνεται από τις μεγάλες επιχειρήσεις καναλιών που διαθέτουν την επιχειρηματική σοφία να παρακολουθούν τις κοινωνικές εξελίξεις, φαίνεται ότι αλλάζει σταδιακά, πλην επίμονα, η αντίληψη της τηλεόρασης, ιδίως για τη γυναίκα.

Γράφαμε τις προάλλες με αφορμή μια σειρά από αμερικανικά σίριαλ που ανατρέπουν τα δεδομένα της σαπουνόπερας για τις γυναίκες-θύματα ή τις σατανικές γυναίκες της εξουσίας, γι’ αυτόν τον καινούργιο αέρα εκσυγχρονισμού που πνέει στην αμερικανική καθημερινότητα μέσα από την τηλεόραση. Πλέον το μοντέλο του άνδρα – ακόμη και γκέι – που καθοδηγεί τις γυναίκες, από το τι θα φορούν μέχρι τον επαγγελματικό στίβο, θεωρείται ξεπερασμένο.

Γυναίκες-leaders και γυναικεία επαγγελματικά team επισημαίνονται από άρθρα, τα οποία αναφέρουν βεβαίως και ορισμένες ακρότητες που θυμίζουν 70s, όταν γινόταν μόδα ένας επιθετικός φεμινισμός, ο οποίος αποδείχθηκε μη λειτουργικός κοινωνικά – και εμπορικά, κυρίως.

Για παράδειγμα στο ήδη πολυσυζητημένο γι’ αυτές τις ανατροπές νοοτροπιών «Political Animals», όπου οι γυναικείοι χαρακτήρες ανήκουν στην κατηγορία που επιδιώκουν και επιτυγχάνουν την αναγνώριση των αρχηγικών ικανοτήτων τους στον επαγγελματικό στίβο, υπάρχει μια σκηνή που συζητείται ως το «απόσταγμα» της αντίληψης των γυναικών leaders.

Η επιτυχημένη πολιτικός Ελέιν Μπάρις (Σιγκούρνι Γουίβερ) καθώς περπατά στον ζωολογικό κήπο με την εργασιομανή δημοσιογράφο Σούζαν Μπεργκ, την οποία προσπαθεί να πείσει να βάλει υποψηφιότητα για κυβερνήτης, στέκεται μαζί της μπροστά στην περιοχή των ελεφάντων και της λέει αλληγορικά: «Τους βλέπεις; Είναι μια μητριαρχική κοινωνία στην οποία όταν τα αρσενικά επιτύχουν να γονιμοποιήσουν τα θηλυκά, εκείνες τα διώχνουν για να μην τα έχουν στα πόδια τους».

Χαρακτηρίζεται βέβαια ως ακραία σεναριακή εκδοχή της νέας αντίληψης. Αλλά όλες οι παρόμοιες σειρές έχουν τον ίδιο πάντα στόχο, να ανατρέψουν τα στερεότυπα του «Πυγμαλίωνα», ότι δηλαδή μόνο οι άνδρες μπορούν να διαμορφώσουν, να καθοδηγήσουν τις γυναίκες και τον κόσμο όλο.

Πρώτο στον κατάλογο αναφέρεται πάντως το έξοχο «Damages» – προβλήθηκε το περασμένο καλοκαίρι από το Mega – με την Γκλεν Γκλόουζ στον ρόλο μιας πανίσχυρης μεγαλοδικηγόρου που χρησιμοποιεί κάθε θεμιτό και κυρίως αθέμιτο μέσο για την επιτυχία των υποθέσεών της, η οποία αναλαμβάνει να μυήσει στα μυστικά των μεθόδων της νεαρή συνάδελφό της και πιστή θαυμάστρια της λαμπρής καριέρας της. Οπως και να έχει, είναι μια «γυναικεία ομάδα».

Το πολύ καινούργιο, επιτυχημένο, αν και αμφιλεγόμενο κυρίως για τη σκηνοθετική του δομή «Newsroom», που πραγματεύεται μια νέα αντίληψη για τη δημοσιογραφία στην εποχή της ελεύθερης κυκλοφορίας της πληροφορίας και των ιδιωτών-ρεπόρτερ του Ιντερνετ, παρουσιάζει επίσης χαρακτήρες γυναικών δημοσιογράφων που στις συζητήσεις τους δεν ασχολούνται με άνδρες και συναισθηματικά ζητήματα, αλλά με την ποιότητα της δημοσιογραφίας και την άποψή τους ότι πρέπει να ανακτήσει εκείνο το στοιχείο του «ρομαντισμού» που την έκανε ενδιαφέρουσα.

Γυναίκες που συζητούν στα σίριαλ για καριέρες υψηλών απαιτήσεων ώς χθες «κατοχυρωμένες» σαν βασίλειο των ανδρών; Και όμως, δεν πρόκειται παρά για αντανάκλαση – ήδη καθυστερημένη – αλλαγών που συνέβησαν ακόμη και στη διοίκηση καναλιών. Οπως στο NBC που κατά την πρόσφατη αναδιοργάνωσή του εξέλεξε δύο γυναίκες συμβούλους, κάνοντας τον Τύπο να μιλάει για «Το κανάλι των έξυπνων κοριτσιών».

Οσο για την ελληνική κοινωνία που η αγωνία ακόμη και για την καθημερινή επιβίωση δυσχεραίνει περισσότερο την ανεύρεση της χαμένης πυξίδας της συνείδησής της στα οξέα του τηλεπολτού της αφασίας, ούτε σε κουβέντα δεν βρίσκεται για όλα αυτά.