Ενας αναδρομικός στοχασμός

Ο ήρωες είναι ήρωες και αν λείπουν οφείλουμε να τους εφεύρουμε, μοιάζει να μας λέει ο Γκρας. Την ιστορία του Μάλκε αφηγείται αποσπασματικά ένας συμμαθητής και οπαδός του, ο άνθρωπος που τον παρακολουθεί και στα ύστερα βήματά του, όταν τιμωρείται με αποβολή από το σχολείο επειδή έκλεψε το μετάλλιο ενός αξιωματικού, όταν εντάσσεται στα τάγματα εργασίας, όταν ανδραγαθεί στο ρωσικό μέτωπο καταστρέφοντας δεκάδες σοβιετικά τανκς, όταν σε μια άδειά του προς το τέλος του Πολέμου δεν καταφέρνει λόγω πρότερου «ανέντιμου βίου» να γίνει δεκτός ως ήρωας στο σχολείο, όταν λιποτακτεί, όταν καταφεύγει στο ναυάγιο και την καμπίνα του ασυρματιστή – την αρχετυπική κρύπτη και φωλιά της άλλοτε νεανικής παρέας. Και ο αφηγητής θα απομείνει με τις τύψεις του που άφησε τον ήρωά του να του φύγει μέσα από τα χέρια και με την τελική διερώτηση περί του πώς ολοκληρώνεται μια αφήγηση.

Πώς άραγε; Ως παραμύθι των αδελφών Γκριμ με επιθετικές γάτες και αγνά ποντίκια ή ως στυγνή απαρίθμηση γερμανικών υποβρυχίων; Ή μήπως, θα πρόσθετα, ως διερώτηση για τα πεπρωμένα της Ευρώπης με έναν αναδρομικό στοχασμό για όσα έχουν μεσολαβήσει;