Τσαλακώνοντας την εικόνα μας

Για τη λειτουργικότητα του νόμου με τον οποίο η Αννα Διαμαντοπούλου προσπάθησε να εκριζώσει κάποιες από τις αιτίες της σήψης του ελληνικού πανεπιστημίου, μόνο με εξαιρετικές επιφυλάξεις θα μπορούσα να τοποθετηθώ. Πράγματι… Μολονότι παλιός καθηγητής, σχεδόν είδος μουσειακό αν όχι δεινοσαυρικό στο πανεπιστήμιο, εκτελεστική θέση ευθύνης ουδέποτε κατέλαβα (και δεν έχει καμιά σημασία αν αυτό συνέβη λόγω φυσικής φυγοπονίας, διοικητικής ανεπάρκειας ή χαρακτηρολογικής αδυναμίας για θωπεία συντεχνιακών λογικών). Επομένως, η ματιά μου στο εν λόγω κείμενο ήταν μόνο από την οπτική γωνία του δασκάλου και όχι του εξοικειωμένου με την πανεπιστημιακή διοίκηση.

Με μια τέτοια λοιπόν προσέγγιση, το εγχείρημα το είδα θετικά, κυρίως λόγω των εμφανών αντισυντεχνιακών του προθέσεων (χωρίς ωστόσο να είμαι σίγουρος για τη λειτουργικότητα κάποιων διατάξεων, κυρίως αυτών που αφορούσαν στην αποδυνάμωση του τμήματος ως ακαδημαϊκής μονάδας).

Παράλληλα, όμως, δεν αμφιβάλλω καθόλου για την ικανότητα, την ευθυκρισία και την αγαθότητα των προθέσεων του νυν υπουργού Παιδείας. Πράγματι, άνθρωπος ευφυέστατος, χωρίς χαρακτηρολογικές αγκυλώσεις, γωνίες ή εμπάθειες, με βαθιά την αίσθηση της σύνθεσης – ιδιότητα που τον ωθεί στο να επιδιώκει κάποτε τον συμβιβασμό των ασυμβίβαστων και την εναρμόνιση των ασύμβατων -, παράλληλα με γνώση του αντικειμένου και μεγάλη διοικητική εμπειρία, ο Κ. Αρβανιτόπουλος πιθανόν να θεωρεί ειλικρινά πως οι υπαναχωρήσεις του δεν θίγουν την ουσία της μεταρρύθμισης της προκατόχου του υπουργού. Δεν αποκλείεται, επίσης, να εκτιμά ότι τα στοιχεία που ο ίδιος αφαιρεί από τον νόμο Διαμαντοπούλου είναι τα πιο δυσλειτουργικά. Ακόμη όμως και αν δεν πιστεύει κάτι τέτοιο, δεν αποκλείεται, ως άνθρωπος της σύνεσης και της σύνθεσης που απεχθάνεται τις μετωπικές συγκρούσεις, να έκρινε ότι, έστω και ελαφρώς ακρωτηριασμένο, ένα θεσμικό πλαίσιο λειτουργεί καλύτερα όταν διασφαλίζει ευρύτερη συναίνεση των εμπλεκομένων στην εφαρμογή του.

Αν φρονεί το τελευταίο, έχει δίκαιο! Αλλά δεν αποκλείω καν, με τις διορθώσεις που εισηγήθηκε και ψηφίστηκαν, ο νόμος να γίνεται καλύτερος, πιο ορθολογικός και πιο λειτουργικός στην εφαρμογή του. Για την οικονομία της συζήτησης, μάλιστα, ας δεχθούμε πως αυτό πράγματι συμβαίνει.

Ακόμη όμως και αν, καθ’ υπόθεση, ο νέος υπουργός δημιουργεί το τελειότερο νομοθέτημα της υφηλίου, με την όλη μεθόδευσή του «εγκληματεί» κατά του τόπου! Και όχι γιατί στέλνει στις συντεχνίες εσωτερικού μήνυμα ενδοτικότητας. Αν ο νόμος πράγματι βελτιώνεται, μικρή σημασία τελικά έχει η δικαίωση της απεχθέστατης ΠΟΣΔΕΠ που εκφράζει μόνο τους πιο αγράμματους από τους πανεπιστημιακούς (όπως καταδεικνύεται και από το γεγονός πως η γενική γραμματέας της αναφέρεται σε «στοιχεία που θα τύχουν… καλύτερη αντιμετώπιση»!)

Ο Αρβανιτόπουλος ακούσια κάνει κακό στη χώρα, κυρίως επειδή, μολονότι διεθνολόγος, βλάπτει τη διεθνή εικόνα της! Ομως το πρόβλημα της Ελλάδας έχει προ πολλού πάψει να είναι κυρίως οικονομικό, έχει δε καταστεί πρόβλημα διεθνούς εικόνας, άρα πρωτίστως (διεθνο)πολιτικό. Καλώς ή κακώς λοιπόν, ακόμη και προς τη θετική κατεύθυνση να είναι, η κατόπιν συντεχνιακών πιέσεων αναθεώρηση ενός ουδέποτε εφαρμοσθέντος νομοθετήματος, το οποίο είχε προβληθεί ως έκφραση της βούλησης του ελληνικού πολιτικού συστήματος να λειτουργήσει εκσυγχρονιστικά, επιβεβαιώνει τη διεθνή εικόνα της πατρίδας μας ως χώρας «unreformable». Ως κράτους, δηλαδή, ανήμπορου να στηρίξει οποιαδήποτε πορεία εκσυγχρονισμού και ανάτασης τόσο λόγω της δύναμης ενός ανώριμου και διεφθαρμένου συνδικαλιστικού κινήματος όσο και λόγω της αδυναμίας ενός γερασμένου και άτολμου πολιτικού συστήματος, όπου όσοι βρίσκονται εκτός – ή και εντός/εκτός – εξουσίας γίνονται πάραυτα «φιλολαϊκοί» (αλλά, επίσης, και λόγω της ελλειμματικής ποιότητας μιας υποδεέστερης των περιστάσεων πνευματικής ελίτ).

Οσο όμως η αρνητική αυτή εικόνα μας ενισχύεται τόσο ελαχιστοποιούνται οι πιθανότητες να βρεθούν ξένοι πολιτικοί πρόθυμοι να διεκδικήσουν για μας από τα Κοινοβούλιά τους – έστω και προς χάριν του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος – περαιτέρω διευκολύνσεις ή ενισχύσεις. Παντού στον κόσμο τα Κοινοβούλια λειτουργούν αντανακλώντας τις διαθέσεις της εθνικής κοινής γνώμης. Και καμία τέτοια δεν μπορεί να είναι ευνοϊκή για μια χώρα που διαρκώς παρέχει την εντύπωση ότι δεν θέλει να πιεσθεί για να βελτιώσει τον εαυτό της…

(Τελικά, ένα ελαφρυντικό μόνο θα μπορούσε να επικαλεσθεί ο υπουργός Παιδείας: πως ο ίδιος δεν είχε μεγάλα περιθώρια να αυξήσει τη διεθνή μας ανυποληψία. Αυτή είχε ήδη φτάσει στο μη περαιτέρω από την παλαιά αντιμνημονιακή αδιαλλαξία αλλά και την εκλογική ανυπομονησία του σημερινού Πρωθυπουργού που δημιούργησε την ιδεολογική ηγεμονία ναπολεοντίσκων τύπου Τσίπρα, Καμμένου, ακόμη και… Νικολόπουλου. Και είναι γεγονός πως, στην παρούσα συγκυρία, η διεθνής σκιά τέτοιων «ηγετικών προσωπικοτήτων» αποδεικνύεται δυσανάλογη προς το πολιτικό τους ανάστημα)