[Φαινόμενα] Μισέλ Πολάκ ο εικονοκλάστης

Υπήρξε μορφή της γαλλικής τηλεόρασης για την τολμηρή εικονοκλαστική του αντίληψη που ήταν ωστόσο άριστα οργανωμένη και σφραγισμένη από την εξαιρετική του καλλιέργεια.

Ο Μισέλ Πολάκ, παρουσιαστής του θρυλικού και καινοτόμου για την εποχή του (1981-1987) τοκ σόου της γαλλικής τηλεόρασης «Droit de reponse», έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 82 ετών – γεννήθηκε το 1930 – δίνοντας την ευκαιρία να «θυμηθεί» ο γαλλικός Τύπος όχι μόνο τις εκπομπές του αλλά και την τηλεόραση εκείνη που άρχισε ως αντανάκλαση μιας Γαλλίας του πνεύματος και της μορφωμένης, ανερχόμενης και με ριζοσπαστικές αντιλήψεις, μεσαίας τάξης, για να μεταλλαχθεί σε ένα εμπορικό πανηγύρι κοινοτοπιών.

Τότε βέβαια, τη δεκαετία του ’80, τηλεόραση και κοινό ήταν πολύ διαφορετικά, με τον Μιτεράν στην πρωθυπουργία και τον Ζακ Λανγκ ως υπουργό Πολιτισμού να διαμορφώνουν μια εθνική αντίληψη για τους Γάλλους, ότι είναι λαός του πνεύματος και της υψηλής μόρφωσης. Τότε, κορυφαίο σουξέ της γαλλικής τηλεόρασης ήταν μια εκπομπή για το βιβλίο, η εμβληματική «Apostrophes» και σούπερ σταρ ο παρουσιαστής της Πιβό.

Τότε, το τοκ σόου του «αριστερού» (gauchist, για τους γκολιστές πρώτους συνεργάτες του, οι οποίοι όμως εκθείαζαν πάντα τα προσόντα του) προβαλλόταν Σάββατο βράδυ στο prime time, για ένα «λαϊκό κοινό» που δεν είχε ακόμη εθιστεί στα μπερλουσκονικά σόου των 90s. Και ο γαλλικός Tύπος μιλούσε για έναν «πυρετό το Σαββατόβραδο» που τον ανέβαζε η polemique-spectacle (πολεμική θεάματος) της τηλεόρασης του Πολάκ.

Ο ίδιος, κριτικός λογοτεχνίας σε περιοδικά για τις τέχνες, συγγραφέας μιας ντουζίνας βιβλίων, σεναριογράφος και σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ και ταινιών, με υψηλή μόρφωση, αποτελούσε ένα υποδειγματικό είδος παρουσιαστή εκπομπών που ήδη προς το τέλος της δεκαετίας του ’80 και με τις πολύ εμπορικές επιλογές της ιδιωτικοποιημένης από το ’87 TF1 (πουλήθηκε στον μεγαλοεργολάβο Bouygues) τελούσε υπό εξαφάνιση. Εξού και ο Πολάκ αρνήθηκε την «πατρότητα» των γαλλικών τοκ σόου λέγοντας ότι αυτό που ακολούθησε την εποχή του, με τους καινούργιους παρουσιαστές να μην ελέγχουν, να μη γνωρίζουν καν το θέμα τους, δεν είχε καμία σχέση με τον ίδιο.

Και είχε δίκιο. Αν και η σκηνοθεσία των εκπομπών του, η οποία άφηνε άναυδους όσους Ελληνες βρεθήκαμε εκείνες τις εποχές στη Γαλλία και είχαμε την εμπειρία της πολύ κρατικής ΕΡΤ, θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα ριάλιτι κλιμακούμενων ξεσπασμάτων.

Αλλωστε οι κριτικοί έλεγαν τότε – και σήμερα – ότι η καινοτόμα τηλεόραση του Πολάκ φθείρει τη Γαλλία, κάνοντάς την να αποδέχεται το απεχθές και να το αποζητάει. Ωστόσο είχε ο ίδιος την προσωπικότητα, την αυτοκυριαρχία, τη γνώση των θεμάτων που παρουσίαζε και την καλλιέργεια να καθοδηγεί και να κρατάει τα γκέμια ώς εκεί που το θέαμα παρέμενε απολαυστικό και χρήσιμο για τους θεατές. Ωσπου μια βραδιά ένα τασάκι εκσφενδονίστηκε. Οι θεατές κράτησαν την αναπνοή τους. Συνέχεια δεν δόθηκε στον καβγά, ούτε αλλού ούτε και στην εκπομπή.

«Παράδειγμα ενός ελεύθερου ανθρώπου και μια εμβληματική φιγούρα της πολιτιστικής ζωής της Γαλλίας» χαρακτήρισε ο Πρόεδρος Ολάντ τον Μισέλ Πολάκ στην ανακοίνωσή του, ενώ η υπουργός Πολιτισμού Ορελί Φιλιπετί θύμισε μια κρυφή αλλά σπουδαία πτυχή του, ότι υπερασπίστηκε σε όλη του την καριέρα τα νέα ταλέντα.