Μαρτυρίες

Γιώργος Ρωμαίος

Κι όμως! Ολα αυτά που μας συμβαίνουν και που μας φαίνονται αδιανόητα, έχουν ξανασυμβεί πολλές φορές από την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Επί Ελευθέριου Βενιζέλου, λ.χ., που ανέλαβε το 1928 μια οικονομία περίπου σταθερή, το κραχ του 1929 στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης έφερε τα πάνω κάτω. Και ναι, το κράτος ουσιαστικά πτώχευσε αποκλειόμενο και τότε από τις περίφημες «αγορές», ο μισθός των δημοσίων υπαλλήλων μειώθηκε κατά 6%, ήρθαν ξένοι ελεγκτές. Ο Βενιζέλος κατηγορήθηκε τότε ότι με την πολιτική της σκληρής δραχμής – πρόσδεση στον χρυσό και μετά στο δολάριο – επιτάχυνε την καταστροφή που αποτέλεσε και δική του πολιτική καταστροφή. Για να μη μιλήσουμε για την πτώχευση του 1893, επί Τρικούπη και τις ευθύνες του βασιλιά Γεωργίου Α’. Η ανάγνωση της ιστορίας των πτωχεύσεων της χώρας μπορεί να μας κάνει σοφότερους.

Johan Van Overtveldt

Αν δοθεί τέλος στη σύντομη και «ρομαντική» ιστορία του ευρώ, αυτό θα γίνει από την ίδια τη Γερμανία, λέει ο βέλγος δημοσιογράφος Γιόχαν βαν Οβερτβελντ στο βιβλίο του. Οταν το όφελος της Γερμανίας από το ευρώ γίνει μικρότερο από το κόστος διατήρησής του, με τη γερμανική κοινή γνώμη να έχει ήδη αρχίσει να αναπτύσσει αρνητικά αντανακλαστικά, η ελίτ της χώρας μπορεί να πάρει τη μεγάλη απόφαση. Το ευρώ τής έφερε σταθερότητα και αύξηση εξαγωγών στην ευρωζώνη, ήδη όμως εξάγει στην Κίνα όσα και στη Γαλλία. Οι διασώσεις των ευάλωτων χωρών, από την άλλη, προσθέτουν σ’ αυτές νέα χρέη – γι’ αυτό και ειπώθηκε ότι η εκτός ευρωζώνης Ισλανδία «στάθηκε τυχερή αφού δεν είχε τα προσόντα για μια διάσωση».

Νίκος

Χριστοδουλάκης

Με ποια οικονομική πολιτική η αρχαία Αθήνα απέφυγε τις κρίσεις σιτοδείας; Γιατί το Βυζάντιο ήταν πολύ πιο προχωρημένο σε θέματα οικονομικής σκέψης από ό,τι η Μεσαιωνική Δύση; Γιατί οι περίτεχνες οικονομικές θεωρίες του 20ού αιώνα δεν κατάφεραν να αποτρέψουν την κρίση χρέους της ευρωζώνης; Ο άλλοτε τσάρος της ελληνικής οικονομίας που επέστρεψε στα αμφιθέατρα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών αρχίζει θέτοντας ερωτήματα για ειδικούς και μη, και υπογράφει μια εξαιρετικά γλαφυρή κριτική εξιστόρηση των οικονομικών θεωριών από την αρχαιότητα μέχρι και την κρίση του 2008. Εάν το θελήσουμε, μας λέει, μπορούμε να διαμορφώσουμε τους όρους για μια καλύτερη έκβαση του μέλλοντός μας – κάτι που τεκμηριώνει κλείνοντας τα περισσότερα κεφάλαια με εναλλακτικές προτάσεις. Εδώ θα βρει κανείς από το διάγραμμα που αποτυπώνει τον υπερπληθωρισμό (17%) και τον λιμό (ανά μόδιο σίτου) επί Διοκλητιανού (305-338 μ.Χ.), μέχρι την ερμηνεία για το πώς δημιουργήθηκε η παγίδα του χρέους στην οποία έπεσαν οι φτωχές χώρες• και από τους βασικούς κανόνες της οικονομικής ανάλυσης μέχρι την επεξήγηση βασικών οικονομικών όρων.

Marc Roche

Ο Μαρκ Ρος, ο γάλλος ανταποκριτής της «Μοντ» στο Σίτι του Λονδίνου, αφού εξήγησε τα γιατί και τα πώς της Goldman Sachs, της τράπεζας που «κυβερνά τον κόσμο», εστιάζει στον σύγχρονο καπιταλισμό συνολικότερα, εξηγώντας γιατί είναι «εκτός νόμου». Οικονομικός αναλυτής που δεν είναι αριστερός, αποφάσισε να γράψει υπέρ ενός καπιταλισμού εντός ρυθμιστικού πλαισίου και εναντίον ενός καπιταλισμού «σκιώδους και κερδοσκοπικού», ο οποίος έχει απλώσει τα πλοκάμια του παντού, μέχρι και στα τρόφιμα, θέτοντας σε ομηρεία κράτη και καταναλωτές, συνθλίβοντας εργαζομένους και μικρομετόχους. Το σύστημα ακόμα αντέχει, λέει, αλλά οι κίνδυνοι έχουν πολλαπλασιαστεί.

Πάνος Παναγιώτου

Τι αληθινά συνέβη και φτάσαμε εδώ και, κυρίως, ποιες είναι οι διαφορετικές εκδοχές του μέλλοντός μας: αυτό είναι το αντικείμενο του «Gr-Exit», ενός βιβλίου γραμμένου από έναν Ελληνα της Βρετανίας, χρηματιστηριακό τεχνικό αναλυτή. Ενα βασικό ερώτημα που εξετάζει είναι αν θα αποβληθούμε από το ευρώ, αν θα υπάρξει διπλό νόμισμα (ένα από τα σενάρια είναι να πληρώνονται λ.χ. οι μισθοί κατά 70% σε ευρώ και κατά 30% σε μια «νέα δραχμή», για εσωτερικές μόνο συναλλαγές), ενώ διερευνά και ζητήματα, όπως αν συμφέρει την Ελλάδα η επέκταση της κρίσης σε Ισπανία, Ιταλία, αν θα διαλυθεί ή θα διασπαστεί το ευρώ και πολλά άλλα.

Ιάσων Μανωλό-

πουλος

Γεννημένος στον Καναδά, ο Ιάσων Μανωλόπουλος διαχειρίζεται ένα hedge fund και είναι συνιδρυτής και διευθυντής εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων. Είναι από εκείνους που δεν πιστεύουν στο ευρώ, όχι για άλλο λόγο αλλά γιατί επιβλήθηκε με «πολύ κακό τρόπο» και δεν ήταν μακροπρόθεσμα βιώσιμο. Αντίθετα, συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Ενωση των ελεύθερων συναλλαγών, της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων και κεφαλαίων, θεωρώντας ότι ωφέλησε πολύ επιχειρήσεις και πολίτες. Ο συγγραφέας έχει εργαστεί σε ΗΠΑ, Βρετανία, Ινδία και Ρωσία και βλέπει τα πράγματα ψυχρά, από τη μέσα μεριά του συστήματος (το βιβλίο δεν αναφέρεται στη διάκριση «επαχθούς» και «πραγματικού» χρέους). Σε λίγα χρόνια, λέει, η Ευρώπη έτσι όπως πάει θα έχει ένα τραπεζικό σύστημα-ζόμπι, χρεοκοπημένο.

Βαγγέλης Ραπτόπουλος

Ενα χρονικό της δεκαετίας μέσα από 163 σχόλια για μια μεγάλη βεντάλια θεμάτων. Η περίοδος «από τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας μέχρι τον πόλεμο κατά των Αγανακτισμένων», λέει ο Ραπτόπουλος, «άρχισε ως ο ορισμός της επιτυχίας με την ακλόνητη πεποίθηση ότι γίναμε Ευρώπη, μέσα από την είσοδο της Ελλάδας στο ευρώ και τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Και κατέληξε στο γκρέμισμα της νεοπλουτίστικης εκείνης αυταπάτης και στο βούλιαγμά μας σε μια βαθιά οικονομική κρίση, που μπορεί να μας οδηγήσει σε μια χειρότερη βαρβαρότητα ή σε μια μεγαλύτερη αλληλεγγύη». Εδώ λοιπόν θα διαβάσουμε για τα κακώς κείμενα, τα παράλογα, τα νέα φαινόμενα που μας κληροδότησαν τα χρόνια 2001-2011, αλλά ίσως το πιο ενδιαφέρον είναι όσα λέγονται για τις νοοτροπίες της ελληνικής κοινωνίας.

Νίκος Α. Κάπλαντζης

Η δύναμη της φωτογραφίας, η συμμετοχή της στην πολιτική διαδικασία, οι πολλαπλές χρήσεις της και ο ρόλος της στην επιρροή των μαζών και των εκλογικών σωμάτων τίθενται για πρώτη φορά επί τάπητος, και μάλιστα με άξονα ευρωπαϊκά και ελληνικά παραδείγματα. Ο συγγραφέας, συνεργάτης του Εργαστηρίου Πολιτικής Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, συνθέτει την πολιτική θεωρία και τη θεωρία της φωτογραφίας και επιχειρεί μια διεισδυτική ανάλυση και ερμηνεία των φωτογραφικών πορτρέτων της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής. Εξετάζει επίσης τη χρήση της φωτογραφίας στον Τύπο, το φωτογραφικό πορτρέτο ως μέσο άσκησης πολιτικής εξουσίας και τη σύμπραξή του στο φαινόμενο της κατασκευής της πολιτικής πραγματικότητας.