Ολη η ζωή τους σε ένα μπουντρούμι

Θα προτιμούσα να μη γράψω τίποτα γι’ αυτό το βιβλίο. Να το αφήσω να εκραγεί στα χέρια του ανυποψίαστου αναγνώστη έτσι όπως το έπαθα κι εγώ όταν το διάβασα μονορούφι. Τη μοναδική αυτή αναγνωστική εμπειρία μπορώ να την παραλληλίσω μόνον με το «Μη μ’ αφήσεις ποτέ» του Καζούο Ισιγκούρο, αλλά πάει πολύς καιρός από τότε και εν τω μεταξύ το παιδί ως ήρωας βιβλίου δεν έτυχε δα και του καλύτερου λογοτεχνικού χειρισμού. Η 42χρονη σήμερα συγγραφέας, με το «Δωμάτιο» ξαναγράφει την ιστορία των δομικών ψυχικών τραυμάτων που αρχίζουν με τη γέννα και ολοκληρώνονται με τον απογαλακτισμό κι ας μη συντρέχουν οι φρικιαστικοί λόγοι που κάνουν την ιστορία του 5χρονου Τζακ και της 27χρονης μητέρας του να μοιάζει με πρωτοσέλιδο θρίλερ.

Κεφάλαιο πρώτο ένα πεντάχρονο αγόρι ξετυλίγει το δώρο των γενεθλίων του, μια κακότεχνη προσωπογραφία του ζωγραφισμένη με μολύβι από τη μαμά. Ούτε τούρτα, ούτε κεράκια, ούτε άλλα παιδάκια. Κι όμως για τον μικρό Τζακ αυτό το μπουντρούμι των έντεκα τετραγωνικών χωρίς παράθυρα παρά μόνον με μια πόρτα που κλείνει κι ανοίγει με κωδικό, είναι όλη η Υδρόγειος. Εδώ γεννήθηκε κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, εδώ εκπαιδεύτηκε να αναπνέει από την τρύπα του εξαερισμού, εδώ έμαθε από μια παλιά μαυρόασπρη τηλεόραση ότι ο Μπομπ ο Σφουγγαρακης η Ντόρα η μικρή εξερευνήτρια και τα βιντεοκλίπ της Κάιλι Μινόγκ είναι οι «άλλοι». Γιατί για τον Τζακ η μαμά του δεν είναι ακόμα «άλλος άνθρωπος» κι ας έκλεισε τα πέντε κι ας ξέρει να γράφει και να μετρά, κι ας έχει διαβάσει κάμποσα λογοτεχνικά χιτάκια, από την «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων» ώς τον «Κώδικα ντα Βίντσι». Αυτό το παράξενο αγοράκι που τα βράδια κοιμάται μέσα σε μια ντουλάπα και την ημέρα κάνει τζόγκινγκ γύρω από το στρώμα της μαμάς, στην πραγματικότητα υποσιτίζεται. Το γεγονός ότι απολαμβάνει ακόμη τον θηλασμό εκβιάζοντας σχεδόν τη μητέρα του, δεν αρκεί για να συμπληρωθούν οι ανάγκες του σε βιταμίνες, φυσικό φως και αέρα. Και αυτά ακόμη τα γεύματά του είναι με το σταγονόμετρο, αφού ο αόρατος προμηθευτής του «δωματίου» φέρνει τις νύχτες τα ψώνια με το σταγονόμετρο ανταλλάσσοντάς τα με ρυθμικά τριξίματα πάνω στο κρεβάτι της μαμάς. Ο Τζακ ονομάζει Σατάνικ τον αόρατο άνδρα, τον κλειδοκράτορα και κουβαλητή του συφοριασμένου αυτού νοικοκυριού. Σε πρώτη ανάγνωση ο Σατάνικ μπορεί να είναι κι ο πατέρας, τον οποίον για λόγους αδιευκρίνιστους η μητέρα κρύβει από τον γιο της. Οι πρώτες υποψίες θα πέσουν πάνω της. Πρόκειται μήπως για την κλασική περίπτωση όπου η μητέρα βγάζει απαγορευτικό στον δρόμο του παιδιού προς τον πατέρα ή μήπως…;

Στα επόμενα κεφάλαια κάποιοι θα αναγνωρίσουν στοιχεία από την υπόθεση της Νατάσσας Κάμπους ή άλλων θυμάτων απαγωγής που γέννησαν και μεγάλωσαν τα παιδιά του βιαστή τους σε καθεστώς αιχμαλωσίας. Κι ύστερα από χρόνια ήρθε η Αστυνομία και η ανυποψίαστη κοινωνία ξαναέφριξε με τον εαυτό της. Δεν είναι ακριβώς έτσι κι ας αναγνώρισαν πολλοί την περίπτωση του Αυστριακού Γιόζεφ Φριτσλ που κρατούσε έγκλειστη και κακοποιούσε την ίδια του την κόρη.

Η μητέρα του Τζακ, μια γενναία και πείσμων νεαρή γυναίκα, θα αποφασίσει ότι στα πέντε του χρόνια ο γιος της είναι αρκετά ενήλικος ώστε να σώσει και τους δυο τους από την αιχμαλωσία. Και πράγματι ο μικρός θα βγει από το «Δωμάτιο» και θα τραβήξει προς την ελευθερία και τη μητέρα του. Μια ελευθερία οδυνηρή. Η απελευθέρωση για κάποιο διάστημα θα φανεί κόλαση στον Τζακ. Η μητέρα του θα απειληθεί κι αυτή από τον κόσμο, από την ευρύτερη οικογένεια που διεκδικούν πλέον το μικρό της αγόρι. Το φάσμα της ενηλικίωσής του θα τη συντρίψει αλλά θα βγει από εκεί και πάλι νικήτρια. Κι αν δεν εμπιστεύομαι τόσο το χάπι εντ αυτής της ιστορίας, εμπιστεύομαι απόλυτα τη λογοτεχνική πρόταση της Εμας Ντόναχιου και τη συνέπεια με την οποία την έχει χτίσει σελίδα σελίδα. Εμπιστεύομαι επίσης την Εφη Τσιρώνη: δεν είναι διόλου εύκολο να μεταφράσεις τη «μαγική» γλώσσα ενός παιδιού χωρίς να κατέχεις κι εσύ κάτι από τη μαγεία της.